Trung Quốc ra mắt hệ thống 'Tìm khoáng sản thông minh' bằng AI, tăng hiệu suất gấp nhiều lần

Theo tin từ IT ngày 11 tháng 9, dẫn nguồn từ Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), báo cáo mới nhất do Bộ Tài nguyên Thiên nhiên công bố tại Hội nghị Khai thác mỏ Quốc tế Trung Quốc lần thứ 28 (năm 2026) cho thấy, tính đến cuối giai đoạn "Kế hoạch 5 năm lần thứ 14", trữ lượng của 14 loại khoáng sản như đất hiếm, vonfram, thiếc... của Trung Quốc đang đứng đầu thế giới.

Năm 2025, đầu tư vào thăm dò địa chất tại Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng dương năm thứ năm liên tiếp, công tác tìm kiếm khoáng sản tiếp tục đạt được những tiến triển quan trọng với 200 khu vực khoáng sản phi dầu khí mới được phát hiện trên toàn quốc.

Tại hội nghị, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên cũng đã công bố hai thành tựu quan trọng: hệ thống "Lập bản đồ thông minh" và hệ thống "Tìm kiếm khoáng sản thông minh".

Hệ thống "Lập bản đồ thông minh"

Lập bản đồ địa chất giống như việc vẽ một "bản đồ dẫn đường địa chất" cho "thế giới khoáng sản dưới lòng đất", giúp nắm rõ quy luật phân bố của các tầng địa chất, cấu trúc và đá. Đây là công việc tiền đề cơ bản và quan trọng nhất để phát hiện các manh mối khoáng hóa và xác định các khu vực mục tiêu tìm kiếm khoáng sản.

Ông Khuất Hồng Cương (Qu Honggang), Phó Giám đốc Trung tâm Chỉ huy Điều tra Tổng hợp Tài nguyên Thiên nhiên thuộc Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc, cho biết: "Lập bản đồ thông minh" là việc chuyển đổi các phương pháp, kinh nghiệm và kiến thức của các chuyên gia địa chất trong gần một thế kỷ qua thành một cơ sở tri thức có thể tính toán được. Bằng cách áp dụng các phương pháp học sâu (deep learning), hệ thống sẽ phát hiện mối tương quan giữa các đặc điểm địa chất, từ đó thể hiện và biểu đạt chính xác hình thái phân bố không gian, hướng trải rộng và mối quan hệ tương hỗ của các khối địa chất.

Dữ liệu cho thấy, độ chính xác trong việc nhận diện khối địa chất của hệ thống nhìn chung đạt trên 90%, hiệu quả xử lý dữ liệu, phân tích tổng hợp và lập bản đồ địa chất được cải thiện hơn 50% so với các phương pháp truyền thống, thực sự hiện thực hóa việc nâng cao chất lượng và hiệu quả.

Hệ thống "Tìm kiếm khoáng sản thông minh"

Ông Khuất Hồng Cương giới thiệu rằng, hệ thống "Tìm kiếm khoáng sản thông minh" được công bố lần này có thể thúc đẩy công tác tìm kiếm khoáng sản địa chất chuyển từ "dựa vào kinh nghiệm" sang "dựa vào trí tuệ", hiện thực hóa việc khoanh vùng các khu vực triển vọng trong vành đai sinh khoáng, xác định các mục tiêu tìm kiếm trong cụm mỏ, và định vị thân quặng ở vùng sâu hoặc vùng rìa của mỏ, từ đó giải quyết hiệu quả các điểm nghẽn trong công việc trước đây.

Tìm kiếm khoáng sản như thế nào? Ông Khuất Hồng Cương giải thích: Trước tiên, chúng ta "nạp" dữ liệu nền tảng vào hệ thống. Hệ thống sẽ kết hợp hàng triệu đồ thị tri thức (knowledge graph) được tích hợp sẵn như bối cảnh địa chất, quy luật sinh khoáng, mô hình mỏ khoáng, mô hình dự báo, cùng hơn 200 thuật toán phân tích, đánh giá và xử lý dữ liệu về địa chất, trọng lực, từ tính, điện trở, địa hóa, viễn thám... để tiến hành phân tích. Hệ thống đóng vai trò như một "tham mưu phân tích dữ liệu" siêu cấp, từ đó khoanh vùng các khu vực có lợi cho việc tìm kiếm, xác định mục tiêu thăm dò, tạo ra các mô hình cấu trúc địa chất 3D, đưa ra các kết luận dự báo và đánh giá tài nguyên, cũng như các bản đồ và báo cáo phân tích chuyên sâu, cung cấp cơ sở ra quyết định cho việc bố trí khu vực, sắp xếp dự án và thiết kế lỗ khoan.

Tại mỏ vàng Tây Tần Lĩnh, hệ thống "Tìm kiếm khoáng sản thông minh" chỉ mất 5 ngày để hoàn thành khối lượng công việc vốn cần hơn một tháng, nhanh chóng nhận diện và khoanh vùng được 2 mục tiêu tìm kiếm vàng và 4 khu vực có triển vọng. Hiện tại, hệ thống này đã được ứng dụng tại các vành đai sinh khoáng như Tần Lĩnh, Giao Đông, Vũ Di Sơn, Tây Chuẩn Cát Nhĩ; các cụm mỏ như bồn địa núi lửa Xuyên Thạch, Tát Nhĩ Thác Hải; và các khu mỏ như Bạch Vân Ngạc Bác, Tảo Tử Câu.

Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc đã và đang đàm phán hợp tác ứng dụng hệ thống này với các quốc gia như Ả Rập Xê Út, Uzbekistan, nhằm chia sẻ kinh nghiệm công nghệ tìm kiếm khoáng sản thông minh của Trung Quốc ra toàn cầu.