Cựu chủ tịch Neuralink: Giao diện não bộ không phải là 'dự án lên mặt trăng'

Giao diện não-máy tính (BCI) thường được mô tả như một tương lai xa vời: gõ phím bằng suy nghĩ, trò chuyện với AI, thậm chí là tải ý thức lên máy tính. Nhưng Max Hodak đã chọn bắt đầu với một vấn đề cụ thể hơn nhiều: giúp các bệnh nhân mù nhìn thấy thế giới trở lại.

Max Hodak là nhà sáng lập kiêm CEO của Science Corporation, và trước đó là đồng sáng lập kiêm chủ tịch của Neuralink. Từ Neuralink đến Science, ông đã tham gia vào hai dự án khởi nghiệp được chú ý nhất trong lĩnh vực BCI suốt thập kỷ qua.

Theo quan điểm của Hodak, não bộ là thứ quan trọng nhất mà con người sở hữu. Các tín hiệu về thị giác, thính giác, thăng bằng và vận động đi qua những kết nối thần kinh nhỏ bé, cho phép chúng ta cảm nhận và thay đổi thế giới.

Ông coi não bộ — và thực tế là toàn bộ vũ trụ — như một chiếc máy tính.

Trong bài phỏng vấn này, Hodak giải thích cách Science đang biến tầm nhìn BCI vĩ đại thành các sản phẩm, từng bước một. Prima chưa thể khôi phục hoàn toàn thị lực — nó vẫn là hình ảnh đen trắng với trường nhìn hẹp — nhưng nó đã chứng minh được một điều: nếu bạn coi não bộ như một chiếc máy tính, những vấn đề chưa có lời giải từ lâu có thể được giải quyết bằng một phương pháp khác biệt.

BCI luôn được xem là một dự án "moonshot" (viển vông). Nhưng theo cách nhìn của Hodak, nhân loại đã từng đặt chân lên mặt trăng và để lại dấu chân ở đó. Nhiều thứ tưởng chừng xa vời thực tế không hề xa xôi như chúng ta tưởng tượng.

Hãy khôi phục thị lực trước, sau đó mới thấu hiểu não bộ; hãy xây dựng các sản phẩm thực sự giúp ích cho con người trước, rồi mới nói đến việc nâng cấp cơ thể và mở rộng trải nghiệm của con người.

Giá trị của cuộc trò chuyện này vượt xa một con chip võng mạc. Nó mang đến một cách tư duy về khởi nghiệp: tầm nhìn dài hạn cần phải đủ lớn, nhưng bước đi đầu tiên phải giải quyết được một vấn đề thực tế.

ZhenFund cũng đang tìm kiếm và hỗ trợ những nhà sáng lập có tầm nhìn dài hạn nhưng bắt đầu từ những vấn đề cụ thể. Nếu bạn đang thực hiện một vấn đề như vậy, chúng tôi rất muốn được trò chuyện cùng bạn.

Tập này được trích từ No Priors. Dưới đây là toàn bộ nội dung, được dịch và biên tập bởi ZhenFund:

Sứ mệnh là cải thiện điều kiện sống của con người

Q: Đối với những người chưa biết về Science, ông có thể bắt đầu bằng việc giải thích lý do tại sao ông rời Neuralink để thành lập công ty này không? Sứ mệnh của Science là gì?

Max Hodak: Chúng tôi là một công ty thiết bị y tế. Nếu "science" (khoa học) viết thường là về việc sử dụng sự hiểu biết độc đáo về vũ trụ để cải thiện điều kiện sống của con người, thì "Science" viết hoa cũng chia sẻ sứ mệnh đó.

Cụ thể hơn, chúng tôi sử dụng sự hiểu biết về cách não bộ hoạt động để xây dựng các can thiệp y tế hiếm gặp — những can thiệp mang lại hiệu quả rõ rệt ngay lập tức. Sản phẩm chủ lực của chúng tôi là thiết bị cấy ghép võng mạc Prima.

Bạn có thể coi nó như một "ốc tai điện tử dành cho mắt".

Ốc tai điện tử là một trong những công nghệ có tác động mạnh mẽ nhất trong lịch sử y học. Nếu bạn từng xem các video về một em bé được bật ốc tai điện tử lần đầu tiên, tác động đó thực sự choáng ngợp. Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng một thứ tương tự như vậy.

Q: Đó là một con chip, đúng không? Và nó hoạt động cùng với một cặp kính?

