Nỗi lo của người làm nghề lồng tiếng: Bao năm luyện giọng, AI thay thế chỉ trong tích tắc

Băn khoăn giữ nghề, giữ giọng trước làn sóng AI

“Mình và nhiều anh em trong nghề đều cảm nhận số dự án nhận được đã giảm so với trước”, Bích Tuyền (31 tuổi), người có gần ba năm làm nghề lồng tiếng, chia sẻ.

Đó là thực tế mà Tuyền chứng kiến gần đây, khi trí tuệ nhân tạo từng bước thay đổi cách các sản phẩm âm thanh được tạo ra.

AI tạo giọng nói (AI voice cloning) là công nghệ sử dụng mô hình học máy để tạo hoặc sao chép giọng nói của con người từ một lượng dữ liệu âm thanh nhất định. Công nghệ này đang được ứng dụng trong sách nói, tổng đài, video, quảng cáo và nhiều sản phẩm nội dung số.

Chỉ với một đoạn văn bản và vài thao tác, người dùng hoàn toàn có thể sản xuất một bản thu mà không cần đầu tư phòng thu, micro chuyên dụng hay người đọc trực tiếp.

Theo Bích Tuyền, áp lực đối với cô hiện nay không chỉ đến từ cạnh tranh giữa nhiều giọng đọc tốt mà còn đến từ một công cụ có thể tạo ra sản phẩm nhanh hơn và rẻ hơn.

Trước khi đối diện với sức ép từ công nghệ, Tuyền từng trải qua cảm giác vì thiếu kinh nghiệm nên nhiều lần không vượt qua vòng tuyển chọn, liên tục nhận về những cái lắc đầu từ các dự án.

Nhưng rồi khi kỹ năng dần vững vàng và công việc bắt đầu mang lại thu nhập, áp lực không vì thế mà nhẹ gánh.

Lúc này, cô đối mặt với bài toán khó hơn trước: làm thế nào để khách hàng vẫn chọn giọng con người, giữa lúc AI ngày càng đọc trôi chảy và có thể tạo ra sản phẩm chỉ trong vài phút?

Chính những câu hỏi ấy đã vô hình trung khiến Tuyền rơi vào trạng thái chông chênh và mất phương hướng với công việc yêu thích.

Cũng giống như Tuyền, Thiên Trung (30 tuổi), người đã gắn bó với nghề lồng tiếng suốt tám năm, đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt của thị trường.

Nhưng đối với anh, điều đáng lo không gói gọn ở việc phải cạnh tranh với một “đối thủ” có thể làm việc liên tục.

Đó là nỗi sợ khi AI có khả năng mô phỏng giọng nói người thật. Hệ quả là người làm nghề có thể mất quyền kiểm soát chính âm thanh đã gắn liền với tên tuổi, công việc và bản sắc của mình.

“Giọng nói là tài sản quý giá. Nếu bị sao chép và sử dụng, dù với mục đích giải trí hay thương mại, nó đều có thể ảnh hưởng đến nghề nghiệp, thu nhập và cả sự tự trọng của người bị sao chép”, Trung chia sẻ.

Những khoản đầu tư phía sau một giọng đọc

Thực tế, nếu chỉ nghe một đoạn quảng cáo ngắn hay một cuốn sách nói mượt mà, ít ai hình dung phía sau đó là cả một quá trình rèn luyện bền bỉ.

Với Thiên Trung, hành trình ấy bắt đầu từ năm 2018 trên những sân bóng đá phong trào.

Ban đầu, Trung chỉ xem đây là công việc phụ. Thế nhưng, khi gặp những người nghiêm túc theo đuổi nghề, anh dần cảm nhận được công việc này có thể trở thành hướng đi lâu dài.

Suốt hai năm đầu, anh tự mày mò xem từng video luyện giọng, đăng ký các khóa học và gần như ngày nào cũng luyện phát âm, kiểm soát hơi thở, nhịp đọc, cao độ hay cách xử lý cảm xúc.

Chỉ sau nhiều lớp học cùng hàng nghìn giờ tự luyện tập, những thành quả đầu tiên mới xuất hiện khi anh bắt đầu nhận được dự án từ các nhãn hàng.

Nếu Trung đến với nghề từ những sân bóng đá phong trào thì hành trình của Bích Tuyền lại bắt đầu từ ước mơ thuở nhỏ.

Từng tham gia dẫn chương trình từ bé, Tuyền quyết định đăng ký sự kiện trải nghiệm nghề giọng nói khi đang tìm kiếm công việc tay trái bên cạnh công việc văn phòng.

Tại sự kiện, cô được chọn vào nhóm ba người đọc quảng cáo tốt nhất và được nhận xét có chất giọng phù hợp để phát triển lâu dài.

Lời động viên ấy trở thành cú hích để Tuyền chính thức quay lại theo đuổi ước mơ của mình.

Tháng 11/2023, cô nhận được dự án đầu tiên có thu nhập. Đến nay, sau gần ba năm, cô vẫn duy trì việc luyện giọng, nghe lại từng bản thu và sửa những lỗi bản thân hay gặp phải.

Dẫu vậy, trong khi người làm nghề phải mất nhiều năm để xây dựng kỹ năng và luyện tập mỗi ngày, AI có thể tạo một bản thu âm chỉ trong vài phút.

Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp các cá nhân, đơn vị sử dụng giọng AI để làm sách nói, kể chuyện, đọc tin, giới thiệu sản phẩm hoặc thuyết minh nội dung.

Khi xem các sản phẩm như vậy, một số người nghe thường nhận xét giọng AI có nhịp đọc đều, nhấn nhá thiếu tự nhiên, tạo cảm giác “vô hồn” và sẵn sàng chặn các sản phẩm có giọng AI.

Nhưng ở chiều ngược lại, không ít người vẫn chấp nhận bởi thứ họ quan tâm nhiều hơn là nội dung hấp dẫn và lượng thông tin nhận được.

Vì vậy, một bộ phận khách hàng còn coi AI có thể trở thành lựa chọn thay thế hoàn toàn những người làm nghề lồng tiếng bởi sự tiện lợi, tốc độ và chi phí thấp.

Giữ “chất người” và bản quyền đối với giọng nói

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Phong Anh, chuyên gia AI, nhận định các công cụ tạo giọng nói đã phát triển tinh vi hơn nhiều so với hình dung phổ biến.

Thậm chí, các công cụ thế hệ mới còn có thể mô phỏng những biểu cảm nhỏ như vừa nói vừa cười, cười khẩy hoặc tạo ra tiếng nuốt nước bọt khi đang nói.

“Chúng ta thường cho rằng AI không có hồn. Nhưng khi nghe một câu chuyện hấp dẫn, người xem có thể quên đi sự vô hồn ấy, kể cả khi nó vẫn lộ ra khá rõ”, ông Phong Anh chia sẻ.