Thầy bói Hàn Quốc lao đao vì chatbot AI lên ngôi

Thầy bói tại Hàn Quốc 'ế khách' vì AI

Bói toán là một nét văn hóa phổ biến tại Hàn Quốc, nhưng ngày càng nhiều người tin tưởng vào các chatbot AI, khiến các thầy bói truyền thống dần mất đi khách hàng.

Ở tuổi 86, bà Song Oh-soon là một trong những thành viên cuối cùng của cộng đồng người khiếm thị hành nghề xem bói tại làng Mia, ngoại ô Seoul. Ngôi làng này từng thu hút nhiều thế hệ người Hàn Quốc đến tìm kiếm lời khuyên và giải đáp thắc mắc về mọi khía cạnh cuộc sống, từ bệnh tật, tiền bạc cho đến chuyện tình duyên.

Theo Trung tâm Văn hóa Seongbuk, làng Mia hình thành từ năm 1966, khi vị thầy bói mù đầu tiên tới đây định cư. Khi Seoul phát triển bùng nổ vào thập niên 1970 và 1980, ngôi làng đã hưởng lợi nhờ giá thuê mặt bằng rẻ và lượng khách hàng tiềm năng qua lại liên tục.

Theo tạp chí Issues, sau giai đoạn 1950-1953, Hàn Quốc là một quốc gia đang phát triển điển hình với tài nguyên và cơ sở sản xuất nghèo nàn, thị trường nội địa nhỏ bé, phải phụ thuộc vào các nước khác để đảm bảo an ninh quốc gia. Sau đó, họ đã vươn mình trở thành cường quốc công nghệ toàn cầu, thậm chí thu lợi nhuận khổng lồ từ việc sản xuất chip AI trong vài năm gần đây.

Tuy nhiên, sự phát triển đó cũng đặt ra thách thức lớn cho làng Mia. Nhiều khách hàng trước đây đến làng để xin lời khuyên về sức khỏe thì nay đã trực tiếp tới bệnh viện thăm khám. Thay vì đăng ký buổi xem bói với giá 50.000 won (35,5 USD) của bà Song, họ chuyển sang sử dụng các dịch vụ AI giá rẻ, thậm chí là miễn phí.

Một phụ nữ đứng dưới những tấm biển quảng cáo dịch vụ xem bói tại làng Mia, ngoại ô Seoul, ngày 29/7. Ảnh: AFP

Kim Da-ae, du khách 36 tuổi, đánh giá trải nghiệm xem bói AI tại cửa hàng sản phẩm văn hóa Vinaida ở Seoul hồi tháng 4 là một "trải nghiệm độc đáo". Kim chia sẻ rằng, việc gặp một pháp sư thực thụ có thể khiến cô cảm thấy "e ngại và nặng nề", nhưng khi tình cờ đi ngang qua và thấy biển quảng cáo của cửa hàng, cô đã bước vào với tâm trạng thoải mái hơn nhiều.

Trong gian phòng nhỏ, Kim nhập tên, giới tính và ngày sinh vào máy tính. Một pháp sư ảo xuất hiện dưới dạng chiếc mặt nạ treo lơ lửng cùng hình ảnh khuôn mặt người được chiếu lên, yêu cầu cô trình bày những mối bận tâm của mình qua tai nghe.

Hệ thống này kết hợp công nghệ nhận dạng giọng nói với chatbot AI tạo sinh để pháp sư ảo và khách hàng có thể tương tác với nhau. Tiếp đó, hệ thống đề cập đến Tứ trụ (saju) - phương pháp xem bói truyền thống dựa trên năm, tháng, ngày và giờ sinh, rồi trao cho khách hàng một "bùa hộ mệnh" bằng nhựa có chứa mã QR để họ có thể quét bằng điện thoại và xem chi tiết vận mệnh của mình.

