Việt Nam lần đầu ban hành quy định về sử dụng AI trong giáo dục và nghiên cứu

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/8/2026.

Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025, thiết lập khung pháp lý thống nhất, thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 15/2018/TT-BGDĐT và Thông tư 30/2023/TT-BGDĐT vốn chỉ điều chỉnh hẹp ở mảng thư điện tử và đào tạo trực tuyến.

Điểm mới nổi bật là sự tương thích chặt chẽ với các đạo luật hiện đại như Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo, đảm bảo tính đồng bộ trong quản trị dữ liệu ngành giáo dục. Đây là lần đầu tiên các công nghệ mang tính đột phá như AI, Big Data, điện toán đám mây, thực tế ảo được chính thức đưa vào quy định để phục vụ đào tạo, kiểm tra đánh giá và nghiên cứu khoa học.

Thông tư không chỉ mở đường cho chuyển đổi số toàn diện mà còn đặt ra những nguyên tắc về liêm chính học thuật, trách nhiệm sử dụng AI và quản trị dữ liệu trong môi trường giáo dục.

Phạm vi điều chỉnh của Thông tư được mở rộng. Nếu các quy định trước đây chủ yếu điều chỉnh việc sử dụng thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc đào tạo trực tuyến thì Thông tư mới thiết lập một khung pháp lý thống nhất về ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục.

Đây cũng là lần đầu tiên có quy định về việc sử dụng AI, Big Data, điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ mới trong đào tạo, kiểm tra đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ.

Thông tư xác lập các nguyên tắc ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, trong đó bảo đảm quyền tự chủ của cơ sở giáo dục gắn với tự kiểm soát, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc ứng dụng công nghệ phải lấy người học làm trung tâm, phục vụ thực hiện chương trình đào tạo và đáp ứng chuẩn đầu ra.

Bên cạnh đó, các đơn vị phải tuân thủ kiến trúc số do cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư phân tán, cục bộ. Các cơ sở giáo dục phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng AI có trách nhiệm và tuân thủ liêm chính học thuật.

Thông tư quy định các phương thức đào tạo có ứng dụng công nghệ bao gồm: Đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp và đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và AI. Cơ sở giáo dục bắt buộc phải có hệ thống quản lý học tập đáp ứng yêu cầu về nghiệp vụ, tiêu chuẩn kỹ thuật; bảo đảm các chức năng xác thực danh tính, lưu vết quá trình học tập và hỗ trợ phòng ngừa gian lận.

Thông tư cũng quy định cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, bao gồm: Sử dụng AI để gian lận; sao chép, đạo văn, làm sai lệch dữ liệu; không công bố việc sử dụng AI khi có yêu cầu. Các trường có trách nhiệm ban hành bộ quy tắc ứng xử riêng về sử dụng AI và các biện pháp xử lý vi phạm cụ thể.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật và bộ quy tắc ứng xử về sử dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học; xác định rõ các hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa và quy trình xử lý.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa các thông tin về chương trình đào tạo, người học, nhà giáo, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học. Dữ liệu này phải được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Về dịch vụ số, cơ sở giáo dục tổ chức cung cấp dịch vụ đào tạo, hành chính, tư vấn trên môi trường số trong phạm vi quản lý, bảo đảm nguyên tắc không yêu cầu người học cung cấp lại thông tin, dữ liệu hợp lệ đã có trong hệ thống được kết nối, chia sẻ. Công nghệ cũng được ứng dụng để theo dõi, tư vấn và hỗ trợ người học trong toàn bộ quá trình từ tuyển sinh đến khi tốt nghiệp và kết nối việc làm.

Thông tư quy định các điều kiện bảo đảm triển khai bao gồm: Phát triển năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo cho nhà giáo, người học; phát triển hạ tầng số ưu tiên sử dụng nền tảng dùng chung và điện toán đám mây; thực hiện các biện pháp quản trị dữ liệu và an ninh mạng.

Đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp công nghệ, Thông tư quy định rõ trách nhiệm phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin, duy trì tính liên tục của dịch vụ và thực hiện chuyển giao dữ liệu theo quy định của pháp luật và thỏa thuận với cơ sở giáo dục.

Việc lần đầu tiên ban hành quy định toàn diện về ứng dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị giáo dục không chỉ tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi số trong các cơ sở giáo dục, mà còn đặt nền móng xây dựng môi trường học thuật minh bạch, có trách nhiệm trong kỷ nguyên AI. Đây là bước cụ thể hóa quan trọng tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái giáo dục thông minh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đủ năng lực làm chủ các công nghệ của tương lai.