Quy tắc 5 giây và 15 phút vàng để chặn đứng lừa đảo trực tuyến bằng AI

Công nghệ Tri thức công nghệ

Lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi nhờ AI. Các chuyên gia an ninh mạng khuyến nghị người dùng ghi nhớ ba dấu hiệu nhận diện và quy tắc "15 phút vàng" để xử lý khi nghi ngờ bị lừa.

Ông Ngô Minh Hiếu giới thiệu cẩm nang miễn phí giúp người dân nâng cao nhận thức về lừa đảo qua mạng. Ảnh: Tạp chí An ninh mạng.

Chia sẻ tại hội thảo "Kiến tạo niềm tin số - Doanh nghiệp Việt chung tay bảo vệ người tiêu dùng", ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc dự án phi lợi nhuận Chống lừa đảo, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, đã chỉ ra 3 dấu hiệu giúp nhận diện lừa đảo trong 5 giây.

Các dấu hiệu được ông Hiếu chỉ ra bao gồm: cuộc gọi mạo danh công an, ngân hàng để gây áp lực; tin nhắn chứa link hoặc mã QR dẫn tới trang giả mạo; và kịch bản dụ dỗ đầu tư có sử dụng deepfake. Ông cho biết các đối tượng ngày càng sử dụng AI để cá nhân hóa kịch bản theo từng nạn nhân, kể cả trong hình thức lừa đảo tình cảm (romance scam) bằng cách dùng deepfake tạo hình ảnh, giọng nói giả để dụ dỗ chuyển tiền.

Dẫn số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, ông Hiếu cho biết từ ngày 29/6 đến 26/7, hệ thống cảnh báo giao dịch thanh toán SIMO đã ghi nhận khoảng 460 triệu lượt khách hàng được cảnh báo và khoảng 105 triệu giao dịch bị ngăn chặn. Theo ông, việc kết nối dữ liệu giữa cơ quan chức năng, ngân hàng, nhà mạng và ví điện tử sẽ giúp cảnh báo người dùng theo thời gian thực thay vì bắt cài đặt thêm ứng dụng riêng.

Ông Hiếu dẫn trường hợp một nạn nhân có trình độ cao, thành đạt nhưng vẫn bị lừa hơn 7 tỷ đồng để minh chứng rằng kiến thức công nghệ không đảm bảo một người sẽ tránh được lừa đảo.

"Không phải cứ biết về công nghệ hoặc có tri thức là sẽ tránh được việc bị lừa", giám đốc dự án Chống lừa đảo nói, đồng thời cho biết các đường dây lừa đảo hiện được tổ chức bài bản, sử dụng AI để cá nhân hóa kịch bản theo từng nạn nhân.

Theo ông Hiếu, một vụ lừa đảo thường tuân theo quy trình: thu thập dữ liệu cá nhân, mạo danh công an hoặc cơ quan quản lý để tạo lòng tin, gây áp lực, dẫn dụ vào kịch bản dàn dựng, rồi chiếm quyền để lấy OTP, mật khẩu, tài khoản.

"Mọi vụ lừa đảo đều bắt nguồn từ dữ liệu", ông nói và khuyến nghị người dùng hạn chế công khai hình ảnh cá nhân, trẻ em, đồng thời khóa danh sách bạn bè để tránh bị kẻ xấu dựng "bản đồ" quan hệ.

Khi nghi ngờ bị lừa đảo, ông Hiếu khuyến nghị tận dụng "15 phút vàng": Dừng tương tác, cô lập tài khoản hoặc thiết bị nghi bị xâm nhập; gọi ngân hàng khóa thẻ; đổi mật khẩu, phương thức xác thực; lưu lại tin nhắn, đường link, hình ảnh làm bằng chứng, rồi báo cáo vụ việc. "Những người nghi ngờ bị lừa đảo hoặc đã bị lừa đảo, dù là ai, bị lừa ít hay nhiều, hãy nên báo cáo", ông nói, cho rằng đây là bước thường bị bỏ qua nhưng lại giúp ngăn chặn các nạn nhân tiếp theo.

Trong khuôn khổ hội thảo, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và Dự án Chống lừa đảo đã giới thiệu "Bộ nguyên tắc nhận diện phòng, chống lừa đảo trực tuyến", cẩm nang miễn phí giúp người dân nâng cao "vắc-xin số", chủ động nhận diện và phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, đặc biệt khi AI được sử dụng phổ biến hơn.

Nhóm người săn lùng loại mã độc nguy hiểm nhất thế giới công nghệ

Trong quyển sách mới, Renee Dudley và Daniel Golden đưa độc giả đến gần hơn với cuộc chiến thầm lặng của những chuyên gia công nghệ toàn cầu trong việc chống lại kẻ đứng sau ransomware.

lừa đảo mạng ngô minh hiếu hiếu pc chống lừa đảo

Bình luận

Bạn có thể quan tâm