Công bố Top 50 doanh nghiệp AI và Robot thông minh được nhà đầu tư săn đón nhất năm 2026

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang bước vào một chu kỳ công nghiệp mới.

Trong năm qua, năng lực của các mô hình lớn (Large Models) liên tục phát triển, các hướng công nghệ như AI tạo sinh (Generative AI), tương tác đa phương thức (Multimodal interaction) và tác nhân thông minh (AI Agents) đã đạt được những tiến bộ nhanh chóng; trong khi đó, trí tuệ hiện thân (Embodied AI) cũng dần chuyển mình từ giai đoạn khám phá kỹ thuật sơ khai sang giai đoạn "vùng nước sâu" của quá trình kiểm chứng công nghiệp, robot bắt đầu trở thành vật mang quan trọng kết nối trí tuệ nhân tạo với thế giới thực.

Thị trường đã đưa ra phản hồi đầu tiên. Theo tính toán của Viện nghiên cứu 36Kr, quy mô thị trường trí tuệ hiện thân tại Trung Quốc đã tăng từ 213,3 tỷ nhân dân tệ năm 2018 lên 915 tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, dự kiến sẽ vượt mốc nghìn tỷ vào năm 2026. Dữ liệu từ IT Juzi cho thấy, tổng số vốn đầu tư vào trí tuệ hiện thân trong nửa đầu năm 2026 đạt 93,5 tỷ nhân dân tệ, tăng gần 5 lần so với nửa đầu năm 2025, với 322 thương vụ đầu tư, tăng 137% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, mặt trái của đồng xu cũng rất đáng báo động. Viện nghiên cứu BAAI (Beijing Academy of Artificial Intelligence) trong báo cáo "10 xu hướng công nghệ AI năm 2026" đã thẳng thắn chỉ ra rằng, mô hình kinh doanh của các công ty khởi nghiệp về trí tuệ hiện thân đang bị đồng nhất hóa nghiêm trọng, phổ biến là áp dụng công thức "mô hình lớn mã nguồn mở đa năng + điều khiển chuyển động" để tối ưu hóa trong một kịch bản đơn lẻ. Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia gần đây cũng công khai cảnh báo rằng, ngành công nghiệp trí tuệ hiện thân cần chú trọng phòng ngừa các rủi ro như việc các sản phẩm có độ trùng lặp cao "ồ ạt" tung ra thị trường.

Một bên là thị trường nghìn tỷ với hàng chục tỷ tiền nóng đổ vào; một bên là cảnh báo ngành với tình trạng đồng nhất hóa nghiêm trọng và tốc độ đào thải đang tăng nhanh.

Năm 2026, trí tuệ nhân tạo đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi quan trọng, làm thế nào để chuyển hóa công nghệ thành ứng dụng thực tế, giá trị thương mại và tầm ảnh hưởng công nghiệp đang trở thành chìa khóa cho sự phát triển giai đoạn tiếp theo của doanh nghiệp.

Trong nhiều năm qua, 36Kr liên tục theo dõi sự tiến hóa của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo, từ sự trỗi dậy của các mô hình lớn, đến việc khám phá các tác nhân thông minh, và nay là trí tuệ hiện thân bước vào tầm nhìn công nghiệp, thông qua các bài báo chuyên sâu, nghiên cứu ngành và các sự kiện công nghiệp để liên tục ghi lại mối quan hệ tương tác giữa công nghệ, vốn và ngành công nghiệp.

Tháng 4 năm nay, 36Kr đã khởi động chương trình bình chọn "Doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo/trí tuệ hiện thân được nhà đầu tư quan tâm nhất năm 2026". Tính đến đầu tháng 7, chúng tôi đã nhận được hồ sơ đăng ký từ hàng trăm doanh nghiệp, bao phủ nhiều lĩnh vực như mô hình lớn, trí tuệ hiện thân, cơ sở hạ tầng AI và các ứng dụng trong ngành dọc. Sau khi thẩm định hồ sơ và trải qua nhiều vòng đánh giá, 50 doanh nghiệp đã được chọn vào danh sách cuối cùng.

Mặc dù các doanh nghiệp này thuộc các lĩnh vực khác nhau, nhưng từ lộ trình công nghệ, bố cục công nghiệp và khám phá thương mại, có thể thấy một số thay đổi chung đang diễn ra trong ngành AI, đồng thời cũng thể hiện những hướng đi quan trọng cho sự cạnh tranh trong tương lai.

Những "know-how" không được nhìn thấy đang tạo ra khoảng cách

Sự phát triển tốc độ cao của ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo trong vài năm qua đã trải qua hai giai đoạn chính.

Giai đoạn đầu tiên được thúc đẩy bởi năng lực mô hình. Sự đột phá của các mô hình lớn đã giúp máy móc lần đầu tiên sở hữu khả năng tương tác gần với trí tuệ tổng quát, thúc đẩy toàn ngành nhận thức lại ranh giới của AI.

Giai đoạn thứ hai đang được thúc đẩy bởi các ứng dụng công nghiệp. Khi năng lực mô hình dần trở thành cơ sở hạ tầng, khoảng cách giữa các doanh nghiệp bắt đầu chuyển dịch từ "có năng lực AI hay không" sang "làm thế nào để sử dụng AI tạo ra giá trị".

