Các quốc gia vùng Vịnh chi hàng tỷ USD cho AI nhưng vẫn không thể thiếu Nvidia

Các quốc gia giàu dầu mỏ vùng Vịnh, vốn đang đặt cược hàng tỷ đô la để tái định vị mình thành các trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI), đang nhận ra rằng tiền có thể mua được hầu hết mọi thứ, ngoại trừ một lối thoát khỏi Nvidia.

Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã cam kết chi hàng chục tỷ đô la để trở thành các cường quốc AI trước khi nguồn thu từ dầu mỏ suy giảm. Trong năm qua, họ đã cố gắng mua chip từ càng nhiều công ty càng tốt để không một nhà cung cấp đơn lẻ nào có thể kiểm soát giá cả cũng như tốc độ xây dựng hạ tầng của họ.

Tuy nhiên, họ đang đâm vào một bức tường, bởi vì những lựa chọn thay thế hiếm hoi cho Nvidia hoặc là yếu hơn rất nhiều, hoặc trong trường hợp của Trung Quốc, lại bị Mỹ chặn đứng.

"Việc đa dạng hóa để thoát khỏi Nvidia giúp giảm sự phụ thuộc của vùng Vịnh vào bất kỳ nhà cung cấp thương mại nào, nhưng nó hoàn toàn không thay đổi rủi ro chính trị khi phải phụ thuộc vào Mỹ," Sam Winter-Levy, nghiên cứu viên tại tổ chức tư vấn Carnegie Endowment for International Peace, người chuyên nghiên cứu về địa chính trị chip, chia sẻ với Rest of World. "Điều có thể thay đổi điều đó là nguồn cung từ Trung Quốc, nhưng Trung Quốc hiện chưa thể xuất khẩu các loại chip cạnh tranh trên quy mô lớn, và Mỹ đã đặt điều kiện để vùng Vịnh tiếp cận công nghệ AI của Mỹ là phải loại bỏ phần cứng của Trung Quốc."

Ngày 1/6, Ả Rập Xê Út đã đồng ý sử dụng taxi tự lái vận hành dựa trên công nghệ của Nvidia — từ máy tính bên trong mỗi chiếc xe cho đến phần mềm điều khiển nó. Thỏa thuận với nhà sản xuất chip Mỹ này được thực hiện bởi Humain, một liên doanh do Quỹ Đầu tư Công của Ả Rập Xê Út thành lập năm ngoái nhằm đưa vương quốc này trở thành một cường quốc AI toàn cầu. Humain cũng đang xây dựng các trung tâm dữ liệu tại Riyadh và Dammam, được vận hành bởi hàng trăm nghìn chip Nvidia.

UAE cũng đang đầu tư với quy mô tương tự thông qua công ty AI được nhà nước hậu thuẫn là G42, đơn vị đang xây dựng một trung tâm dữ liệu tại Abu Dhabi có tên là Stargate. Giai đoạn đầu của dự án này sẽ vận hành dựa trên 400.000 chip Nvidia. G42 đã dành nhiều tháng để cố gắng phân bổ đơn hàng cho nhiều nhà cung cấp khác nhau, tuy nhiên, CEO Peng Xiao cho biết trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 1 rằng các cỗ máy bên trong Stargate vẫn sẽ "chủ yếu" là của Nvidia.

Nvidia, G42 và Humain không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Quy mô thống trị của Nvidia được thể hiện rõ trong quý kết thúc vào tháng 10, khi mảng kinh doanh trung tâm dữ liệu của hãng đạt mức kỷ lục 51,2 tỷ USD, tăng 66% so với năm trước. Nvidia cho biết trong báo cáo thu nhập rằng dòng kiến trúc điện toán Blackwell mới nhất của họ đã "cháy hàng".

Một phần của sự thống trị đó nằm ở chính con chip, và phần còn lại là Compute Unified Device Architecture (CUDA) — nền tảng điện toán song song độc quyền của Nvidia. Nvidia đã dành gần hai thập kỷ để xây dựng các công cụ mà kỹ sư sử dụng để chạy AI trên chip của họ, và hiện có hơn 4 triệu nhà phát triển đang làm việc trong hệ thống CUDA. Chuyển sang một đối thủ cạnh tranh đồng nghĩa với việc phải xây dựng lại từ đầu công sức của nhiều năm.

Các đối thủ vẫn còn khoảng cách

Humain đã nỗ lực hết sức để mở rộng danh sách nhà cung cấp. Tháng 8 năm ngoái, họ đã ký một thỏa thuận trị giá 10 tỷ USD với AMD để có được 500 megawatt công suất điện toán, một thỏa thuận trị giá 2 tỷ USD với Groq để vận hành chatbot của mình, và một sự hợp tác với Qualcomm để lấp đầy một trung tâm dữ liệu của Ả Rập Xê Út bằng 200 megawatt chip của hãng này.

Những thỏa thuận này mang lại cho vùng Vịnh các loại chip có thể chạy AI, nhưng cho một tập hợp các tác vụ hẹp hơn so với chip của Nvidia. Kamil Dimmich, đối tác tại công ty đầu tư thị trường mới nổi North of South Capital, chia sẻ với Rest of World rằng chip của Qualcomm và Groq được chế tạo để chạy các mô hình AI đã hoàn thiện với chi phí thấp cho các tác vụ hàng ngày như trả lời câu hỏi của người dùng, trong khi việc huấn luyện một mô hình mạnh mẽ vẫn đòi hỏi chip của Nvidia.

