Trước thềm IPO: Startup robot của tiến sĩ Đại học Cáp Nhĩ Tân đạt định giá gần 10 tỷ HKD

Bài viết dài khoảng 3600 chữ, thời gian đọc gợi ý là 8 phút.

Tác giả | Bành Hiếu Thu (Peng Xiaoqiu)

Lời biên tập: Chuyên mục "Đêm trước IPO" tập trung vào những thời khắc then chốt khi doanh nghiệp tăng tốc tiến vào thị trường vốn. Trong mỗi bản cáo bạch đều ẩn chứa tham vọng, chu kỳ và những nỗi lo thầm kín của doanh nghiệp trước khi lên sàn. Đây là kỳ thứ hai – ROOKIE (珞石机器人).

10 giờ sáng ngày 6 tháng 7, ROOKIE đã kết thúc đợt đăng ký IPO trên sàn chứng khoán Hồng Kông. Giá chào bán IPO lần này là 38 đô la Hồng Kông/cổ phiếu, mỗi lô 100 cổ phiếu, tương ứng với mức định giá thị trường là 9,946 tỷ đô la Hồng Kông. Tổng số vốn huy động đạt 875 triệu đô la Hồng Kông, với 31,4% được đăng ký bởi năm nhà đầu tư nền tảng (cornerstone investors).

Con đường IPO của ROOKIE không mấy suôn sẻ. Ngay từ tháng 12 năm 2024, công ty đã ký thỏa thuận tư vấn niêm yết trên thị trường A-share với Guotai Haitong. Tuy nhiên, đến tháng 8 năm 2025, công ty đã chủ động dừng kế hoạch A-share để chuyển hướng sang thị trường Hồng Kông. Một điểm thú vị là dù trụ sở chính đặt tại Trâu Thành, Tế Ninh, Sơn Đông, nhưng đội ngũ sáng lập lại xuất thân từ Bắc Kinh.

Ba năm thua lỗ liên tiếp, nhưng lỗ từ hoạt động kinh doanh đang thu hẹp nhanh chóng

Doanh thu của ROOKIE trong giai đoạn 2023—2025 lần lượt là 267 triệu, 325 triệu và 522 triệu NDT, tốc độ tăng trưởng kép ba năm đạt khoảng 39,8%, riêng năm 2025 tăng vọt 60,4% so với cùng kỳ. Tăng trưởng vô cùng mạnh mẽ.

(Nguồn ảnh/Tổng hợp bởi Hard氪)

Doanh thu của công ty bao gồm hai mảng: bán sản phẩm robot và cung cấp giải pháp robot. Năm 2025, doanh thu bán sản phẩm robot đạt 410 triệu NDT, chiếm 78,6%; mảng giải pháp đạt 100 triệu NDT, chiếm 19,2%. Trong mảng sản phẩm robot lại chia thành ba dòng:

Robot công nghiệp đạt 225 triệu NDT (chiếm 43,1%), đây là nền tảng cơ bản. Trong đó, robot tải trọng nhẹ đạt doanh thu 197 triệu NDT, là dòng sản phẩm chủ lực tuyệt đối;

Robot cộng tác linh hoạt đạt 138 triệu NDT (chiếm 26,5%), được coi là thương hiệu tạo nên sự khác biệt của ROOKIE;

Robot trí tuệ hiện thân (Embodied AI) đạt 47,01 triệu NDT (chiếm 9,0%), tăng vọt từ 2,76 triệu NDT năm 2023 lên 47,01 triệu NDT năm 2025, gấp hơn 16 lần trong hai năm, là động cơ tăng trưởng mới nhanh nhất.

