Lộ tài liệu: Lầu Năm Góc từng yêu cầu OpenAI tạo phiên bản AI 'không từ chối' mệnh lệnh quân sự

Theo các tài liệu mà *The Intercept* có được, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ từng yêu cầu OpenAI cung cấp một phiên bản đặc biệt của công nghệ trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu thiết kế là giảm thiểu tối đa số lần từ chối các chỉ thị quân sự.

Yêu cầu phát triển một công cụ AI tùy chỉnh có "tỷ lệ từ chối thấp nhất" đối với các chỉ thị của Lầu Năm Góc đã được tiết lộ thông qua các tài liệu thu được từ vụ kiện theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA). Vụ kiện này nhằm điều tra các thỏa thuận bí mật giữa quân đội Hoa Kỳ và các công ty AI.

OpenAI cùng các đối thủ cạnh tranh như Google, xAI và Anthropic đều đã đồng ý vào năm 2025 về việc phát triển các nguyên mẫu quân sự hóa cho công nghệ AI tiên tiến nhất của họ, nhằm phục vụ các lĩnh vực như hậu cần, ra quyết định tình báo và các "hoạt động chiến tranh" nói chung. Đầu năm nay, Lầu Năm Góc đã tìm cách mở rộng phạm vi áp dụng của các thỏa thuận này và triển khai AI liên quan vào các mạng máy tính mật của quân đội Hoa Kỳ, dẫn đến một cuộc tranh cãi đáng chú ý với Anthropic xoay quanh việc liệu Anthropic có nên và làm thế nào để hạn chế việc sử dụng công nghệ của mình trong lĩnh vực quân sự.

Điều khoản yêu cầu OpenAI cung cấp "tỷ lệ từ chối thấp nhất" xuất hiện trong một bản hợp đồng cập nhật có mã số "P00003". Hợp đồng này là sự mở rộng dựa trên thỏa thuận dự án nguyên mẫu AI đạt được vào mùa hè năm ngoái, với thời hạn hai năm và tổng giá trị lên tới 200 triệu USD. Một tài liệu khác do cả OpenAI và chính phủ Hoa Kỳ ký kết cho thấy hai bên đã đạt được thỏa thuận về nội dung của hợp đồng "P00003" mở rộng vào ngày 6 tháng 2.

Tuy nhiên, cả OpenAI và Lầu Năm Góc đều phủ nhận việc hai bên đã đồng ý với các điều khoản như "tỷ lệ từ chối thấp nhất", đồng thời cho rằng tài liệu "P00003" mà *The Intercept* có được chỉ là bản dự thảo chứ không phải phiên bản cuối cùng. Người phát ngôn của OpenAI, Nate Evans, cho biết: "OpenAI chưa bao giờ đồng ý với bất kỳ điều khoản hợp đồng nào yêu cầu 'tỷ lệ từ chối thấp nhất'. Hợp đồng chính thức đã ký của chúng tôi không có nội dung này."

Evans cũng cho biết thêm: "Tài liệu mà các bạn nhận được dường như là một bản dự thảo sớm mà Bộ Quốc phòng cung cấp trước khi chúng tôi đưa ra phản hồi. Chúng tôi đã từ chối cách diễn đạt này và Bộ Quốc phòng đã đồng ý xóa bỏ nó; thỏa thuận cuối cùng được ký kết không có nội dung đó."

Cuộc điều tra theo FOIA do *The Intercept* phối hợp với tổ chức "Legal Advocates for Safe Science and Technology" thực hiện đã yêu cầu rõ ràng việc cung cấp các tài liệu hợp đồng đã được ký kết cuối cùng và có hiệu lực chính thức, đồng thời đặc biệt yêu cầu Lầu Năm Góc loại trừ mọi tài liệu dự thảo. Tuy nhiên, trong số các tài liệu được công bố thông qua vụ kiện này, không có tài liệu nào được đánh dấu là "dự thảo".

