Trung Quốc gây sốc với AI giá rẻ gấp 70 lần, tốc độ ứng dụng tăng vọt 300%

Mỹ chưa kịp thở phào, các đối thủ cạnh tranh đã nhanh chóng đuổi kịp.

Hãy dành một chút cảm thông cho những nhà phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu nước Mỹ. Họ đã cống hiến mồ hôi và nước mắt cho mỗi mô hình tiên phong, song trước khi kịp thở phào, các đối thủ cạnh tranh đã nhanh chóng đuổi kịp.

Anthropic và OpenAI đang phải ra sức duy trì khoảng cách với các phòng thí nghiệm vốn cung cấp mô hình hoàn toàn miễn phí. Vào ngày 16 tháng 7, Moonshot AI, một công ty khởi nghiệp Trung Quốc, đã ra mắt Kimi K3 - mô hình cho phép bất kỳ máy chủ nào đủ năng lực đều có thể tải về và vận hành. Tới ngày 19 tháng 7, gã khổng lồ internet Trung Quốc Alibaba cũng trình làng phiên bản thử nghiệm cho dòng mô hình Qwen mới, mà công ty khẳng định là chỉ đứng sau Fable.

Theo phân tích từ công ty nghiên cứu Epoch AI, các mô hình trọng số mở (open-weight) mạnh nhất, thường đến từ Trung Quốc, chỉ chậm chân vài tháng so với ranh giới công nghệ tiên tiến nhất. Tốc độ áp dụng các hệ thống này đang lan rộng nhanh chóng.

Trong tháng 5, tính theo lượng token tiêu thụ (đơn vị đo lường đầu ra được ngành ưu tiên sử dụng), các khách hàng của OpenRouter - một chợ ứng dụng mô hình phổ biến - đã sử dụng các hệ thống từ các phòng thí nghiệm hàng đầu của Mỹ tương đương với các hệ thống đến từ Trung Quốc. Sang tháng tiếp theo, mức độ sử dụng các mô hình Mỹ tăng 75%, song với các mô hình Trung Quốc lại là 300%.

Thực tế đó đang gây ra sự bàng hoàng, không chỉ đối với những nhà phát triển mô hình hàng đầu nước Mỹ, mà còn trong chính phủ nước này. Một số quan chức trong chính quyền ông Trump được cho là đang thúc đẩy nhiều biện pháp nhằm làm chậm sự lan rộng của các mô hình Trung Quốc, chẳng hạn như đưa các nhà phát triển này vào danh sách đen thương mại hoặc cảnh báo các doanh nghiệp Mỹ không nên sử dụng. Bên cạnh đó là những tranh cãi về việc các phòng thí nghiệm Trung Quốc được cho là đã sử dụng mô hình của Mỹ để huấn luyện hệ thống của riêng mình.

Dẫu vậy, chính cách tiếp cận trồi sụt của chính phủ Mỹ trong việc cấp quyền truy cập vào các mô hình tiên tiến như Fable và Sol lại đang vô tình thúc đẩy việc áp dụng các phương án thay thế từ Trung Quốc. Ngay cả trước khi K3 xuất hiện, các mô hình mở của Trung Quốc đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới.

GLM-5.2, một mô hình được ra mắt vào tháng 6 bởi Z.ai (một phòng thí nghiệm khác của Trung Quốc), vượt trội hơn trong các tác vụ mang tính tự chủ như tạo lập phần mềm so với bất kỳ sản phẩm nào hiện có từ Google. Các mô hình đến từ DeepSeek và MiniMax, hai phòng thí nghiệm Trung Quốc khác, cũng chứng tỏ được độ phổ biến rộng rãi.

Artificial Analysis, một công ty nghiên cứu, theo dõi chi phí mà các mô hình tiêu tốn để thực hiện từng tác vụ. Hệ thống mạnh nhất do DeepSeek cung cấp tốn trung bình 0,04 USD cho mỗi tác vụ. K3 tốn trung bình 0,95 USD, trong khi người dùng Fable có thể phải trả tới 2,75 USD (tức đắt gấp gần 70 lần).

Hơn thế nữa, nhiều mô hình mở được huấn luyện với định hướng tập trung vào khả năng vận hành hiệu quả, một phần để ứng phó với những thách thức mà các phòng thí nghiệm Trung Quốc phải đối mặt trong việc tiếp cận sức mạnh tính toán do các lệnh hạn chế chip tiên tiến từ phía Mỹ. Những đổi mới như mô hình “hỗn hợp chuyên gia” (mixture of experts — MoE), vốn chỉ kích hoạt phần hệ thống AI có liên quan đến truy vấn, đã được các nhà phát triển ứng dụng triệt để. Các phòng thí nghiệm như DeepSeek và Alibaba đã có bước tiến lớn trong kỹ thuật này.

Mới đây nhất, Trung Quốc đã vượt Mỹ về số lượng hồ sơ đăng ký sáng chế trong lĩnh vực công nghệ tài chính (fintech), qua đó trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới, theo Nikkei. Sự thay đổi này phản ánh bước tiến nhanh chóng trong các lĩnh vực thanh toán số và tài chính ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cho thấy cán cân cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang có sự dịch chuyển.

Nikkei Asia đã phối hợp với công ty nghiên cứu Patent Result khảo sát các hồ sơ đăng ký bằng sáng chế liên quan đến công nghệ tài chính tại 118 quốc gia và vùng lãnh thổ trong 10 năm tính đến năm 2025. Kết quả cho thấy tổng số hồ sơ đạt khoảng 120.000, gần gấp 3 lần so với thập kỷ trước.

Trong đó, Trung Quốc chiếm 38% tổng số hồ sơ đăng ký, Mỹ đứng thứ 2 chiếm 17%, Hàn Quốc chiếm 9%, còn Nhật Bản chiếm 8%. Đáng chú ý, số hồ sơ của Trung Quốc tăng gấp 10 lần so với thập kỷ trước, thời điểm nước này chỉ đứng thứ 3 sau Mỹ và Hàn Quốc.

Theo: Nikkei, The Economist