Robot 'biểu tình' tại Ba Lan: Khi máy móc đòi quyền lợi cho con người trước làn sóng AI

Một màn xuất hiện khác thường ngay trước cơ quan chính phủ Ba Lan đã biến nỗi lo về AI và tự động hóa thành cảnh tượng tưởng chỉ có trong phim.

Một cuộc “biểu tình” đặc biệt vừa diễn ra bên ngoài trụ sở Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số Ba Lan. Thay vì công nhân hay các nhà hoạt động, những người xuất hiện với biểu ngữ và phát khẩu hiệu lại là khoảng 30 robot hình người cùng robot bốn chân.

Các robot mang theo những thông điệp kêu gọi chính phủ tăng cường kiểm soát AI và tự động hóa nhằm bảo vệ việc làm cho con người. Qua hệ thống loa, chúng liên tục phát những khẩu hiệu như: “Chúng tôi muốn quy định, chúng tôi muốn luật lệ” hay “Đừng chờ đợi, hãy quản lý và bảo vệ việc làm”.

Cảnh tượng dễ khiến người xem liên tưởng đến một bộ phim khoa học viễn tưởng: máy móc xuống đường để bảo vệ chính những con người có nguy cơ bị chúng thay thế. Tuy nhiên, đây không phải cuộc nổi dậy tự phát của robot và cũng chưa đến lúc lực lượng chống bạo động phải can thiệp.

Khi robot lên tiếng thay con người

Sự kiện do Democratism, một tổ chức vận động xã hội, dàn dựng nhằm khơi mào cuộc tranh luận về tác động ngày càng rõ rệt của AI và robot đối với thị trường lao động. Phần lớn khẩu hiệu đã được ghi âm từ trước, còn các robot được con người sắp xếp và điều khiển tại hiện trường.

Video về sự kiện cho thấy một số robot cầm biểu ngữ, di chuyển theo vòng tròn hoặc đứng thành hàng bên ngoài trụ sở chính phủ. Hoạt động của chúng chưa thực sự giống một đoàn người biểu tình, nhưng hình ảnh đủ khác thường để thu hút sự chú ý của công chúng.

Khoảng 30 robot “xuống đường” tại Ba Lan, cầm biểu ngữ và phát khẩu hiệu kêu gọi siết quy định AI để bảo vệ việc làm cho con người. Sự kiện do tổ chức Democratism dàn dựng. Video: Northeast Today.

Grzegorz Kuliś, người tổ chức sự kiện, cho biết nhóm muốn đề cập trực tiếp đến nguy cơ con người bị thay thế không chỉ trong các công việc chân tay, mà còn ở những lĩnh vực đòi hỏi tư duy và xử lý thông tin.

“Nếu chúng ta không phản ứng ngay bây giờ, vấn đề có thể sớm xuất hiện”, Kuliś cảnh báo. Theo ông, robot hình người và các tác nhân AI không còn là khái niệm chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm. Chúng đang dần tiến vào nhà máy, văn phòng và nhiều vị trí vốn do con người đảm nhiệm.

Việc để chính robot lên tiếng đòi bảo vệ việc làm cho con người vì thế mang tính châm biếm có chủ ý. Democratism muốn biến một chủ đề tương đối khô khan thành hình ảnh dễ lan truyền, buộc cả người dân lẫn giới hoạch định chính sách phải chú ý.

AI và robot đã tiến gần hơn đến công việc của con người

Dù cuộc “biểu tình” được dàn dựng, vấn đề mà nó nhắc đến hoàn toàn có thật. Amazon đã sử dụng robot trong các kho hàng suốt nhiều năm, trong khi BMW có kế hoạch đưa robot hình người của Figure vào dây chuyền sản xuất. Đề xuất triển khai robot tại Hyundai cũng từng khiến công đoàn của hãng cảnh báo về nguy cơ xảy ra một “cú sốc việc làm” quy mô lớn.

Các robot cầm cờ và biểu ngữ trong cuộc “biểu tình” bên ngoài trụ sở Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số Ba Lan, kêu gọi kiểm soát AI để bảo vệ việc làm cho con người.

Các doanh nghiệp thường khẳng định robot sẽ hỗ trợ người lao động xử lý những công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc lặp đi lặp lại, thay vì loại bỏ họ hoàn toàn. Tuy nhiên, những cam kết như vậy ngày càng bị đặt dấu hỏi khi khả năng của máy móc tiến bộ nhanh, còn làn sóng cắt giảm nhân sự tiếp tục lan rộng.

CEO Arm từng đưa ra dự báo đáng lo ngại hơn khi cho rằng robot được trang bị AI có thể thay thế phần lớn công nhân nhà máy trong vòng 5 đến 10 năm tới. Tại các công ty công nghệ, hàng chục nghìn vị trí cũng đã bị cắt giảm trong bối cảnh doanh nghiệp chuyển nguồn lực sang AI và hạ tầng tự động hóa.

Cuộc biểu tình của robot tại Ba Lan chưa thể đưa ra lời giải cho bài toán việc làm trong thời đại AI. Tuy vậy, hình ảnh máy móc cầm biểu ngữ yêu cầu bảo vệ con người đã truyền tải một thông điệp khó bỏ qua.