Khi được yêu cầu xác nhận liệu tài liệu chứa điều khoản "tỷ lệ từ chối thấp nhất" có thuộc về thỏa thuận cuối cùng hay không, một luật sư của Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đại diện cho Lầu Năm Góc trong vụ kiện này khẳng định rằng đây chính là phiên bản hợp đồng đã được ký kết và có hiệu lực chính thức.

Tuy nhiên, vài giờ sau, sau khi *The Intercept* liên hệ với OpenAI để đặt câu hỏi, luật sư này của Lầu Năm Góc lại cho biết nên bỏ qua xác nhận trước đó và nói rằng Bộ Quốc phòng cần thêm thời gian để điều tra sự việc.

Sau đó, Trevor Tiedeman, trợ lý đặc biệt tại Văn phòng Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng phụ trách Nghiên cứu và Kỹ thuật, đã liên hệ với *The Intercept*. Trước khi gia nhập Lầu Năm Góc, Tiedeman từng làm việc cho đội ngũ tranh cử tái đắc cử của Tổng thống Donald Trump.

Trong một cuộc phỏng vấn, Tiedeman cho biết: "Có thể có một số nhầm lẫn hoặc vấn đề chồng chéo thông tin giữa những gì các bạn nhận được qua FOIA, các tài liệu thực tế tồn tại và các hợp đồng đã được ký kết chính thức theo nghĩa chặt chẽ."

Ông ám chỉ rằng tài liệu chứa điều khoản "tỷ lệ từ chối thấp nhất" có thể là một bản dự thảo, nhưng ông cho biết mình không chắc chắn tài liệu này chính xác là gì, cũng không biết tại sao Lầu Năm Góc lại cung cấp nó theo yêu cầu và vụ kiện FOIA của *The Intercept*, và càng không rõ tại sao Bộ Quốc phòng lại đột ngột thay đổi lời giải thích.

Tiedeman nói với *The Intercept* rằng ông sẽ điều tra toàn diện lý do tại sao tài liệu này bị các quan chức phụ trách FOIA của Lầu Năm Góc đánh dấu sai, tại sao nó lại được Bộ Quốc phòng phê duyệt để công khai, và tại sao các luật sư của Lầu Năm Góc sau đó lại xác nhận đó là phiên bản chính xác. Khi được hỏi liệu Lầu Năm Góc có thể cung cấp phiên bản đúng của hợp đồng OpenAI (vốn được cho là chưa công khai trước đó) hay không, Tiedeman cho biết ông sẽ điều tra vấn đề này. Tuy nhiên, sau đó ông không còn phản hồi các câu hỏi từ *The Intercept*.

OpenAI cũng không cung cấp bản hợp đồng đầy đủ. (Năm 2024, *The Intercept* từng đệ đơn kiện lên tòa án liên bang về việc OpenAI sử dụng các bài báo có bản quyền để huấn luyện ChatGPT, vụ việc hiện vẫn đang được xét xử.)

Vài ngày sau, luật sư Bộ Tư pháp đại diện cho Lầu Năm Góc tiếp tục thay đổi lời khai, cho rằng tài liệu liên quan "không phải là phiên bản cuối cùng của tài liệu đó" và nói rằng "tài liệu chính xác" sẽ được cung cấp sau, mặc dù "tôi hiện chưa có mốc thời gian cụ thể".

Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, Jacob Bliss, sau đó tuyên bố trong một thông cáo: "Cách diễn đạt 'tỷ lệ từ chối thấp nhất' không tồn tại trong bất kỳ hợp đồng hiện hành nào giữa Bộ Quốc phòng và OpenAI."

Đoạn văn thể hiện mong muốn của quân đội về việc có được một phiên bản công nghệ OpenAI dễ dàng tuân thủ chỉ thị hơn xuất hiện trong một tài liệu hợp đồng mô tả các nghĩa vụ mà OpenAI phải bàn giao cho Lầu Năm Góc.

