AI chưa thay thế việc làm nhưng đang tái định hình thị trường lao động toàn cầu

Chiều 7/7, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã công bố báo cáo “Triển vọng Việc làm 2026”, cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với thị trường lao động toàn cầu, song chưa gây ra làn sóng thất nghiệp quy mô lớn như nhiều dự báo trước đây.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, báo cáo của OECD nêu rõ AI hiện chủ yếu làm thay đổi cách thức làm việc và yêu cầu về kỹ năng của người lao động, trong khi tổng số việc làm tại các nền kinh tế phát triển vẫn duy trì xu hướng tăng.

Tuy nhiên, những tác động đầu tiên đã xuất hiện, đặc biệt đối với lao động trẻ và người mới gia nhập thị trường việc làm.

Theo OECD, sự phát triển nhanh chóng của AI chưa dẫn đến tình trạng sụt giảm việc làm trên diện rộng tại 38 quốc gia thành viên.

Thị trường lao động của khối vẫn duy trì khả năng chống chịu tốt, với tỷ lệ có việc làm đạt 72,1% trong quý 1/2026, mức cao nhất kể từ khi chỉ số này được thống kê.

Tỷ lệ thất nghiệp của toàn khối ở mức 4,9%, gần với mức thấp kỷ lục 4,8% ghi nhận vào giữa năm 2023. OECD dự báo việc làm tại các nước thành viên sẽ tiếp tục tăng 0,3% trong năm 2026 và 0,6% trong năm 2027.

Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann nhận định cho đến nay chưa có bằng chứng cho thấy việc doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI đã làm giảm nhu cầu lao động trên diện rộng. Thay vào đó, AI đang trở thành công cụ nâng cao năng suất và hỗ trợ người lao động thực hiện công việc hiệu quả hơn.

Tại Mỹ, năng suất lao động giai đoạn 2023-2025 tăng trung bình từ 1,7-1,8%/năm, chủ yếu nhờ các lĩnh vực ứng dụng AI mạnh như công nghệ thông tin và xử lý dữ liệu.

OECD cho biết tác động lớn nhất của AI hiện nay là làm thay đổi cơ cấu kỹ năng mà doanh nghiệp cần.

Khi nhiều công việc mang tính lặp lại được tự động hóa, nhu cầu tuyển dụng ngày càng tập trung vào các kỹ năng như tư duy phản biện, sáng tạo, giải quyết vấn đề và khả năng phối hợp với các công nghệ AI.

Điều này có nghĩa là người lao động sẽ phải liên tục học tập và nâng cao kỹ năng để thích ứng với môi trường làm việc mới.

Dù vậy, báo cáo cũng chỉ ra những dấu hiệu đáng lo ngại đối với lao động trẻ. Việc gia nhập thị trường việc làm của sinh viên mới tốt nghiệp và người ít kinh nghiệm đang trở nên khó khăn hơn khi AI tạo sinh (generative AI) dần thay thế các nhiệm vụ ở cấp độ đầu vào.

Những công việc như soạn thảo văn bản đơn giản, tổng hợp tài liệu, xử lý dữ liệu hay các nghiệp vụ hành chính - vốn là bước khởi đầu của nhiều người trẻ - hiện có thể được AI thực hiện nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.

Các nghiên cứu của OECD tại Australia, Canada, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cho thấy AI tạo sinh chưa làm gia tăng đáng kể tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên. Tuy nhiên, công nghệ này đang thu hẹp các vị trí việc làm dành cho người mới vào nghề, khiến quá trình tích lũy kinh nghiệm và phát triển nghề nghiệp trở nên khó khăn hơn.

Xu hướng này đặc biệt rõ trong các lĩnh vực như tài chính, bảo hiểm và dịch vụ chuyên môn - những ngành vừa ứng dụng AI mạnh mẽ, vừa chịu tác động lớn từ biến động kinh tế.

Báo cáo của OECD cho thấy AI chưa phải là nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm việc làm, nhưng đang từng bước định hình lại thị trường lao động.

Thách thức hiện nay không nằm ở việc AI thay thế con người, mà ở khả năng thích ứng của lực lượng lao động trước những thay đổi về kỹ năng và mô hình tuyển dụng.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển nhanh, đầu tư cho giáo dục, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng sẽ là yếu tố quyết định để người lao động, đặc biệt là thế hệ trẻ, tận dụng được cơ hội và giảm thiểu những rủi ro do quá trình chuyển đổi số mang lại.

Những thách thức khi người lao động Mỹ bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo

Nhóm kinh tế toàn cầu của Goldman Sachs ước tính AI có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng thêm 0,5 điểm phần trăm và gây mất việc cho khoảng 6% đến 7% công nhân trong 10 năm tới.

(TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

WIPO: Đầu tư vào tài sản vô hình đạt mức cao kỷ lục nhờ làn sóng AI

Theo báo cáo do WIPO phối hợp với Trường Kinh doanh Luiss (Italy) thực hiện, tổng đầu tư vào tài sản vô hình tại 29 nền kinh tế được khảo sát chiếm khoảng 57% GDP toàn cầu.

OpenAI chính thức ra mắt mô hình GPT-5.6 sau thời gian kiểm duyệt gắt gao

GPT-5.6 được chia thành ba phân khúc gồm "Sol" - mô hình chủ lực, "Terra" - phiên bản tầm trung phục vụ công việc hàng ngày và "Luna" - phiên bản xử lý dữ liệu nhanh với chi phí thấp.

Pháp cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ năm học mới

Tổng thống Emmanuel Macron và Chính phủ Pháp đặt mục tiêu đưa quy định cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội có hiệu lực từ ngày 1/9, trùng với thời điểm bắt đầu năm học mới.

Đưa hợp tác khu vực ASEAN về an toàn, vệ sinh lao động lên tầm cao mới

Hội nghị CBM-27 kỳ vọng tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác ASEAN-OSHNET trong giai đoạn mới, hướng tới một khu vực ASEAN ngày càng an toàn, gắn kết và bền vững hơn cho hơn 350 triệu người lao động.

Australia: Hãng viễn thông lớn nhất gặp sự cố, hàng triệu người bị ảnh hưởng

Mặc dù nguyên nhân gốc rễ sự cố vẫn chưa được xác định, song các kỹ thuật viên đang khẩn trương khắc phục sự cố tại các nút mạng trung tâm dữ liệu ở Sydney và Melbourne.

EU tăng cường tự chủ an ninh mạng bằng AI, giảm phụ thuộc công nghệ Mỹ

EC công bố kế hoạch toàn diện nhằm ứng dụng AI vào an ninh mạng, hướng tới mục tiêu xây dựng năng lực độc lập và chấm dứt sự phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ Mỹ trước năm 2027.