Lời thú tội của một lập trình viên: Giữa kỷ nguyên AI, tôi vẫn chọn tự viết game engine bằng C++

Tuần này tôi gần như suy sụp. Không phải theo kiểu bùng nổ hay kịch tính, mà là một sự sụp đổ từ bên trong, sự tan rã của bản thân, khi ý chí và động lực của tôi vụn vỡ thành thứ bột nhão như giấy ăn bị bỏ quên trong máy giặt. Hiện tại tôi đã ổn hơn, và tôi muốn viết lại quá trình suy nghĩ của mình phòng khi có ai đó cũng đang trải qua tình cảnh tương tự, đặc biệt là – thật đáng buồn – có lẽ là chính tôi trong tương lai.

Tôi đoán lý do cho việc này quá đỗi quen thuộc với bất kỳ ai làm trong lĩnh vực sáng tạo: bất ngờ chưa, đó chính là generative AI. Sự mất giá liên tục đối với các tác phẩm của nghệ sĩ và người sáng tạo, bị nhai nát rồi nhả ra lại cho chúng ta như cách chim mẹ mớm mồi cho chim con thông qua một mô hình đăng ký trả phí. Tôi vẫn còn chút hy vọng cho bạn bè ở các lĩnh vực nghệ thuật khác; AI art thật rác rưởi, về bản chất nó là phản nghệ thuật, nhìn vào thấy xấu hổ và cảm thấy thật ngượng ngùng khi bị gắn liền với nó. Tôi hy vọng điều đó vẫn tiếp diễn. Còn về mảng lập trình, nơi tôi dành phần lớn thời gian, tình hình có vẻ khó khăn hơn một chút.

Mọi lập trình viên tôi biết về cơ bản đều đã phát điên trong vài năm qua. Đây là thời điểm hỗn loạn nhất đối với một kỹ sư phần mềm mà tôi có thể nhớ được. Cho đến tận bây giờ, chúng tôi vẫn khá dễ thở, nhưng ngày càng có cảm giác rằng toàn bộ nghề này đang trải qua một sự thay đổi lớn và mỗi cá nhân cần phải quyết định cách họ phản ứng với nó, điều này rất khó nếu không có cái nhìn thấu đáo từ quá khứ. Tôi không thể trách bất cứ ai chỉ biết xuôi theo dòng chảy, bất chấp những tác động tiêu cực bên ngoài – áp lực đồng trang lứa là có thật, và các LLM hiện nay thực sự rất giỏi trong việc tạo mã. Tôi nghĩ rằng việc phủ nhận điều đó chẳng khác nào một cuộc đua với vạch đích luôn di chuyển.

Tôi viết những dòng này không phải để cố thuyết phục ai về một quan điểm cụ thể nào, nhưng đây là quan điểm của tôi: ngay cả khi gạt bỏ tất cả các vấn đề về môi trường và xã hội, tôi đơn giản là không thích lập trình với một trợ lý mã nguồn (code assistant). Nó không mang lại niềm vui cho tôi, kết quả đầu ra không mang cảm giác là của tôi, và tôi không cảm thấy tự hào về những gì nó tạo ra. Trong vài năm qua, việc cứ giữ lối đi riêng, mày mò với những dự án nhỏ của mình không quá khó khăn, nhưng ngày càng có cảm giác như phần lớn nghề nghiệp và sở thích mà tôi đã dành cả đời để theo đuổi này đang dần biến mất.

Tôi thích tạo ra những món đồ chơi nhỏ, những đoạn shell script, những công cụ hỗ trợ nhỏ. Tôi sử dụng công cụ chuyển đổi git branch tương tác của mình mỗi ngày. Tôi rất tự hào về điều đó. Các đồng nghiệp đã dành những lời khen ngợi. Giờ đây, bất kỳ ai cũng có thể đặt hàng công cụ đó hoặc bất cứ thứ gì tương tự chỉ bằng một câu lệnh prompt. Không ai còn quan tâm đến những món đồ chơi của tôi nữa. Thật ngớ ngẩn khi thừa nhận điều này, nhưng tôi thực sự cần những lời tán dương từ đồng nghiệp để cảm thấy thỏa mãn.

