Các nền tảng tiểu thuyết mạng Trung Quốc siết chặt kiểm soát nội dung do AI tạo ra

Gordon Sheng, một kỹ sư dân dụng 32 tuổi tại Trung Quốc, đã dành hai thập kỷ đọc tiểu thuyết mạng trước khi sử dụng AI để tự viết tác phẩm cho riêng mình. Anh đã dùng DeepSeek để lập dàn ý cho một cốt truyện ly hôn đầy kịch tính, sau đó tạo ra câu chuyện hoàn chỉnh trong năm phút bằng một công cụ viết lách AI. Được đăng tải trên Tomato Novel, truyện ngắn này đã thu hút hơn 5.500 lượt đọc chỉ trong 10 ngày.

“Dù văn phong của AI có tệ đến đâu,” Sheng nói, “nó vẫn làm tốt hơn những gì tôi có thể tự viết.”

Bắt nguồn từ các diễn đàn internet Trung Quốc vào những năm 1990, tiểu thuyết mạng thường là những câu chuyện dài kỳ được thiết kế để đọc trên điện thoại thông minh, với các cốt truyện kịch tính về trả thù, xuyên không, võ hiệp hoặc ngôn tình.

“Nhiều người có ý tưởng cho một câu chuyện nhưng không biết cách diễn đạt. AI đã giúp chúng tôi thu hẹp khoảng cách đó.” – Gordon Sheng, kỹ sư dân dụng và tác giả.

Các công ty công nghệ bao gồm ByteDance, Tencent và Baidu đang sở hữu những nền tảng tiểu thuyết mạng có ảnh hưởng nhất Trung Quốc. Họ tạo ra hàng tỷ đô la doanh thu mỗi năm từ quảng cáo và đăng ký thuê bao, đồng thời trả tiền cho các tác giả dựa trên số lượng người đọc. Các công ty Trung Quốc cũng đã ra mắt những ứng dụng đọc sách tương tự tại Mỹ.

Các tác giả hiện đang chuyển sang sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để sản xuất hàng loạt những câu chuyện gây sốt. Mặc dù ban đầu các nền tảng khuyến khích người viết tăng năng suất bằng AI, nhưng giờ đây họ đang chịu áp lực phải thắt chặt kiểm soát đối với các nội dung do AI tạo ra vì chúng đe dọa đến tính sáng tạo và có nguy cơ khiến độc giả rời bỏ nền tảng.

Điều hướng cốt truyện

Các nền tảng tiểu thuyết mạng là những đơn vị tiên phong trong việc ứng dụng AI vào viết lách. Năm 2023, nhánh văn học của Tencent là China Literature đã ra mắt một công cụ AI có khả năng tạo tên nhân vật và biến một dàn ý sơ sài thành một câu chuyện hoàn chỉnh hơn. “Nó giống như việc chuyển từ lái xe thủ công sang lái xe có hỗ trợ,” giám đốc điều hành Hou Xiaonan từng phát biểu vào thời điểm đó. China Literature sở hữu hai nền tảng tiểu thuyết mạng lớn: Qidian, phổ biến với độc giả nam, và Jinjiang, chủ yếu dành cho độc giả nữ. Cả hai đều kiếm tiền từ phí thuê bao và bán bản quyền chuyển thể.

China Literature cũng đã xuất bản hơn 17.000 câu chuyện được dịch bằng AI trên trang web quốc tế WebNovel, với các thị trường hàng đầu là Mỹ, Ấn Độ và Brazil.

Tomato Novel của ByteDance, nền tảng miễn phí và thu lợi nhuận từ quảng cáo, đã ra mắt “trợ lý tác giả” vào năm 2024 để giúp người viết tra cứu bối cảnh lịch sử hoặc khoa học cho câu chuyện và tiếp tục viết mỗi khi họ bị bí ý tưởng.

Kể từ đó, các công cụ AI đã trở nên mạnh mẽ hơn. Junxian Ma, một nhà phát triển tại Bắc Kinh, gần đây đã xây dựng InkOS, một hệ thống viết tiểu thuyết tự động được vận hành bởi một nhóm các tác nhân AI, bao gồm một “kiến trúc sư” xây dựng dàn ý, một “nhà văn” tạo ra các chương và một “kiểm toán viên” kiểm tra các lỗi logic và việc lạm dụng dấu gạch ngang. Tác giả con người thỉnh thoảng sẽ can thiệp để điều hướng cốt truyện.

