Khám phá 'trường học' đào tạo robot hình người lớn nhất Trung Quốc

Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng các cơ sở đào tạo dữ liệu nhằm huấn luyện robot hình người học cách thực hiện các nhiệm vụ thực tế.

Bên trong Trung tâm đào tạo dữ liệu robot hình người Thạch Cảnh Sơn ở Bắc Kinh, Trung Quốc, hàng chục robot hình người liên tục thực hiện những công việc quen thuộc như nhặt chai nước, đặt khay thức ăn vào lò vi sóng hay quét bưu kiện.

Một số robot khác học cách gấp quần áo và dọn dẹp đồ dùng trên bàn. Bên cạnh chúng là những chuyên gia đeo kính chuyên dụng, cầm bộ điều khiển, hướng dẫn robot lặp đi lặp lại từng động tác để thu thập dữ liệu.

Chuyên gia huấn luyện robot cách gấp khăn tại Trung tâm đào tạo dữ liệu robot hình người Thạch Cảnh Sơn. (Ảnh: SPH Media)

Trung tâm đào tạo dữ liệu này có diện tích hơn 10.000 m², đi vào hoạt động từ tháng 9/2025 và hiện được xem là “trường học robot” lớn nhất Trung Quốc.

Cơ sở này do Tập đoàn Đổi mới khoa học và công nghệ Kinh Thạch, một doanh nghiệp nhà nước, cùng công ty chế tạo robot tư nhân Leju Robotics vận hành.

Chu Khải, Tổng giám đốc trung tâm, cho biết cơ sở chủ yếu huấn luyện và thu thập dữ liệu cho robot trong những tình huống thực tế như phục vụ gia đình, sinh hoạt hàng ngày và sản xuất công nghiệp.

Trung tâm hiện có 100 robot hình người, có thể tạo ra khoảng 29.000 giờ dữ liệu mỗi năm, bao phủ gần 700 tình huống. Tỷ lệ đạt yêu cầu đối với từng nhiệm vụ thu thập dữ liệu là 99%.

Ngoài dữ liệu từ môi trường thực tế, trung tâm đang xây dựng hệ thống mô phỏng ảo nhằm tạo thêm lượng lớn dữ liệu. Mục tiêu là thúc đẩy sự phát triển “bộ não hiện thân” (embodied brain) của robot hình người Trung Quốc, giúp chúng có thể làm việc trong nhiều ngành kinh tế và tiến vào các hộ gia đình.

Các chuyên gia thu thập dữ liệu về cách cắm hoa và sắp xếp dụng cụ nhà bếp để đào tạo robot. (Ảnh: SPH Media)

Trung tâm Thạch Cảnh Sơn được phát triển qua 5 giai đoạn với tổng vốn đầu tư 700 triệu nhân dân tệ (hơn 2.700 tỷ đồng), trong đó ba giai đoạn đầu đã nhận 200 triệu nhân dân tệ.

Những “trường học” tương tự đang xuất hiện ngày càng nhiều trên khắp Trung Quốc. Theo công ty nghiên cứu thị trường Interact Analysis, tính đến cuối tháng 4/2026, ít nhất 90 trung tâm thu thập dữ liệu và huấn luyện robot hình người đã đi vào hoạt động, được lên kế hoạch hoặc đang xây dựng tại nước này.

Sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm nằm trong chiến lược thúc đẩy “trí tuệ hiện thân” (embodied AI) của Trung Quốc. Khái niệm chỉ những hệ thống AI có thể tương tác với thế giới vật lý này đã xuất hiện trong Báo cáo công tác Chính phủ nước này hai năm liên tiếp, 2025 và 2026, đồng thời được xác định là một ngành công nghiệp tương lai trọng điểm trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15.

Trung Quốc hiện có lợi thế lớn về sản xuất phần cứng. Khoảng 19.100 robot hình người đã được xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026, trong đó sản phẩm từ Trung Quốc chiếm hơn 97%, theo nghiên cứu ngành được bài viết dẫn lại.

Chuyên gia đào tạo robot cách mua thuốc tại hiệu thuốc. (Ảnh: SPH Media)

Tuy nhiên, sản xuất được nhiều robot chưa đồng nghĩa với việc chúng có thể làm việc hiệu quả. Để những cỗ máy này thực hiện công việc như con người trong nhà máy, trung tâm logistics hay cơ sở chăm sóc người cao tuổi, chúng cần được huấn luyện bằng lượng dữ liệu thực tế khổng lồ.

Đây cũng là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của ngành robot hình người.

AI tạo sinh có thể học từ kho văn bản, hình ảnh, âm thanh và video khổng lồ trên Internet. Trong khi đó, AI vật lý cần dữ liệu về những tương tác trong thế giới thực, vốn khó thu thập hơn nhiều.

Chuyên gia đào tạo robot cách nấu những món ăn đơn giản. (Ảnh: SPH Media)

Tại Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới 2026, chuyên gia Yao Maoqing tại công ty robot AgiBot và CEO nền tảng dữ liệu AI vật lý Maniformer, ước tính trí tuệ hiện thân cần ít nhất hàng chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu giờ dữ liệu trước khi có thể triển khai thực tế.

Trong khi đó, lượng dữ liệu tương tác vật lý chất lượng cao có thể sử dụng trên toàn cầu hiện chỉ khoảng vài trăm nghìn giờ.

Khoảng cách này khiến việc xây dựng những trung tâm như Thạch Cảnh Sơn trở nên quan trọng.

Theo ông Chu Khải, Trung Quốc có lợi thế nhờ quy mô các cơ sở huấn luyện lớn và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền địa phương, trong đó vốn nhà nước đóng vai trò đáng kể.

Tuy nhiên, giống như việc xây dựng cơ sở hạ tầng trước đây, robot hình người là một dạng hạ tầng mới và cần có môi trường thực tế để thu thập dữ liệu.

“Trung Quốc có rất nhiều kịch bản khác nhau. Các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp đều có thể cung cấp nhiều bối cảnh phong phú để thu thập dữ liệu”, ông Chu nói. “Đây là điều cần thiết để biến lợi thế sản xuất phần cứng thành năng lực AI cho robot”.