(Nguồn ảnh/Tổng hợp bởi Hard氪)

Tuy nhiên, mặt trái của tăng trưởng chính là lợi nhuận gộp. Biên lợi nhuận gộp tổng thể năm 2025 của ROOKIE chỉ đạt 21,9%, không được coi là cao trong ngành robot. Phân tích cụ thể:

Biên lợi nhuận gộp của robot công nghiệp là 21,6%. Năm 2025, do cạnh tranh gay gắt và áp lực giảm giá từ một số khách hàng, giá bán trung bình giảm rõ rệt khiến biên lợi nhuận gộp giảm nhẹ;

Biên lợi nhuận gộp của robot cộng tác là 34,8%, là mảng sinh lời nhất trong ba dòng và có xu hướng tăng dần qua các năm;

Biên lợi nhuận gộp của robot trí tuệ hiện thân lại "lao dốc" từ 30,6% năm 2024 xuống còn 10,7% năm 2025. Nguyên nhân là do dòng cánh tay robot điều khiển lực hình người series AR được đẩy mạnh trong năm 2025 đang phải thực hiện các đơn hàng lớn, quy trình sản xuất ban đầu chưa hoàn thiện và chi phí đơn vị cao đã kéo lùi hiệu quả.

Một chi tiết phản trực giác: Biên lợi nhuận gộp tại thị trường nước ngoài của ROOKIE cao hơn nhiều. Năm 2025, biên lợi nhuận gộp tại thị trường nước ngoài đạt 47,1%, cao gấp đôi so với mức 20,7% tại thị trường nội địa Trung Quốc. Tuy nhiên, doanh thu nước ngoài năm 2025 chỉ đạt 46,6 triệu NDT, chiếm 8,9%, chưa đủ sức gánh vác tổng thể.

Vì vậy, ROOKIE dựa vào robot công nghiệp để giữ nền tảng doanh số, dựa vào robot cộng tác để kiếm lợi nhuận gộp, và dựa vào robot trí tuệ hiện thân để kể câu chuyện về tiềm năng tăng trưởng. Ba "chân kiềng" này đều có vai trò riêng, nhưng cũng có điểm yếu riêng – robot công nghiệp đang trong cuộc chiến giá cả, trí tuệ hiện thân vẫn đang dùng lợi nhuận gộp để đổi lấy quy mô, còn mảng nước ngoài dù biên lợi nhuận cao nhưng quy mô vẫn còn quá nhỏ.

Khoản lỗ trong năm của ROOKIE giai đoạn 2023—2025 lần lượt là 157 triệu, 192 triệu và 179 triệu NDT, tổng cộng lỗ hơn 500 triệu NDT trong ba năm. Tuy nhiên, nếu tách bạch khoản lỗ, sẽ thấy nguyên nhân cốt lõi không nằm ở hoạt động kinh doanh: chi phí tài chính trong ba năm lần lượt là 69,3 triệu, 100 triệu và 120 triệu NDT, trong đó phần lớn là lãi suất của các khoản nợ mua lại (redemption liabilities).

Số liệu điều chỉnh được ROOKIE công bố cho thấy: sau khi loại trừ lãi suất nợ mua lại, chi phí cổ phiếu và các hạng mục không liên quan đến hoạt động kinh doanh chính, khoản lỗ ròng điều chỉnh đã thu hẹp từ 101 triệu NDT năm 2023 xuống còn 72,468 triệu NDT năm 2024 và 41,672 triệu NDT năm 2025. Tỷ lệ lỗ điều chỉnh tương ứng giảm từ khoảng 38% năm 2023 xuống còn khoảng 22% năm 2024 và khoảng 8% năm 2025 (tính bằng khoản lỗ điều chỉnh chia cho doanh thu cùng năm).

Để đạt được quy mô, cái giá phải trả nằm ở vốn lưu động. Số ngày quay vòng khoản phải thu thương mại của ROOKIE đã kéo dài từ 131 ngày năm 2023 lên 181 ngày năm 2024, và giảm xuống 165 ngày vào năm 2025. Bản cáo bạch thẳng thắn thừa nhận rằng, để thâm nhập thị trường mới, thu hút và giữ chân khách hàng, công ty đã nới lỏng thời hạn tín dụng cho các khách hàng có uy tín từ tối đa 90 ngày lên tối đa 180 ngày. Dù năm 2025 đã cải thiện nhờ tăng cường thu hồi nợ, nhưng thời hạn thanh toán 165 ngày đồng nghĩa với việc cứ bán được 1 NDT hàng hóa, công ty phải đợi hơn nửa năm mới thu được tiền.