Điều này cũng đang xảy ra trong ngành game. Sự suy sụp của tôi tuần này được châm ngòi bởi một chủ đề từ Zach Gage về việc làm game đang dần trở nên giống như làm âm nhạc. Tôi nghĩ đó là một góc nhìn hay nhưng tôi thấy nó hoàn toàn tàn khốc. Tôi đã dành nhiều năm để học cách làm game, và nó rất khó khăn, và giờ đây cảm giác như tất cả có thể đã là lãng phí thời gian? Tôi thấy hụt hẫng. Sau đó, tôi đã có một cuộc trò chuyện với Shad.

Shad là một trong những người tôi yêu quý nhất. Anh ấy là một nhà thiết kế và kỹ sư vô cùng tài năng và là một người tuyệt vời về mọi mặt. Dự án hiện tại của anh ấy là Uncamera, một ứng dụng camera cho iOS sử dụng dữ liệu thô từ cảm biến với các bảng tra cứu (lookup tables) – thay vì dùng bộ lọc hậu kỳ – để tạo ra những bức ảnh trông thực sự giống như phim. Đó là một sản phẩm được chế tác tuyệt đẹp và tôi thực sự nghĩ rằng nó là một ứng cử viên cho giải thưởng Apple Design Award khi hoàn thiện. Bạn nên thử xem qua. Đây là một vài bức ảnh tôi chụp bằng ứng dụng đó (tôi không phải là một nhiếp ảnh gia giỏi).

Nó cũng tình cờ được phát triển hoàn toàn mà không cần đến generative AI. Lý do của Shad cũng rất giống với tôi; sự thiếu hụt niềm vui hoặc cảm giác thỏa mãn khi tạo ra sản phẩm. Những lo âu của anh ấy cũng tương tự. Sự khác biệt là Shad vẫn tiếp tục cập nhật Uncamera bất chấp những lo âu đó, trong khi tôi lại chìm đắm trong sự tự thương hại.

Vấn đề là thế này: tôi vốn đã làm mọi thứ theo cách khó khăn nhất rồi. Tôi quyết định tự làm engine game của riêng mình, bằng ngôn ngữ C++, chỉ vì tôi muốn làm điều đó. Nếu mục tiêu của tôi là làm game nhanh nhất có thể, để có thể "cạnh tranh", tôi đã sử dụng Unity, Godot hoặc Unreal rồi. Tôi sẽ không mất thời gian cố gắng tạo ra một trình kết xuất giả 3D (faux-3D renderer) như trong ảnh tiêu đề của bài viết này. Tôi làm mọi thứ theo cách của mình vì tôi thích làm như vậy và vì tôi học được rất nhiều điều thông qua quá trình đó.

Qua trò chuyện với Shad, tôi nhận ra thực sự chỉ có ba con đường mở ra trước mắt mình. Tôi có thể bắt đầu sử dụng generative AI để cảm thấy mình đang "bắt kịp" hoặc "cạnh tranh", nhưng khi đó tôi sẽ không còn tận hưởng công việc nữa. Tôi có thể ngừng làm mọi thứ hoàn toàn, nhưng như bất kỳ người sáng tạo nào cũng biết, đó không bao giờ thực sự là một lựa chọn. Hoặc, tôi có thể tiếp tục làm mọi thứ theo cách mình thích, tiếp tục học hỏi, tiếp tục làm theo cách khó khăn, mà không vì một lý do cụ thể nào khác ngoài việc tôi muốn làm điều đó. Đó là lý do tại sao chúng ta làm game. Đó là lý do tại sao chúng ta tạo ra bất cứ thứ gì.

2026-09-11T17:11:49+0100 Tiếp tục tiến bước trước sự mất giá của sáng tạo.