Hơn 50.000 người dùng đã tải xuống hệ thống này và một số người đã kiếm được tiền từ việc xuất bản các câu chuyện do AI tạo ra trên Tomato Novel, Ma chia sẻ với Rest of World. “Giờ đây con người có nhiều thời gian và năng lượng hơn để suy nghĩ về loại câu chuyện mà họ muốn kể,” anh nói.

“Lãng phí thời gian của tôi”

Sự bùng nổ của việc viết lách bằng AI đang khiến một số độc giả tức giận. Trên mạng xã hội Xiaohongshu, mọi người chia sẻ ảnh chụp màn hình các câu lệnh (prompt) AI vô tình bị để lại giữa tiểu thuyết. Những người khác cho biết họ nghi ngờ việc sử dụng AI bất cứ khi nào bắt gặp những phép ẩn dụ kỳ lạ hoặc các cụm từ như “nó không phải là… nó là…”.

Đối với một số độc giả, những dấu hiệu nhận biết AI là một sự khó chịu. “Thật lãng phí thời gian khi đọc thứ gì đó được sản xuất quá nhanh,” Yang Zhou, một nhà phát triển phần mềm thường đọc tiểu thuyết giả tưởng, nói với Rest of World. “Nhưng nếu một cuốn tiểu thuyết được viết và cập nhật chậm rãi theo thời gian, tôi sẽ dành thời gian để thưởng thức nó.”

Các tác giả cũng lo ngại rằng AI đang tạo điều kiện cho vi phạm bản quyền. Năm 2024, các nhà văn tiểu thuyết mạng đã phản đối Tomato Novel sau khi nền tảng này yêu cầu họ bàn giao quyền sở hữu tác phẩm để huấn luyện AI. Sau đó, Tomato Novel đã cho phép họ từ chối tham gia chương trình này. Một số công cụ AI thậm chí còn cho phép đạo văn, quảng bá các tính năng có thể trích xuất cốt truyện của một câu chuyện nổi tiếng và viết lại thành một cuốn tiểu thuyết “mới”.

Bao nhiêu AI là quá nhiều?

Các nền tảng hiện đang thắt chặt kiểm soát đối với các tác phẩm do AI tạo ra. Trong một tuyên bố năm 2025, người sáng lập Jinjiang, Huang Yanming, đã yêu cầu các tác giả chỉ sử dụng AI để nghiên cứu cốt truyện và hiệu đính, đồng thời kêu gọi độc giả báo cáo các tiểu thuyết nghi ngờ có chứa nội dung do AI viết. Tuy nhiên, Huang thừa nhận rất khó để xác định bao nhiêu phần trăm của một câu chuyện được viết bởi AI.

Tomato Novel đã giới hạn số lượng từ mà mỗi tài khoản được phép xuất bản mỗi ngày. Chỉ riêng trong tháng 6, nền tảng này đã từ chối hơn 104.000 bài nộp “chất lượng thấp”, bao gồm cả những bài được viết bằng AI, theo một tuyên bố gần đây của trang web.

Xiang Ren, giảng viên cao cấp tại Đại học Sydney, người nghiên cứu về ngành xuất bản kỹ thuật số của Trung Quốc, cho biết các nền tảng tiểu thuyết mạng đang cố gắng đạt được sự cân bằng giữa tiềm năng tăng năng suất của AI và mối đe dọa đối với tính nguyên bản. Các nền tảng miễn phí như Tomato Novel có xu hướng khoan dung hơn với việc viết bằng AI so với các trang web dựa trên thuê bao như Jinjiang, nơi cần duy trì chất lượng cao hơn để độc giả sẵn sàng chi trả, Ren nói với Rest of World.

Những người ủng hộ AI cho rằng công nghệ này đang giúp họ vượt qua sự thiếu hụt về đào tạo chuyên môn trong viết lách. Sheng cho biết mặc dù AI thực hiện việc viết thay anh, nhưng các giá trị và logic đằng sau câu chuyện vẫn là của chính anh. Anh cũng cần phải sửa các “lỗi” trong văn bản của AI. Ví dụ, anh phát hiện ra rằng một người cha trong truyện ngắn của mình đã gửi tin nhắn cho con gái, mặc dù họ đang đứng ngay cạnh nhau.

“Nhiều người có ý tưởng cho một câu chuyện nhưng không biết cách diễn đạt,” anh nói. “AI đã giúp chúng tôi thu hẹp khoảng cách đó.”