Tương ứng với đó, giá trị tuyệt đối của các khoản phải thu trong ba năm gần nhất đã tăng từ 117 triệu lên 267 triệu NDT, hàng tồn kho tăng từ 99 triệu lên 195 triệu NDT. Số ngày quay vòng khoản phải trả cũng kéo dài lên 164 ngày, phần nào bù đắp cho việc chiếm dụng vốn. ROOKIE cũng đưa việc sử dụng hối phiếu chấp nhận và thư tín dụng để kéo dài thời hạn thanh toán cho nhà cung cấp vào các biện pháp cải thiện dòng tiền. Đằng sau chiến lược này là việc xoay xở giữa thời hạn thanh toán của thượng nguồn và hạ nguồn để duy trì vận hành.

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của ROOKIE âm liên tục trong ba năm: năm 2023, 2024, 2025 lần lượt chảy ra 95,233 triệu, 120 triệu và 77,52 triệu NDT. Khả năng tự tạo máu vẫn chưa được thiết lập ổn định.

Đáng chú ý hơn là lượng tiền mặt cuối năm: từ 451 triệu NDT năm 2023, giảm mạnh xuống còn 21,81 triệu NDT năm 2024 và chỉ còn 14,8 triệu NDT vào năm 2025. Bản cáo bạch giải thích rằng: tiền mặt giảm mạnh chủ yếu do tăng đầu tư vào các tài sản tài chính đo lường theo giá trị hợp lý và tiền gửi có kỳ hạn, điều này phù hợp với chính sách quản lý tiền mặt của công ty.

Dịch ra là, ROOKIE đã chuyển số vốn nhàn rỗi vào các sản phẩm quản lý tài sản và tiền gửi có kỳ hạn. Tính đến cuối năm 2025, công ty thực tế đang nắm giữ 14,8 triệu NDT tiền mặt, 134 triệu NDT tiền gửi có kỳ hạn đến hạn ngay, và 232 triệu NDT tài sản quản lý tài chính ngắn hạn, tổng cộng khoảng 380 triệu NDT, trong đó hơn 70% có thể rút bất cứ lúc nào hoặc đáo hạn trong vòng một tháng. Cộng thêm 121 triệu NDT tiền gửi có kỳ hạn phi lưu động và khoảng 60 triệu NDT hạn mức tín dụng ngân hàng khả dụng. Dựa vào đó, các giám đốc và nhà bảo lãnh phát hành nhận định: nguồn lực hiện có đủ để duy trì trong khoảng hai năm, nếu tính cả số tiền huy động ròng thì khoảng bốn năm.

10 vòng gọi vốn trong 10 năm, chỉ còn một nhà sáng lập ban đầu

Tính từ vòng thiên thần năm 2015, ROOKIE đã trải qua các vòng Thiên thần, A1, A2, A+, B, C, C+, Chiến lược, Chiến lược+, cho đến vòng Pre-IPO năm 2025. Tổng cộng mười vòng gọi vốn, chỉ tính riêng phần đăng ký vốn điều lệ mới đã huy động được khoảng 1,463 tỷ NDT.

Vòng thiên thần (5/2015): Xizang Meiling tham gia, giá 0,19 NDT/cổ phiếu;

Vòng A2 (5/2016): giá 1,22 NDT/cổ phiếu;

Vòng A+ (9/2017): Qingkong Ginkgo tham gia, giá 2,44 NDT/cổ phiếu;

Vòng B (7/2018): GSR Ventures, Bosch Ventures (Zhongxin Botong), Achiever Ventures... tham gia, giá 5,88 NDT/cổ phiếu;

Vòng C (8/2020): XH Fund (Xianghe), Suxiang tham gia, giá 6,63 NDT/cổ phiếu;

Vòng C+ (5/2021): Shenzhen Capital Group (SCGC), Yitang, Yuanyi Yongxuan tham gia, giá 9,30 NDT/cổ phiếu;

Vòng chiến lược (12/2021): Southern Hope thuộc New Hope đầu tư mạnh 277 triệu NDT, giá 16,71 NDT/cổ phiếu;

Vòng chiến lược+ (2023): Quỹ Chuyển đổi và Nâng cấp Sản xuất Quốc gia đầu tư 400 triệu NDT, giá 17,33 NDT/cổ phiếu;