AI 'cướp' việc thiết kế: Người trong nghề làm sao để tồn tại?

Mất việc vì AI

“Thôi để mình làm bằng AI cho nhanh”.

Đó là dòng tin nhắn bất ngờ từ khách hàng gửi cho Vy Lam (35 tuổi, TPHCM), một người đã theo đuổi nghề thiết kế hơn 10 năm.

Thời điểm đó, khách cần sản phẩm gấp. Đúng lúc ấy, tài khoản Adobe của cô liên tục gặp lỗi, không thể truy cập để làm việc.

Và rồi sau một khoảng thời gian chờ đợi, khách hàng đưa ra thông báo quyết định dùng AI cho nhanh, đó cũng là lúc Vy Lam nhận ra: “Mình đã chính thức mất một dự án vì AI”.

Chỉ một tin nhắn từ khách đủ khiến cô hụt hẫng và rơi vào khoảng lặng mà trước đó chưa từng nghĩ tới.

Vy Lam (35 tuổi, TPHCM), người đã theo đuổi nghề thiết kế hơn 10 năm, sững người khi khách hàng nhắn: “Thôi để mình làm bằng AI cho nhanh” (Ảnh: NVCC).

“Từ trước đến nay mình vẫn dùng AI trong công việc. Mình luôn xem AI là công cụ giúp làm việc nhanh hơn, mở rộng khả năng sáng tạo chứ không phải đối thủ”, Lam nói.

Nhưng sự việc trên là lần đầu tiên Vy Lam cảm nhận được AI đã trực tiếp lấy mất công việc của mình.

Cô đặt ra hàng loạt câu hỏi trong đầu: “Liệu mình có đang dần bị thay thế?”, “Giá trị của một người làm sáng tạo nằm ở đâu khi AI có thể làm mọi thứ nhanh hơn?”, “Mình cần thay đổi như thế nào?”.

Ít ai biết rằng, để theo đuổi nghề trong hơn chục năm qua, cô đã đầu tư không ít thời gian và chi phí.

Tốt nghiệp ngành Thiết kế đồ họa sau bốn năm đại học, Vy Lam có khoảng 4 năm làm thiết kế, sau đó cô chuyển sang chụp ảnh thương mại tới nay đã hơn 5 năm.

Đến thời điểm hiện tại, cô vẫn duy trì song song hai công việc để bổ trợ kiến thức lẫn nhau.

Thiết kế giúp Lam có tư duy bố cục, màu sắc, kể chuyện bằng hình ảnh, còn nhiếp ảnh giúp cô hiểu hơn về ánh sáng, chất liệu và cách truyền tải cảm xúc.

Sự kết hợp giữa hai lĩnh vực giúp nữ designer (người làm nghề thiết kế) luôn mang đến cho khách những sản phẩm hoàn thiện cả về hình thức và giá trị nội dung.

Mỗi tháng, ngoài khoản đầu tư cho phần mềm bản quyền, AI, lưu trữ dữ liệu, bảo trì thiết bị, đạo cụ, cô còn phải chi thêm phí học tập để liên tục cập nhật xu hướng mới.

Điều khiến Lam suy nghĩ nhiều nhất sau sự việc không phải là mất đi một dự án. Thay vào đó, cô bắt đầu trăn trở rằng sự nhìn nhận của nhiều người đối với nghề thiết kế đang thay đổi.

“Mình nhận thấy một số khách hàng đã bắt đầu xem AI có thể thay thế hoàn toàn designer. Họ nghĩ rằng chỉ cần có hình, có chữ là đủ mà chưa quan tâm đến thẩm mỹ, bố cục hay hiệu quả truyền tải thông điệp”, cô giãi bày.

Đó cũng là nguyên nhân khiến cho Lam có phần hụt hẫng và xót xa cho bao người làm nghề giống như mình.

Không chỉ nữ designer trên, nhiều người làm nghề khác cũng đang cảm nhận những áp lực mới.

“Sáng mở mắt thấy khách phản hồi chưa đủ tốt. Mở máy thì Adobe bị khóa. Lên Facebook thấy đầy bài ‘Không cần designer, đây là 10 câu lệnh giúp bạn có bộ nhận diện thương hiệu’”.

Dòng trạng thái trên của Hải Dương (25 tuổi, TPHCM), một người làm nghề thiết kế, đã cho thấy phần nào áp lực mà designer đang đối mặt.

Anh tốt nghiệp ngành Truyền thông, gắn bó với lĩnh vực thiết kế đến nay đã hơn 5 năm.

Để làm nghề, mỗi tháng anh đều phải chi ra số tiền khá lớn cho phần mềm Adobe, CapCut, mua mẫu, kho hình ảnh và nhiều tài nguyên thiết kế khác; tổng chi phí tối thiểu cho các công cụ cơ bản như vậy trong một tháng đã lên tới hàng triệu đồng.

Theo anh, AI thực sự giúp tăng năng suất. Designer có thể dùng AI tìm ý tưởng, tạo mẫu, thử nhiều phương án thiết kế trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến của AI, số lượng dự án anh nhận được cũng giảm đáng kể.

“Trước đây mỗi tháng mình có khoảng 10 đến 20 dự án, bây giờ khách chọn tự làm bằng AI nhiều hơn”, anh chia sẻ.

Không ít lần, Dương còn gặp tình huống khách hàng dùng AI để nhận xét chính sản phẩm của anh, hay thậm chí dùng AI tạo mẫu sẵn rồi yêu cầu anh thiết kế theo.

Nhưng điều khiến Dương trăn trở hơn là giá trị lao động sáng tạo đang bị một bộ phận đánh giá thấp.

“Nhiều người nghĩ bây giờ chỉ cần nhập vài câu lệnh là có ngay thiết kế nên họ vô hình chung cho rằng công việc thiết kế đơn giản, dễ dàng, vì vậy liên tục so sánh con người và máy móc”, Dương bày tỏ.

Hai câu chuyện trên nhìn chung cùng phản ánh rằng AI đã và đang tác động sâu rộng đến ngành thiết kế. Chính điều này khiến người làm nghề phải tìm lời giải cho giá trị của chính mình.

Nhanh, rẻ nhưng gây nhiều tranh cãi

Chỉ cần vài câu lệnh, người dùng có thể tạo hình ảnh quảng cáo, truyền thông trong vài chục giây bằng AI.

Với các cá nhân kinh doanh nhỏ hoặc doanh nghiệp có ngân sách hạn chế, đây là lựa chọn hấp dẫn nhờ tốc độ và chi phí thấp.

Trên mạng xã hội, hàng loạt video hướng dẫn “không cần designer”, “tạo bộ nhận diện bằng AI”, “thiết kế biểu tượng trong 30 giây” liên tục xuất hiện và thu hút hàng triệu lượt xem.