Phản kháng AI: Góc nhìn về tác động tiêu cực đến trí tuệ và môi trường

Phải, “AI Genie” (Thần đèn AI) dường như thực sự hữu ích. Nhưng nó cũng đầy cám dỗ, gây hại một cách có chọn lọc và theo những cách quan trọng, nó đang gây hại cho tất cả chúng ta. Dù bạn là giám đốc, quản lý, tư vấn viên, lập trình viên hay người bình thường: Hãy kháng cự!

Lời thú tội

Tôi không sử dụng bất kỳ loại “AI” lập trình nào, thậm chí cả những thứ được tích hợp sẵn trong các IDE của JetBrains, và tôi cũng không có ý định đó. Tuy nhiên, tay tôi cũng chẳng sạch sẽ gì. Sau khi thử qua Kagi/Duck Duck Go, tôi đã quay lại dùng Google để tìm kiếm và tôi thừa nhận rằng mình thấy “AI Overview” khá hữu ích. Nó thường đưa ra kết quả chính xác và cung cấp câu trả lời mà tôi đang tìm kiếm. Tôi không đến đây với đôi bàn tay sạch.

Mục đích

Tôi không ở đây để rao giảng đạo đức, mà chỉ để đưa ra lập luận rằng “AI”, ở trạng thái hiện tại và xu hướng phát triển của nó, không mang lại lợi ích ròng cho chúng ta với tư cách cá nhân, tổ chức, xã hội hay toàn thế giới. Tôi tin rằng mỗi người trong chúng ta, dù ở bất kỳ vai trò nào trên thế giới, đều nên kiên quyết kháng cự lại “AI” và giúp tìm ra những cách để duy trì cuộc sống tốt đẹp cho mọi người trước một công nghệ vốn đã gây nhiều xáo trộn và sẽ còn gây xáo trộn hơn nữa.

Mục đích của tôi ở đây là trở thành một phần tích cực trong phong trào kháng cự “AI” đang ngày càng lớn mạnh, ít nhất là cho đến khi những tác hại nghiêm trọng của nó được loại bỏ, giảm thiểu hoặc bù đắp.

Trọng tâm

Trọng tâm chính của tôi ở đây là phát triển phần mềm, nhưng theo nghĩa rộng. Độc giả của tôi chủ yếu là các nhà phát triển phần mềm, nhưng cũng có một lượng đáng ngạc nhiên những người khác từ khắp nơi trên thế giới và từ nhiều ngành nghề khác nhau. Và tất nhiên, mỗi độc giả đều kết nối với rất nhiều người từ mọi khía cạnh của cuộc sống.

Tôi nghĩ tất cả chúng ta cần làm những gì có thể để kháng cự lại sự phát triển của “AI”, trừ khi và cho đến khi những tác hại của nó đối với con người và hành tinh được giải quyết.

Tác hại

Mức tiêu thụ điện năng liên tục của một trung tâm dữ liệu “AI” điển hình tương đương với khoảng 100.000 hộ gia đình. Lượng nước tiêu thụ hàng ngày tương đương khoảng 50.000 hộ gia đình.

Tôi không hề phóng đại: Chúng ta cần kháng cự “AI” để nó không hủy hoại thế giới của chúng ta.

Sự hiểu biết thực sự đến từ việc chủ động làm việc với các tài liệu và ý tưởng trong lĩnh vực của chúng ta. Chúng ta có thể học được một chút bằng cách đọc hoặc xem video, nhưng khi bắt tay vào việc, chúng ta phải thực sự làm, phải suy nghĩ về nó, có lẽ là nhiều lần trước khi thực sự giỏi về nó.

Khi chúng ta để “AI” trả lời câu hỏi, chắc chắn là chúng ta có thể kiểm tra lại cẩn thận. Nếu bạn là một nhà phát triển, bạn đã biết việc đó hiệu quả đến mức nào. Những đoạn mã mà chúng ta thực sự suy nghĩ và viết ra dường như luôn đúng ngay cả khi nó sai, đôi khi là tinh vi, đôi khi là rõ ràng. Còn những đoạn mã chúng ta đang xem xét? Chúng ta thường tìm những lỗi dễ thấy như lỗi đánh máy hoặc sai lệch thụt đầu dòng, chỉ ra lỗi đó rồi quay lại với công việc thực sự của mình.

