Làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ: Các ông lớn công nghệ chi tiền tỷ để 'xoa dịu' dư luận

Theo tờ *The Wall Street Journal* đưa tin vào ngày 19 tháng 8 theo giờ Bắc Kinh, các công ty công nghệ Mỹ đang nỗ lực giành lấy sự ủng hộ của công chúng để xây dựng các trung tâm dữ liệu cần thiết thông qua việc tổ chức các buổi đối thoại, cam kết tạo việc làm và đầu tư những khoản tiền khổng lồ.

Tháng 7 năm nay, khoảng 1.000 cư dân bang Georgia đã tập trung tại Trường Cao đẳng và Nghề hạt Effingham (ECCA) để tìm hiểu xem OpenAI có thể mang lại lợi ích gì cho họ.

Chỉ một ngày trước đó, OpenAI đã công bố kế hoạch xây dựng một trung tâm dữ liệu mới tại khu vực gần Savannah này. Sự kiện được quảng bá như một buổi thông tin theo hình thức ngày hội mở (open house), nơi người dân địa phương quan tâm có thể đến đặt câu hỏi.

Khi vào cửa, những người tham dự đi ngang qua các nhóm biểu tình cầm biểu ngữ với nội dung: “Tôi không bỏ phiếu cho AI”, “Dữ liệu không thể thay thế nước uống!”. Nhân viên OpenAI tại các gian hàng đã giới thiệu thông tin về dự án trung tâm dữ liệu dự kiến, cung cấp mã QR dẫn đến trang tuyển dụng và trưng bày các tấm áp phích mô phỏng diện mạo tương lai của cơ sở này. Ngoài ra, sự kiện còn phục vụ tiệc buffet bánh taco.

OpenAI cũng đưa ra những "phúc lợi" hấp dẫn hơn: Khi công bố dự án, OpenAI cam kết đầu tư 80 triệu USD vào cộng đồng địa phương và cung cấp các gói học bổng lập trình trị giá lên tới 71 triệu USD cho học sinh tại đây.

Chris Lehane, Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của OpenAI, cho biết việc tổ chức các buổi thông tin mở là "một phần vô cùng quan trọng" để giành được sự ủng hộ của cộng đồng: "Mọi người thực sự muốn biết, liệu hóa đơn tiền điện của tôi có tăng không? Điều này có ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước của tôi không? Thuế của tôi sẽ tăng hay giảm?"

Các buổi ngày hội mở, những cam kết cộng đồng trị giá hàng triệu đô la và những bữa tiệc taco miễn phí là những việc chưa từng là thông lệ trong ngành này trước đây. Trước đó, ngành công nghệ thường dựa vào việc triển khai nhanh chóng, vận hành bí mật và các mối quan hệ chính trị để đạt được sự phê duyệt và xây dựng các cơ sở tính toán quy mô lớn với những điều kiện có lợi.

Giải quyết khủng hoảng quan hệ công chúng (PR)

Tuy nhiên, tình hình đang thay đổi nhanh chóng. Một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cơ sở đang trỗi dậy và bắt đầu đe dọa nền tảng của sự bùng nổ AI.

Các công ty công nghệ hùng mạnh đang thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng AI đang triển khai một chiến dịch toàn diện để giải quyết cuộc khủng hoảng PR. Cuộc khủng hoảng này đã khiến nhiều dự án bị đình trệ và làm các đồng minh chính trị lo sợ bị liên lụy. Họ đang thay đổi cách đàm phán các thỏa thuận trung tâm dữ liệu, bổ sung thêm các "ưu đãi" như đảm bảo việc làm và đầu tư vào nước sạch. Trong một số trường hợp, họ còn quảng bá cách các trung tâm dữ liệu giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho cư dân lân cận. Đồng thời, các giám đốc điều hành của các tập đoàn công nghệ lớn ngày càng nói về AI dưới góc độ cơ hội kinh tế rộng lớn mà nó mang lại, thay vì nhấn mạnh vào việc mất việc làm hay các kịch bản đáng lo ngại khác.

Đầu tháng 8, Meta thông báo thành lập quỹ "Tương lai thuộc về mọi người" (Future is for Everyone) trị giá 1 tỷ USD để đầu tư vào các cộng đồng nơi đặt trung tâm dữ liệu của Meta. Năm nay, công ty dự kiến chi tới 145 tỷ USD chi phí vốn, chủ yếu để xây dựng cơ sở hạ tầng AI.

