Mặt trái của AI: Khi thuật toán thao túng dư luận và định hướng niềm tin

Ngày nay, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số ngày càng trở nên phổ biến, màn hình điện thoại thông minh và YouTube đã dần thay thế vị trí của tivi. Dựa trên việc phân tích sở thích, hành vi và xu hướng của từng người dùng, các thuật toán liên tục đề xuất những nội dung phù hợp với họ.

Phóng viên TTXVN tại Hàn Quốc dẫn nguồn từ kênh Ajunews ngày 18/8 cho biết, nếu truyền hình trước đây truyền tải cùng một thông điệp đến số đông theo phương thức một chiều, thì với sự kết hợp của AI, các thuật toán ngày nay có thể khai thác sâu hơn vào xu hướng tìm kiếm thông tin phù hợp với quan điểm sẵn có của mỗi cá nhân. Điều này làm gia tăng hiệu ứng “buồng vang” (echo chamber), khiến người dùng ngày càng chỉ tiếp xúc với những nội dung củng cố niềm tin của chính mình.

Không chỉ vậy, một số ít cá nhân hoặc tổ chức có thể huy động hàng loạt tài khoản giả để đánh lừa hệ thống đề xuất và phân phối nội dung của các nền tảng.

So với thời kỳ hoàng kim của truyền hình, hoạt động thao túng truyền thông hiện nay diễn ra kín đáo hơn, nhanh hơn và có khả năng lan truyền trên quy mô lớn, qua đó làm gia tăng nguy cơ chia rẽ và xung đột trong xã hội.

Báo cáo “Hoạt động gây ảnh hưởng quý 2 năm 2026” do Nhóm Phân tích mối đe dọa (TAG) của Google công bố gần đây cho thấy nguy cơ này không chỉ tồn tại trên lý thuyết.

Theo báo cáo được dẫn lại, trong quý 2 năm nay, Google đã đóng khoảng 18.500 kênh bị nghi ngờ có liên quan đến các hoạt động thao túng dư luận có tổ chức trên toàn cầu. Đáng chú ý, trong số này có 449 kênh tiếng Hàn.

Theo số liệu từng tháng, tháng 4/2026 có 22 kênh bị xử lý, tháng 5/2026 có 367 kênh và tháng 6/2026 có 60 kênh. Riêng trong tháng 5/2026, ngay trước cuộc bầu cử địa phương ngày 3/6 tại Hàn Quốc, số kênh bị đình chỉ chiếm tới 81,7% tổng số kênh tiếng Hàn bị xử lý trong quý 2 năm nay.

Phân tích nội dung của các kênh bị đình chỉ trong tháng 5 cho thấy 142 kênh đăng tải nội dung chỉ trích chính phủ, 71 kênh ủng hộ chính phủ, 58 kênh ủng hộ một chính trị gia cụ thể, 53 kênh đồng thời chỉ trích chính phủ và một đảng phái cụ thể, trong khi 43 kênh vừa ủng hộ chính phủ vừa chỉ trích một đảng phái.

Những số liệu này cho thấy hoạt động thao túng dư luận không nhất thiết chỉ xuất phát từ một phe phái chính trị. Theo hướng phân tích này, nhiều tài khoản có thể được huy động một cách có tổ chức để tạo ra vẻ ngoài như đó là những ý kiến tự phát từ đông đảo người dùng.

Đây chính là hình thức “hành vi phối hợp không xác thực” nhằm làm sai lệch nhận thức của công chúng về mức độ ủng hộ đối với một quan điểm hoặc một lực lượng chính trị. Theo đó, việc các nền tảng lớn như Google chủ động phát hiện và xử lý những hoạt động như vậy là tín hiệu tích cực.

Thao túng dư luận ẩn sau thuật toán không chỉ dừng lại ở việc bôi nhọ cá nhân hay phát tán tin giả. Nếu diễn ra trên quy mô lớn, nó có thể tác động trực tiếp đến quá trình hình thành nhận thức xã hội, ảnh hưởng đến các quyết định chính trị và làm suy yếu tính chính danh của hệ thống. Trong trường hợp có sự can thiệp có tổ chức từ các thế lực bên ngoài, vấn đề thậm chí có thể trở thành một nguy cơ đối với an ninh quốc gia.