Ông cho biết đơn hàng đầu tiên của Humain từ Nvidia là 18.000 chip Blackwell mới nhất — loại phần cứng thực hiện các tác vụ nặng nề mà chưa đối thủ nào có thể sánh kịp.

Theo Winter-Levy, chip từ AMD hay Qualcomm cũng đi kèm với những ràng buộc tương tự như chip của Nvidia, bởi vì tất cả đều là sản phẩm của Mỹ và cần sự chấp thuận của Washington trước khi có thể bán cho vùng Vịnh.

Winter-Levy cho biết, các loại chip tốt nhất của Trung Quốc vẫn chậm hơn Nvidia ít nhất một thế hệ, và các công ty nội địa của nước này đã mua sạch phần lớn sản lượng sản xuất được. Ngoài ra, Mỹ cũng đã thông báo với vùng Vịnh rằng việc tiếp cận các loại chip hàng đầu của họ phụ thuộc vào việc loại bỏ thiết bị của Trung Quốc.

Dimmich cho biết, việc mua từ đối thủ cạnh tranh cũng không thể tránh khỏi Nvidia, bởi vì các đối thủ của hãng này cũng phụ thuộc vào cùng những nhà cung cấp ở phía sau chuỗi cung ứng. Hai thứ khó đảm bảo nhất là bộ nhớ tốc độ cao chuyên dụng để cung cấp dữ liệu cho chip, và không gian trong các nhà máy do nhà sản xuất hợp đồng TSMC của Đài Loan vận hành — nơi sản xuất chip cho cả Nvidia và các đối thủ của họ.

"Chip Nvidia là thiết yếu cho việc huấn luyện," Dimmich nói. "Đối với loại hình điện toán suy luận này, ngày càng có nhiều thiết kế ASIC [mạch tích hợp chuyên dụng] rẻ hơn Nvidia nhưng vẫn cần năng lực sản xuất tại TSMC."

Thiết kế ASIC là những con chip được chế tạo cho một công việc duy nhất, có giá thành rẻ hơn các bộ vi xử lý đa năng của Nvidia.

Hàng tỷ đô la là chưa đủ

Dimmich chia sẻ với Rest of World rằng ngay cả sự giàu có to lớn của vùng Vịnh cũng mang lại ít lợi thế hơn họ mong đợi, bởi vì các gã khổng lồ công nghệ Mỹ với tiềm lực tài chính dồi dào mà họ phải cạnh tranh để giành chip cũng có thể huy động được số vốn tương đương. Ông cho biết tiền mặt không phải là yếu tố quyết định ai được đứng đầu hàng đợi.

"Tôi không nghĩ tiền vô hạn là một lợi thế lớn vào lúc này," Dimmich nói. "Tất cả những người mua thiết bị này tại Mỹ dường như đều có thể tiếp cận nguồn vốn vô hạn trên thị trường tài chính với mức định giá cực cao, vì vậy đó không phải là rào cản, mặc dù nó có thể trở thành vấn đề trong tương lai."

Theo Mohammed Soliman, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Trung Đông (Middle East Institute), một tổ chức tư vấn chính sách đối ngoại ở Washington, việc xây dựng một ngành công nghiệp AI không phụ thuộc vào bất kỳ ai đã trở nên đắt đỏ đến mức ngay cả những nền kinh tế giàu nhất thế giới cũng không thể xoay xở được.

"Chủ quyền công nghệ thực sự trong trí tuệ nhân tạo là cực kỳ đắt đỏ và đối với hầu hết mọi quốc gia bên ngoài Mỹ và Trung Quốc, điều đó gần như không thể đạt được," Soliman nói với Rest of World. "Ngay cả châu Âu, bất chấp năng lực công nghiệp và thị trường vốn của mình, cũng thiếu triển vọng thực tế để xây dựng một hệ sinh thái AI hoàn toàn độc lập trong bất kỳ khung thời gian có ý nghĩa nào."

Tuy nhiên, Winter-Levy cho rằng tiền bạc, cổ phần trong các công ty công nghệ Mỹ và tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu của vùng Vịnh mang lại cho họ quyền thương lượng thực sự. Dù vậy, họ đang nghiêng về phía Nvidia để mua những con chip tốt nhất mà toàn bộ ngành công nghiệp đang dựa vào, thay vì chờ đợi những lựa chọn thay thế có thể không bao giờ sánh kịp. Soliman cho biết các nhà lãnh đạo của họ hiểu chính xác những gì họ đang lựa chọn.

"Con đường hiện tại của vùng Vịnh trái ngược với sự đa dạng hóa," ông nói. "Họ đang đẩy nhanh quá trình tích hợp thông qua các trung tâm dữ liệu khổng lồ và quan hệ đối tác trực tiếp với Mỹ thay vì theo đuổi sự độc lập đắt đỏ và không chắc chắn. Các quốc gia vùng Vịnh là những người thực tế về AI."