CEO Mark Zuckerberg của Meta trong một bài viết dài 6.500 chữ đã đề cập đến kinh nghiệm tại giáo xứ Richland, bang Louisiana. Tại đó, nhờ doanh thu thuế bán hàng tăng lên từ việc xây dựng trung tâm dữ liệu Hyperion của công ty, các giáo viên địa phương đã nhận được khoản tiền thưởng lên tới 50.000 USD.

Lindsay Elin, Phó chủ tịch phụ trách chính sách công của Meta, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng số tiền đầu tư thông qua quỹ 1 tỷ USD này sẽ được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tùy theo từng cộng đồng. Bà cho biết Meta dự định gặp gỡ các hiệu trưởng trường học và cảnh sát trưởng để tìm hiểu xem họ có thể hỗ trợ tài chính ở những khía cạnh nào.

Bà chia sẻ: "Chúng tôi có cơ hội để suy nghĩ về cách tham gia và trở thành một đối tác tốt, và chúng tôi cần thực hiện điều đó ở quy mô chưa từng có trước đây." Trước đó, Meta đã giải ngân khoảng 94 triệu USD thông qua một chương trình tài trợ cộng đồng.

Trong bài viết dài của mình, Zuckerberg cũng cam kết các trung tâm dữ liệu của Meta sẽ nỗ lực đạt được "tác động tích cực về nước" (water positive), tức là công ty cam kết đến năm 2030 sẽ hoàn trả lượng nước vào các cộng đồng này nhiều hơn lượng nước mà chính họ tiêu thụ. Zuckerberg cho biết tại các khu vực "khan hiếm nước nghiêm trọng", mục tiêu của công ty là hoàn trả 200% lượng nước tiêu thụ.

Vấn đề tài nguyên nước luôn là tâm điểm chú ý của những người phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu vì hệ thống làm mát chip tiêu tốn rất nhiều nước. Tuy nhiên, những người ủng hộ chỉ ra rằng các hệ thống làm mát thế hệ mới đã giảm đáng kể lượng nước cần thiết hoặc chuyển sang sử dụng công nghệ làm mát bằng không khí.

Công ty cũng đã ra mắt chương trình "Học viện đào tạo lực lượng lao động" (workforce academy) để đào tạo những công nhân có kỹ năng. Khóa học miễn phí kéo dài năm tuần này đảm bảo các học viên tốt nghiệp sẽ có cơ hội việc làm tại các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu của Meta.

Trung tâm dữ liệu trở thành vấn đề chính trị

Trung tâm dữ liệu đã nhanh chóng trở thành một trong những vấn đề nổi cộm nhất trong lĩnh vực chính trị. Theo khảo sát của Gallup, 71% người Mỹ cho biết họ sẽ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại địa phương mình.

Theo dữ liệu từ Data Center Watch, một dự án nghiên cứu được hỗ trợ bởi công ty an toàn AI 10a Labs, trong quý 1 năm 2026, số lượng các dự án trung tâm dữ liệu bị chặn hoặc trì hoãn đã đạt mức cao kỷ lục, đây cũng là quý ghi nhận tình trạng này tập trung nghiêm trọng nhất từ trước đến nay.

Tháng 7 năm nay, Thống đốc bang New York Kathy Hochul đã ra lệnh tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Thống đốc bang Pennsylvania Josh Shapiro đã ký một sắc lệnh hành pháp vào thứ Ba, thiết lập các rào cản pháp lý nghiêm ngặt cho các trung tâm dữ liệu mới.

Brad Smith, Phó chủ tịch kiêm Chủ tịch Microsoft, cho biết: "Vấn đề chính trị của các trung tâm dữ liệu đã trở nên nổi bật và rõ ràng hơn trên phạm vi toàn quốc."

Trong một cuộc phỏng vấn, Smith cho biết các giám đốc điều hành của Microsoft nhận thấy vấn đề trung tâm dữ liệu đã đóng vai trò quyết định trong các cuộc bầu cử vào tháng 11 năm ngoái, bao gồm cả cuộc đua vào ghế Thống đốc bang New Jersey, nơi ứng viên Đảng Dân chủ Mikie Sherrill đã giành chiến thắng sau khi vận động mạnh mẽ xung quanh vấn đề giá điện. Kể từ đó, các giám đốc điều hành của Microsoft nhận ra rằng cần phải áp dụng chiến lược chú trọng vào cộng đồng hơn khi xây dựng trung tâm dữ liệu.