Khi chúng ta để “AI” trả lời câu hỏi, chúng ta không học được gì cả. Chúng ta không phải lúc nào cũng bắt kịp các lỗi sai của nó. Chúng ta đánh mất cái nhìn tổng thể về chính thứ mà chúng ta chịu trách nhiệm xây dựng.

Tôi không hề phóng đại: Chúng ta cần kháng cự “AI” để nó không làm hỏng công việc mà chúng ta đang làm.

Nếu chúng ta sống trong một xã hội hậu khan hiếm, việc công việc của bạn bị “AI” thay thế có thể là một điều tốt, giải phóng thời gian để bạn dành cho những việc thú vị hơn là làm việc. Bạn vẫn sẽ có toàn quyền tiếp cận với tất cả những điều tốt đẹp của cuộc sống như thực phẩm, chăm sóc sức khỏe, giao thông, Internet, giáo dục, giải trí, v.v. Trong xã hội hiện tại, bạn sẽ mất thu nhập, không thể nuôi sống bản thân và gia đình, và không có hệ thống xã hội hiệu quả nào để duy trì mức sống như trước đây của bạn.

Tôi không hề phóng đại: Chúng ta cần kháng cự “AI” để hàng ngàn, có lẽ là hàng triệu người không phải chết.

“AI” đang quyến rũ bạn. Nó nói những điều bạn muốn nghe, nó giả vờ rằng nó sẽ tôn trọng bạn vào sáng hôm sau. Nó sẽ không làm vậy đâu. Nếu bạn không nhắc nhở nó, thậm chí nó còn chẳng nhớ đến bạn vào sáng hôm sau. Nó không chứa đựng sự tôn trọng. Nó không chứa đựng sự thiện chí. Nó không chứa đựng sự tự nguyện. Nó không ngưỡng mộ tư duy của bạn. Nó không chứa bất kỳ cảm xúc tích cực nào mà nó thể hiện với bạn.

Hãy tìm hiểu về “hiệu ứng Eliza”. Ngay cả chương trình yếu nhất có thể tưởng tượng được như vậy cũng đầy tính quyến rũ. Những chương trình mới này là bậc thầy của sự quyến rũ.

Tôi không hề phóng đại: Chúng ta cần kháng cự “AI” vì bản chất nó quyến rũ hơn nhiều so với giá trị mà nó mang lại, và chúng ta lại có khả năng phòng vệ rất kém trước sự quyến rũ đó.

Lời khuyên kháng cự

Sự kháng cự có thể mang những hình thức nào? Có rất nhiều, từ việc hoàn toàn từ chối chạm vào “AI”, đến việc nghiên cứu trung thực và cẩn thận, cho đến việc phá hoại công khai. Dưới đây là một vài ý tưởng cho những người ở các vai trò khác nhau trên thế giới. Đây chỉ là những suy nghĩ nhanh hiện tại của tôi: Cho đến nay, tôi có nhiều mối lo ngại hơn là những lời khuyên vượt xa ngoài việc “Kháng cự”.

Những thử nghiệm đầu tiên của bạn nên được thiết kế để tìm ra “AI” tệ hại đến mức nào, và từ đó, bạn có thể cùng nhóm làm việc tìm cách sử dụng nó một cách hiệu quả—nếu điều đó là khả thi.

Hãy ghi nhớ, nếu có thể, những chi phí tổng thể đối với công ty, đối với nhân viên của bạn và đối với thế giới. Hãy làm việc để thấu hiểu. Sau đó, mới bắt tay vào thực hiện.

Và tôi cho rằng, bạn nên cân nhắc xem bao nhiêu phần công việc của mình có thể được thực hiện bởi hoặc sử dụng “AI”. Sẽ có người bị cám dỗ sử dụng nó để viết các báo cáo quý của bạn. Hãy nhớ rằng “AI” chỉ lấy trung bình các dữ liệu đầu vào và nó thường làm sai.