Nhìn từ các doanh nghiệp lọt vào danh sách lần này, một xu hướng rõ rệt là các công ty khởi nghiệp AI đang chuyển mình từ "đổi mới dựa trên công nghệ" sang "đổi mới dựa trên hai bánh xe: công nghệ + công nghiệp". Ngày càng nhiều doanh nghiệp chọn cách đào sâu vào các ngành cụ thể thay vì cung cấp các khả năng tổng quát.

Lý do là vì nơi AI thực sự tạo ra giá trị thương mại thường không phải là những kịch bản trình diễn công nghệ rõ ràng nhất, mà là những vấn đề tồn tại lâu dài, có độ phức tạp cao và khó giải quyết bằng các phương thức truyền thống. Quy trình, kinh nghiệm và dữ liệu tích lũy nhiều năm trong một ngành có lẽ chính là cửa ngõ tốt nhất để AI tạo ra giá trị.

Do đó, khoảng cách giữa các doanh nghiệp AI trong tương lai có thể không chỉ đến từ năng lực mô hình, mà còn đến từ chiều sâu hiểu biết về Know-how của ngành, cũng như khả năng chuyển hóa công nghệ phổ quát thành các giải pháp ngành.

Ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo đang chuyển từ giai đoạn "tìm kiếm kịch bản ứng dụng AI" sang giai đoạn "dùng AI để tối ưu hóa lại quy trình công nghiệp".

Từ thế giới số bước ra thế giới vật lý, trí tuệ hiện thân bước vào giai đoạn kiểm chứng công nghiệp

Trong năm qua, trí tuệ hiện thân đã trở thành tâm điểm chú ý của ngành công nghiệp và giới đầu tư.

Nhưng khác với ngành robot thời kỳ đầu, cốt lõi của làn sóng trí tuệ hiện thân lần này không phải là chế tạo một con robot, mà là khám phá cách để máy móc hiểu môi trường, hoàn thành nhiệm vụ và liên tục tiến hóa.

Đằng sau đó là sự đột phá tổng hợp về cảm nhận, ra quyết định, điều khiển và hệ thống phần cứng.

Robot cần có khả năng cảm nhận thị giác, cần hiểu môi trường phức tạp, cần hoàn thành việc lập kế hoạch nhiệm vụ, đồng thời cần thực hiện chính xác thông qua điều khiển chuyển động.

Trong số 50 doanh nghiệp lọt vào danh sách lần này, có hơn 20 doanh nghiệp thuộc lĩnh vực trí tuệ hiện thân và robot. Nhìn tổng thể, hiện đang xuất hiện một vài thay đổi mới.

Thứ nhất, các doanh nghiệp bắt đầu chú trọng hơn vào việc tích lũy dữ liệu trong thế giới thực.

Trong kỷ nguyên Internet, dữ liệu chủ yếu đến từ hành vi trực tuyến; trong kỷ nguyên trí tuệ hiện thân, dữ liệu đến nhiều hơn từ các tương tác trong môi trường thực tế. Cách robot thu thập dữ liệu, cách học hỏi và cách hình thành vòng lặp phản hồi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tương lai của doanh nghiệp.

Thứ hai, tầm quan trọng của sự phối hợp trong chuỗi cung ứng ngày càng tăng.

Trí tuệ hiện thân không phải là sự đột phá của một công nghệ đơn lẻ, mà là kết quả của sự tác động chung giữa thuật toán mô hình, thân robot, linh kiện cốt lõi, chuỗi cung ứng và kịch bản ứng dụng.

Những doanh nghiệp chiến thắng trong tương lai có thể không phải là công ty có chỉ số kỹ thuật cao nhất, mà là công ty có khả năng tích hợp hiệu quả nhiều khâu và hoàn thành việc lặp lại sản phẩm một cách nhanh chóng.

Thứ ba, thương mại hóa đang trở thành ranh giới phân định của ngành.

Sau khi robot bước vào các kịch bản thực tế, ngoài công nghệ, doanh nghiệp còn phải đối mặt với các vấn đề thực tế như chi phí, độ ổn định, chu kỳ giao hàng và nhu cầu người dùng.

Theo quan điểm của 36Kr, giai đoạn tiếp theo của trí tuệ hiện thân sẽ không còn chỉ là những câu chuyện gọi vốn, mà sẽ bước vào giai đoạn thực sự thử thách năng lực công nghiệp.

Các nhà đầu tư đã thay đổi bảng chấm điểm

Trong vài năm qua, trí tuệ nhân tạo đã trở thành chiến trường chính của đầu tư công nghệ toàn cầu, với lượng lớn các công ty khởi nghiệp đổ xô vào.

Tuy nhiên, khi ngành công nghiệp dần trưởng thành, logic đầu tư cũng đang thay đổi. Ở giai đoạn đầu, các nhà đầu tư sẵn sàng trả tiền cho khả năng công nghệ, nhưng ngày nay, thị trường bắt đầu tìm kiếm những doanh nghiệp đã chứng minh được khả năng tạo ra doanh thu và hình thành rào cản cạnh tranh.

Theo quan sát của 36Kr, các doanh nghiệp AI đang nhận được sự quan tâm của nhà đầu tư hiện nay thường thể hiện 3 đặc điểm.