Do đó, chính phủ và giới học thuật Hàn Quốc cần chủ động hơn trong việc ứng phó với những phương thức thao túng dư luận mới. Chính phủ Hàn Quốc cần tăng cường hợp tác với các nền tảng công nghệ, đồng thời xây dựng những tiêu chuẩn pháp lý và thể chế rõ ràng về minh bạch thuật toán cũng như xử lý các lực lượng đứng sau hoạt động thao túng có tổ chức.

Giới học thuật cũng cần nghiên cứu sâu hơn về các mô hình thao túng dư luận ngày càng tinh vi trong môi trường truyền thông số, đồng thời thúc đẩy giáo dục năng lực truyền thông để người dân có thể nhận diện, kiểm chứng và đánh giá thông tin một cách độc lập.

Việc số lượng kênh YouTube tiếng Hàn bị gỡ bỏ tăng mạnh trong quý 2 năm 2026, đặc biệt ngay trước thời điểm bầu cử địa phương, cho thấy các nền tảng công nghệ lớn đang tăng cường kiểm soát nội dung chính trị và các hoạt động bị đánh giá là có khả năng tác động đến môi trường thông tin và dư luận tại Hàn Quốc.

Trí tuệ nhân tạo - 'con dao hai lưỡi' trong hoạt động báo chí

Không còn dừng lại ở công việc gỡ băng âm thanh hay tóm tắt văn bản, AI đang đảm nhận vai trò của một “trợ lý” đa năng, thậm chí là một “cố vấn chuyên môn” cho các nhà báo trước những vấn đề phức tạp.

(TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

8.671 tác phẩm lan tỏa tinh thần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Hội đồng chung khảo đã thống nhất đề xuất trao 83 giải, gồm 8 giải tập thể và 75 giải cá nhân, trong đó có 2 giải Đặc biệt, 6 giải A, 10 giải B, 15 giải C, 21 giải Khuyến khích và 21 giải Chuyên đề.

Hơn 2.700 tác phẩm dự thi Giải báo chí Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc

Tính đến ngày 31/7 vừa qua, Ban tổ chức đã nhận 2.767 bài dự thi hợp lệ thuộc 5 thể loại báo chí: báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình và ảnh báo chí từ hơn 100 cơ quan báo chí trên cả nước.

Phát động cuộc thi viết Những kỷ niệm sâu sắc về thầy cô và mái trường

Nội dung tác phẩm dự thi viết về những kỷ niệm sâu sắc về thầy cô và mái trường, những kỷ niệm, ấn tượng sâu sắc về thầy cô giáo mà tác giả kính trọng, yêu quý; những tình huống sư phạm điển hình...

Sức sống kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh qua góc nhìn của truyền thông Bỉ

Bộ phim tài liệu 'Sài Gòn, Hòn ngọc Viễn Đông' mở đầu bằng nhận định với gần 10 triệu dân, Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đô thị năng động nhất châu Á hiện nay.

Vấn đề chống khủng bố: Trang bị kỹ năng cho nhà báo tại các điểm nóng

Đặt trong đặc thù nghề nghiệp, việc nhà báo được trang bị một số kỹ năng ứng phó trong điều kiện an ninh phức tạp có thể được xem là một yêu cầu thực tế.

Đổi mới tuyên truyền về xây dựng Đảng theo hướng chủ động, hiện đại, thực tiễn

Đổi mới công tác tuyên truyền xây dựng Đảng phải chuyển mạnh từ truyền đạt một chiều sang chủ động cung cấp, đối thoại, tương tác và kết nối; nội dung phải đúng, trúng, kịp thời; hình thức hiện đại.

Khai mạc Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo Quốc gia WAN-IFRA Việt Nam 2026

Đây là lần đầu tiên, Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN – IFRA được tổ chức ở Việt Nam, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của báo chí Việt Nam.

Truyền thông Lào đưa đậm nét về tình cảm sâu sắc của đồng chí Xaysomphone Phomvihane dành cho Việt Nam

Tờ Pasaxon đăng bài viết khẳng định dù ở bất kỳ cương vị nào, đồng chí Xaysomphone Phomvihane đều luôn dành sự quan tâm đặc biệt, sâu sắc và tình cảm chân thành nhất đối với mối quan hệ đặc biệt Lào-Việt Nam.