Trung Quốc đẩy mạnh phát triển robot hình người cho mục đích quân sự

Trung Quốc phát triển robot hình người trong quân sự

Giới quốc phòng Trung Quốc đang đẩy nhanh nghiên cứu robot hình người cho mục đích quân sự, tập trung vào khả năng nhận thức môi trường và thao tác với vật thể.

Ngày 7/9, Reuters đưa tin về một bài đăng trên PLA Daily ngay sau khi Thế vận hội robot hình người tại Bắc Kinh kết thúc, kêu gọi các nhà nghiên cứu đẩy nhanh việc chuyển giao công nghệ robot từ phòng thí nghiệm sang các thao trường huấn luyện quân sự. PLA Daily là tờ báo chính thức của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Robot hình người thi đấu võ thuật tại Thế vận hội robot hình người ở Bắc Kinh vào tháng 8. Ảnh: Reuters

Hãng thông tấn này cũng đã rà soát hơn 100 thông báo mua sắm quân sự, nghiên cứu học thuật, bằng sáng chế, ấn phẩm chính thức, hồ sơ và tài liệu từ các công ty quốc phòng.

Các văn bản cho thấy Trung Quốc đang thử nghiệm robot hình người theo các yêu cầu chiến trường, cách tương tác với binh sĩ, cũng như việc mua sắm robot và các công nghệ phục vụ huấn luyện. Các nghiên cứu trong năm 2025 và 2026 tập trung vào khả năng nhận thức môi trường, thao tác với vật thể và dữ liệu huấn luyện. Qua đó, Reuters nhận định giới quốc phòng Trung Quốc đang lên kế hoạch triển khai robot hình người trong chiến tranh tương lai.

Chẳng hạn, một nghiên cứu vào tháng 8 năm ngoái của Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc (NUDT) đã xây dựng một kịch bản trong đó 6 "robot chiến đấu", bao gồm robot hình người, phối hợp với binh sĩ để tấn công một tòa nhà do đối phương chiếm giữ. Nghiên cứu dự đoán các robot này có thể trở thành hiện thực trong 5-10 năm tới.

Vào tháng 10/2025, PLA Daily cũng phân tích về việc triển khai các robot chiến đấu hình người nhằm thay thế bộ binh và giảm đáng kể tổn thất về người trong các cuộc chiến. Theo bài đăng này, các mô hình chỉ huy và kiểm soát robot sẽ phát triển từ điều khiển từ xa sang bán tự chủ và hoàn toàn tự chủ. Sau khi được chế tạo, các robot hình người sẽ trải qua quá trình huấn luyện phối hợp "mắt - não - tay" được thiết kế riêng cho các nhiệm vụ quân sự khác nhau.

Juo-Min Chou, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan (Trung Quốc), cho biết robot hình người rất hữu ích trong chiến đấu vì tay và chân giúp chúng có thể đồng thời di chuyển, leo trèo và thao tác với vật thể. Sự kết hợp này là cần thiết trong các môi trường như tòa nhà, đường hầm hoặc bên trong các phương tiện. Tuy nhiên, đối với những nhiệm vụ trinh sát hoặc hậu cần đơn giản hơn, robot bốn chân, robot bánh xích hoặc bánh xe vẫn mang tính thực dụng cao hơn.

Robot hình người thi đấu kéo co tại Thế vận hội. Ảnh: Reuters

Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất nghiên cứu việc sử dụng người máy trên chiến trường. Năm ngoái, Lục quân Mỹ đã phát động một cuộc thi nhằm phát triển "robot hình người được quân sự hóa" có khả năng hoạt động cùng binh sĩ.

Lục quân Mỹ cho biết các vai trò tiềm năng có thể bao gồm trinh sát, bảo vệ an ninh, dọn chướng ngại vật, xử lý vật liệu nguy hiểm, cũng như thực hiện các nhiệm vụ tấn công và phòng thủ trong môi trường đô thị. Các đội lọt vào vòng chung kết dự kiến sẽ thử nghiệm hệ thống của họ với các chuyên gia quân sự Mỹ trong năm nay, với tổng giá trị đầu tư tiếp theo có thể lên tới 1,25 triệu USD.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp robot của Trung Quốc vẫn chiếm ưu thế. Theo bộ phận nghiên cứu của Bank of America, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 95% lượng người máy xuất xưởng trên toàn cầu trong năm 2025. Vị thế này giúp họ tiếp cận công nghệ và năng lực sản xuất cần thiết để phát triển các ứng dụng quân sự.

Theo các chuyên gia, hiện tại robot hình người vẫn chưa phù hợp để sử dụng trên chiến trường thực tế do tiêu tốn nhiều năng lượng và hoạt động thiếu ổn định bên ngoài những màn trình diễn được kiểm soát hoặc có kịch bản sẵn.

Wang Yonghua, một nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, cho rằng công nghệ này vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết về khả năng vận động, nhận thức và trí thông minh. Theo ông, cần có những đột phá về kỹ thuật, chi phí và quy mô sản xuất trước khi robot hình người có thể trở thành các hệ thống quân sự được sử dụng rộng rãi.

Ngoài rào cản kỹ thuật, các hệ thống robot hình người còn đối mặt với vấn đề đạo đức. Luật Nhân đạo Quốc tế yêu cầu các lực lượng vũ trang phải phân biệt giữa chiến binh và dân thường, không tấn công những người bị thương hoặc những chiến binh đã đầu hàng. Trong khi đó, Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế cảnh báo rằng vũ khí tự động có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết một cách đáng tin cậy các dấu hiệu đầu hàng, bởi những đánh giá như vậy phụ thuộc nhiều vào bối cảnh, hành vi và ý định.

Đến nay, Quân đội Mỹ yêu cầu vũ khí tự động phải trải qua đánh giá pháp lý và thử nghiệm trong điều kiện thực tế, đồng thời yêu cầu chỉ huy và người vận hành phải thực hiện sự phán đoán phù hợp đối với việc sử dụng vũ lực. Bộ Quốc phòng Trung Quốc hồi tháng 3 cũng tuyên bố rằng các loại vũ khí sử dụng trí tuệ nhân tạo cần tiếp tục nằm dưới sự kiểm soát của con người.

Nam Nguyễn tổng hợp