Ở phía bên kia căn phòng là một robot khác đeo kính, sử dụng camera và cánh tay máy để vẽ lại, đồng thời "đọc" khuôn mặt của khách hàng nhằm dự đoán tương lai. Kết quả đưa ra cho Kim là "vận mệnh tươi sáng, cân bằng, kiên cường trước những thay đổi, cùng các mối quan hệ tốt lành". Cô nhận xét rằng lời phán này rất phù hợp với tính cách thực của mình, vì cô vốn là người coi trọng các mối quan hệ và cũng rất thực tế.

Mỗi dịch vụ tại Vinaida có giá 8.000 won (5,6 USD). Khách hàng có thể trò chuyện với pháp sư AI bằng 4 ngôn ngữ: tiếng Hàn, tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Nhật. Theo quản lý Kim Hae-seol, cửa hàng đã thu hút khoảng 100 khách mỗi ngày kể từ khi khai trương vào tháng 2.

Một phụ nữ đang nói chuyện với pháp sư AI tại cửa hàng ở Seoul ngày 15/4. Ảnh: AFP

Ngày nay, sự tĩnh lặng là "vị khách" thường xuyên của bà Song. Mia từng là nơi sinh sống của 70-80 thầy bói mù, nhưng hiện tại con số này còn chưa đến 20. Nhiều người đã qua đời, các cửa hàng của họ nằm khuất trong những con hẻm nhỏ với những tấm biển "bói toán truyền thống" đã phai màu theo thời gian.

"Tôi không nghĩ mọi người ít quan tâm đến bói toán hơn. Nhưng ngày nay, họ tra cứu trên mạng nên không còn đến chỗ chúng tôi nữa", bà nói.

Số liệu thống kê đã phản ánh đúng nhận định của bà. Theo công ty phân tích InnoForest, ngành bói toán tại Hàn Quốc vẫn phát triển mạnh, đạt giá trị 1,4 nghìn tỷ won (986 triệu USD) trong năm 2024. Từ tháng 3/2022 đến tháng 8/2024, lượng khách truy cập hàng tháng vào ứng dụng bói toán Jeomsin đã tăng gấp đôi, từ 524.000 lên 1.129.000 người. Cùng kỳ, ứng dụng bói toán phổ biến Forceteller cũng chứng kiến lượng khách truy cập tăng mạnh, từ 288.000 lên 521.000 người.

"Nhu cầu này được thúc đẩy nhờ AI, vốn dễ tiếp cận hơn về mặt chi phí và thời gian", nhà tâm lý học văn hóa Han Min giải thích với tờ Korea JoongAng Daily. Ông nói thêm rằng vì xem bói và xem tướng vốn dựa trên những lý thuyết đã được hệ thống hóa, nên AI hoàn toàn có thể thực hiện công việc này ở mức độ gần tương đương với con người.

Khảo sát của công ty nghiên cứu thị trường Embrain trong năm nay cũng cho thấy nhiều người đang chuyển sang xem bói trên các ứng dụng di động và chatbot như ChatGPT, Gemini.

Dù vậy, bà Song vẫn kiên quyết không sử dụng Internet, bà vẫn dựa vào nội dung viết bằng chữ nổi Braille và hàng chục năm kinh nghiệm lắng nghe cẩn thận - điều mà "đối thủ AI" không thể nào sánh kịp. "Có những người từng đến đây với ý định muốn chết. Tôi đã thuyết phục họ tiếp tục sống", bà chia sẻ.

Suốt nhiều năm, giáo sư đại học Oh Ji-hye thường đi ngang qua làng Mia mà không bước vào, thay vào đó, bà chọn xem bói bằng AI trên đường di chuyển. Nhưng gần đây, vì lo lắng cho sự nghiệp, bà đã liên hệ với bà Song để được tư vấn qua điện thoại.

"Cảm giác thật dễ chịu khi có một con người, chứ không phải AI, lắng nghe câu chuyện của mình", vị giáo sư chia sẻ.

Thu Thảo tổng hợp