"Đặc biệt là sau cuộc bầu cử ở New Jersey, rõ ràng là vấn đề này đã đi vào một quỹ đạo khác," ông nói. Hai tháng sau, Microsoft công bố một gói cam kết xoay quanh điện năng, nước, việc làm và thuế.

Những người phản đối trung tâm dữ liệu thường lấy lý do giá điện tăng, tác động môi trường và tiếng ồn để phản đối các dự án mới. Một số người còn phản đối sự phát triển của chính AI, cho rằng AI sẽ xóa sổ nhiều việc làm hoặc làm suy thoái xã hội theo những cách khác.

Clifford Young, Chủ tịch của Ipsos Public Affairs, cho biết sự phản đối đối với các trung tâm dữ liệu đang được thúc đẩy bởi một "tâm lý bất mãn rộng lớn hơn", đó là: "Mọi người cảm thấy hệ thống đã bị hỏng và không còn phục vụ người dân bình thường nữa. Tôi nghĩ rằng các trung tâm dữ liệu thậm chí đã trở thành một biểu tượng điển hình cho tâm lý bất mãn này."

Các thỏa thuận bảo mật (NDA) được ký kết giữa các nhà phát triển trung tâm dữ liệu và chính quyền địa phương cũng trở thành tâm điểm chỉ trích chính của ngành này. Các nhà hoạt động lên án mạnh mẽ, cho rằng các công ty công nghệ sử dụng những thỏa thuận này để thúc đẩy dự án được phê duyệt mà không cho cư dân địa phương cơ hội bày tỏ sự phản đối.

Tháng 3 năm nay, Microsoft tuyên bố quyết định ngừng ký kết các thỏa thuận bảo mật với chính quyền địa phương tại các cộng đồng nơi họ dự định xây dựng trung tâm dữ liệu.

Theo tờ *The Wall Street Journal*, tại thành phố Gilroy, bang California, nhiều cư dân chỉ biết đến dự án trung tâm dữ liệu trị giá 2 tỷ USD của Amazon sau khi nó đã bắt đầu khởi công. Roger Wehner, Phó chủ tịch phụ trách phát triển kinh tế của Amazon Web Services, cho biết sau khi vấp phải sự phản đối dữ dội, công ty đã tổ chức nhiều cuộc gặp gỡ với cư dân địa phương và tổ chức ngày hội mở của riêng mình.

Wehner cho biết trong ba năm qua, Amazon đã quyên góp hơn 1 tỷ USD "để hỗ trợ các đối tác và tổ chức cộng đồng trên khắp thế giới, giúp đáp ứng những nhu cầu cấp thiết nhất của họ và tạo ra tác động lâu dài". Amazon cho biết dự án Gilroy đã trải qua quy trình phê duyệt kéo dài nhiều năm, bao gồm cả việc công bố thông tin và thời gian lấy ý kiến công chúng.

Để phản hồi những lo ngại của công chúng về việc trung tâm dữ liệu có thể đẩy giá điện của cư dân lên cao, các công ty như Amazon, OpenAI, Meta, Microsoft và Google đã ký "Cam kết bảo vệ người nộp thuế" của Nhà Trắng vào đầu năm nay, cam kết chi trả chi phí điện năng cần thiết cho các cơ sở của họ để tránh chuyển phần chi phí này sang cho người tiêu dùng.

Ben Green, Giáo sư trợ lý về thông tin và chính sách công tại Đại học Michigan, cho biết ông nhận thấy có sự ngắt kết nối giữa chiến lược PR của các công ty công nghệ và hành động thực tế của họ.

"Một mặt họ nói rằng chúng tôi muốn trở thành một người hàng xóm tốt, chúng tôi muốn hỗ trợ cộng đồng. Nhưng mặt khác, họ lại phản đối các dự luật tạm dừng xây dựng và các biện pháp quản lý khác," Green nói.

Chủ tịch Microsoft Smith cho biết nếu các công ty công nghệ thay đổi nhận thức của công chúng thông qua các chiến dịch quảng bá thiếu nội dung thực chất, thì tác dụng sẽ rất hạn chế.

"Mọi người rất thông minh. Ngay cả khi bạn không chủ động nói cho họ biết, họ cũng sẽ tìm cách để có được thông tin," ông nói.