Max Hodak: Đúng vậy. Đó là một con chip rất nhỏ được cấy dưới võng mạc, chủ yếu dành cho những bệnh nhân bị mù do mất các tế bào thụ cảm ánh sáng.

Bệnh nhân đeo kính có gắn máy chiếu laser. Chiếc kính ghi lại hình ảnh, sau đó chiếu chúng lên con chip dưới võng mạc. Con chip chuyển đổi ánh sáng thành các tín hiệu điện để kích thích các tế bào thần kinh vẫn còn khỏe mạnh trong võng mạc, bỏ qua các tế bào que và tế bào nón đã hỏng, từ đó gửi thông tin thị giác trở lại não bộ.

Các thử nghiệm lâm sàng hiện tại của chúng tôi nhắm vào tình trạng teo địa lý do thoái hóa điểm vàng do tuổi già (AMD) thể khô tiến triển. Tiếp theo, chúng tôi cũng sẽ thực hiện các nghiên cứu về các bệnh võng mạc khác như viêm võng mạc sắc tố và bệnh Stargardt.

Võng mạc trở thành lựa chọn đầu tiên

Q: Ban đầu ông muốn xây dựng một con chip não xâm lấn. Tại sao bước đi đầu tiên của ông lại chọn hình thức sản phẩm này?

Max Hodak: Khi thành lập công ty, chúng tôi có nhiều hướng đi, một trong số đó là giao diện thần kinh sinh học lai (biohybrid). Thay vì cấy các điện cực kim loại vào não hoặc biến đổi gen trực tiếp cho não, ý tưởng là cấy ghép các tế bào thần kinh sống để chúng hình thành các kết nối sinh học mới bên trong não.

Đó là một chương trình nghiên cứu lớn và rất thú vị, nhưng lộ trình thời gian lại kéo dài, trong khi công ty cũng cần một dòng sản phẩm gần hơn với việc thương mại hóa.

Vì vậy, chúng tôi tự hỏi: với nguồn lực hiện có và tình trạng của lĩnh vực này vào đầu năm 2021, điều giá trị nhất mà chúng tôi có thể xây dựng là gì?

Câu trả lời của chúng tôi là: giúp người mù khôi phục thị lực.

Để khôi phục thị lực, trước hết bạn phải hiểu cách các tín hiệu thị giác đi vào não bộ.

Chính xác thì thị giác bên trong não bộ là gì? Bạn có thể bắt đầu từ võng mạc, vì đó là nơi các tín hiệu thị giác đi vào hệ thần kinh. Bạn cũng có thể cân nhắc việc kích thích thể gối ngoài (lateral geniculate nucleus) trong đồi thị, trạm trung chuyển chính sau khi dây thần kinh thị giác đi vào não. Xa hơn nữa là vỏ não thị giác sơ cấp (V1) ở phía sau não, nơi chứa khoảng 500 triệu tế bào.

Vì vậy, nếu muốn khôi phục thị lực, có ba con đường khả thi: đi qua võng mạc, qua đồi thị hoặc qua V1. Nếu bệnh nhân vẫn còn dây thần kinh thị giác nguyên vẹn, chúng tôi ưu tiên bắt đầu từ võng mạc.

Sau đó, bạn cũng phải chọn kích thích những tế bào nào và bằng cách nào.

Ngay từ đầu, chúng tôi đã khám phá mọi khả năng, bao gồm liệu pháp gen, thiết bị kích thích điện và các phương pháp siêu âm. Cuối cùng, chúng tôi đã phát triển liệu pháp gen võng mạc tiên tiến của riêng mình, dự kiến sẽ bắt đầu thử nghiệm trên người vào năm tới.

Chúng tôi cũng tìm kiếm trên toàn cầu công nghệ tiên tiến nhất trong lĩnh vực kích thích điện võng mạc. Vào cuối năm 2022, chúng tôi tìm thấy một công ty Pháp tên là Pixium Vision, đơn vị đang dẫn đầu rất xa trong hướng đi này. Công nghệ của họ ban đầu được phát triển bởi nhóm của Daniel Palanker tại Stanford, sau đó được cấp phép cho công ty Pháp này, đơn vị đang thực hiện các thử nghiệm lâm sàng vào thời điểm đó.

Chúng tôi đã dành vài năm để tìm hiểu công ty và quyết định mua lại nó. Chúng tôi đã nhìn thấy điều mà những người khác chưa thấy.

Thương vụ này đã diễn ra cực kỳ tốt đẹp.