Hãy ghi nhớ, nếu có thể, về những người của bạn, những người sẽ bị tổn hại bởi việc lạm dụng “AI”, hoặc có lẽ là bởi bất kỳ việc sử dụng nào.

Hãy thử làm việc cùng đồng nghiệp, đôi khi có “AI” và đôi khi không. Hãy thử theo dõi xem mọi việc diễn ra như thế nào trong cả hai trường hợp.

Theo dõi các lỗi. Có bao nhiêu lỗi do “AI” tạo ra mà các lập trình viên đã bỏ sót? Có bao nhiêu lỗi được tạo ra và bị phát hiện? Bạn đã tạo ra và phát hiện bao nhiêu lỗi khi làm việc mà không có “AI”?

Theo dõi sự hiểu biết của bạn về hệ thống. Sự hiểu biết của bạn có yếu đi khi “AI” làm nhiều công việc hơn không? Tác động đến chất lượng tổng thể của công việc là gì?

Tôi hiểu. Có lẽ bạn không thể làm những gì mình đang làm nếu thiếu “AI”. Có lẽ, trong tâm trí bạn, điều đó biện minh cho việc sử dụng nó. Tôi hiểu điều đó, thực sự là vậy. Và tất cả chúng ta đều phải mưu sinh. Tôi may mắn, cho đến nay, là tôi có thể mưu sinh mà không cần “AI”. Nhưng hỡi những kẻ thù và những người bạn của tôi, thứ chết tiệt đó đang ăn mòn linh hồn các bạn. Nó đang làm vấy bẩn ngôn từ của các bạn bằng sự bắt chước trí tuệ tồi tệ của chính nó.

Bạn nợ chính mình và những người ngưỡng mộ bạn sự trung thực về những gì đang diễn ra. Và phần lớn những gì đang diễn ra không hề tốt cho bất kỳ ai trong chúng ta.

Thần đèn “AI” không phải là bạn của bạn

Quay lại đầu trang

Bạn sử dụng Thần đèn “AI”. Nó thân thiện, hoạt ngôn, phục tùng, có vẻ hữu ích. Bạn cảm thấy nó đang giúp bạn trở nên tốt hơn. Bạn cảm thấy nó là bạn của mình, là trợ lý thân thiện, ở đó để giúp đỡ và chăm sóc bạn.

Thần đèn trong thần thoại đến từ một vũ trụ khác và không ưu tiên phúc lợi của con người. Một số là tốt, một số là xấu, hầu hết chúng đều là những kẻ Trung lập Hỗn loạn (Chaotic Neutral).

Thần đèn “AI” ngày nay nghiêng nhẹ về phía xấu của sự Trung lập Hỗn loạn, bởi vì chính Internet là nơi chứa đựng những định kiến và thành phần đen tối tồn tại trong xã hội chúng ta. Giống như chính định kiến, Thần đèn “AI” sẽ diễn đạt câu trả lời của nó bằng những văn phong trau chuốt, có vẻ thông minh, có vẻ đúng đắn.

Thần đèn “AI” không biết “sự thật”. Nó thực sự Không Biết Sự Thật. Nó chỉ cắt ghép những gì nó đã đọc và trả lại dưới một hình thức hấp dẫn, mà không quan tâm đến tính đúng sai của nó.

Thần đèn “AI” không phải là người hầu của bạn. Nó là người hầu của người tạo ra nó, những người không hề đặt lợi ích tốt nhất của bạn lên hàng đầu, và bản thân Thần đèn cũng không quan tâm. Nó không quan tâm. Nó chỉ tạo ra những từ ngữ nghe có vẻ hợp lý, và nó bao bọc chúng bằng những cụm từ khiến nó có vẻ chu đáo, quan tâm, tôn trọng. Nó không chu đáo, quan tâm hay tôn trọng. Nó không chứa đựng những cảm xúc đó: chỉ có những từ ngữ mà thôi.

Thần đèn “AI” không phải là bạn của bạn. Hãy kháng cự.