Mark Zuckerberg cũng 'đau đầu' vì thuật toán Facebook bóp tương tác

Suốt cả chục năm nay, bất cứ ai lướt Facebook nhiều cũng tự đúc kết được một mớ luật ngầm để bài đăng không bị thuật toán "ghét bỏ". Và Mark Zuckerberg cũng đã quen với cái "thói" đó.

Muốn nhắc đến từ nhạy cảm thì chèn thêm dấu hai chấm vào giữa chữ. Muốn né kiểm duyệt thì thay chữ bằng emoji. Và nếu có link ngoài muốn chia sẻ, tuyệt đối không dán thẳng vào bài mà phải để xuống phần bình luận, vì ai cũng tin rằng nền tảng sẽ âm thầm bóp tương tác những bài viết có link dẫn người dùng rời khỏi app.

Vậy mà mới đây, chính người từng đứng đầu một trong những mạng xã hội lớn nhất hành tinh cũng dính đúng cái "tật" đó. Chỉ có điều không phải trên Facebook, mà là trên X.

Hóa ra ông chủ Facebook cũng sợ đăng bài bị ít tương tác.

Rạng sáng 29/7 giờ Việt Nam, tức tối 28/7 tại Mỹ, Mark Zuckerberg đăng một dòng trạng thái trên X, đại ý rằng anh vừa viết về lý do tin tưởng tương lai công nghệ là dành cho tất cả mọi người, và sắp có thêm nhiều chia sẻ về tầm nhìn tích cực cho một thế giới có siêu trí tuệ. Bài đăng không kèm theo bất kỳ đường link nào.

Sau đó, trong một bình luận riêng bên dưới, anh mới thả đường dẫn tới bài viết thật, kèm theo một tấm ảnh minh họa khá ấn tượng: một cái đầu người được vẽ như chiếc lồng chim, bên trong phát ra luồng ánh sáng xanh, còn bên ngoài là những chú chim làm từ mã nhị phân đang tung cánh bay đi tự do.

Ngay lập tức, Nikita Bier, người phụ trách mảng sản phẩm của chính X, đã vào bình luận trêu chọc, đại ý rằng giờ anh không cần phải bỏ link xuống phần trả lời nữa đâu, cảm ơn vì đã để tâm tới chuyện đó. Câu đùa nhẹ nhàng nhưng trúng tim đen: người đứng trong chính đội ngũ vận hành nền tảng cũng phải xác nhận cái luật ngầm đó là có thật, và ngay cả một trong những người quyền lực nhất ngành mạng xã hội cũng phải né luật như bao người dùng bình thường.

Bài luận về AI mà Zuckerberg chia sẻ có nội dung ra sao?

Bài luận đăng trên Wall Street Journal có tựa đề tạm dịch là "Tương lai AI là dành cho tất cả mọi người". Nội dung chính: Zuckerberg cho rằng thứ đáng sợ không phải là việc công nghệ AI mạnh mẽ, siêu trí tuệ được phổ biến rộng rãi cho ai cũng dùng được. Thứ đáng sợ hơn nhiều là nếu chỉ một vài công ty lớn nắm trọn công nghệ đó trong tay, vì khi ấy họ sẽ có sức chi phối gần như tuyệt đối lên kinh tế, khoa học và cả chính trị.

Anh còn nêu ví dụ, đại loại nếu ai cũng có một luật sư AI siêu thông minh trong túi thì công lý sẽ công bằng hơn, thay vì chỉ người giàu mới thuê được luật sư giỏi.

Nghe thì rất nhân văn, rất vì cộng đồng.

Nhưng đọc kỹ bối cảnh mới thấy chuyện không đơn giản như vậy.

Đây là chỗ cần tỉnh táo một chút.

Cùng khoảng thời gian đó, Zuckerberg cùng Jensen Huang của Nvidia và Satya Nadella của Microsoft vừa ký chung bức thư mang tên "Open Weights and American AI Leadership", vận động chính sách ủng hộ mô hình AI mở, tức loại AI mà ai cũng có thể tải về, chỉnh sửa và sử dụng lại, thay vì loại đóng kín chỉ hãng đó mới kiểm soát được.

Meta chính là hãng đang dẫn đầu mảng AI mở với dòng sản phẩm Llama, trong khi hai đối thủ lớn nhất của họ lại kiếm tiền chủ yếu từ mô hình đóng kín. Bài luận còn nói rõ mọi người trong tương lai sẽ tương tác với siêu trí tuệ chủ yếu qua kính thông minh, đúng loại sản phẩm mà Meta đang bán ra thị trường với dòng kính Ray-Ban Meta.

Ví thế này cho dễ hình dung: một người bán sách đang thuyết phục cả nước rằng ai cũng nên được đọc sách miễn phí, đúng lúc anh ta là người duy nhất đang phát sách miễn phí còn đối thủ thì bán thu tiền. Lý tưởng có thể là thật lòng, nhưng nó cũng trùng khớp hoàn hảo với lợi ích kinh doanh của chính người nói ra. Bài luận nghe như lời kêu gọi vì nhân loại, nhưng đặt cạnh bức thư vận động chính sách và chính sản phẩm kính thông minh đang bán, nó cũng là một nước cờ chiến lược được tính toán kỹ lưỡng.

Đàn ông trưởng thành đọc tin không phải để tin ngay điều nghe hay ho nhất, mà để hiểu ai đang nói, nói lúc nào và nói để làm gì.

Không phải cứ nghe một lời tuyên bố đẹp đẽ về tương lai nhân loại là phải gật đầu tin theo. Câu hỏi luôn nên đặt ra trước tiên rất đơn giản: người nói câu này đang được lợi gì từ việc mọi người tin nó. Zuckerberg có thể tin thật vào những gì anh viết. Nhưng một người đàn ông tỉnh táo thì vẫn cứ nên đọc hết cả bức tranh, thay vì chỉ đọc mỗi cái tiêu đề hoa mỹ, trước khi quyết định có bị "dắt mũi" hay không.