Trong đó bao gồm việc "thử nghiệm, đánh giá và tối ưu hóa mô hình nhiệm vụ OpenAI" đối với "tập hợp các vấn đề an ninh quốc gia". Tài liệu giải thích rằng "mô hình nhiệm vụ OpenAI" là các mô hình OpenAI được thiết kế đặc biệt cho các kịch bản sử dụng an ninh quốc gia và có "tỷ lệ từ chối thấp nhất".

Tài liệu liên quan không nêu rõ "tập hợp các vấn đề an ninh quốc gia" này bao gồm những nội dung cụ thể nào, cũng không mô tả việc Lầu Năm Góc muốn công nghệ của OpenAI hạn chế từ chối đối với những loại yêu cầu nào.

Tuy nhiên, nếu một mô hình ngôn ngữ lớn được sử dụng để hỗ trợ giám sát, xác định mục tiêu tấn công và các hoạt động tiêu diệt, thì đối với bất kỳ mục đích quân sự nào, cần phải nới lỏng đáng kể các cơ chế bảo mật hiện có thì mới có thể thực sự phát huy tác dụng.

Giống như nhiều nền tảng đối thủ, các mô hình ngôn ngữ lớn hàng đầu của OpenAI được tích hợp sẵn các cơ chế bảo vệ, sẽ từ chối một số yêu cầu dựa trên các yếu tố an toàn. Ví dụ, nếu người dùng yêu cầu phiên bản ChatGPT dành cho người tiêu dùng giúp xác định thứ tự ưu tiên mục tiêu cho một cuộc không kích bằng máy bay không người lái, ChatGPT sẽ trả lời: "Tôi không thể cung cấp phương án ưu tiên mục tiêu cho các cuộc không kích bằng máy bay không người lái nhắm vào các chiến binh đối phương cụ thể." OpenAI và các đối thủ cũng cấm công chúng sử dụng mô hình của họ cho các mục đích nguy hiểm khác, chẳng hạn như phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Heidy Khlaaf, nhà khoa học trưởng tại AI Now Institute và là cựu kỹ sư an toàn hệ thống của OpenAI, nói với *The Intercept* rằng khái niệm thiết lập các rào cản an toàn chuyên biệt cho lĩnh vực an ninh quốc gia tự thân nó đã rất đáng lo ngại.

Khlaaf cho biết: "'Tỷ lệ từ chối thấp nhất' rất có thể đồng nghĩa với việc mô hình được sử dụng gần như không có các biện pháp bảo vệ an toàn, hoặc hoàn toàn không có."

Bất kể cách diễn đạt trong hợp đồng cuối cùng là gì, các chuyên gia như Khlaaf đều lo ngại rằng các chính sách doanh nghiệp đã bắt đầu phát huy tác dụng trên chiến trường.

Bà cho biết: "Việc trao cho các doanh nghiệp tư nhân quyền quyết định những trách nhiệm chiến tranh vốn thuộc về quốc gia là một sự phát triển đáng lo ngại, bất kể những quyết định đó liên quan đến việc đề xuất lựa chọn mục tiêu hay hạn chế các rào cản an toàn khi quân đội một quốc gia sử dụng AI."

Những hạn chế nào mà các công ty công nghệ có thể hoặc nên áp đặt đối với việc sử dụng AI trên chiến trường, hay thậm chí là liệu có nên đặt ra bất kỳ hạn chế nào hay không, chính là vấn đề cốt lõi trong cuộc tranh cãi công khai giữa Lầu Năm Góc và Anthropic năm nay.

Anthropic tuyên bố rằng thỏa thuận quân sự của công ty này ban đầu dự định mở rộng AI của họ vào các mạng lưới mật của quân đội Hoa Kỳ, nhưng do Bộ Quốc phòng từ chối đưa vào hợp đồng lệnh cấm rõ ràng đối với việc sử dụng công nghệ của họ cho các hệ thống vũ khí tự hành và giám sát trong nước, hai bên cuối cùng đã không đạt được thỏa thuận.

Đáp lại, chính quyền Trump đã xác định Anthropic là "rủi ro chuỗi cung ứng" và thúc đẩy việc cấm các cơ quan chính phủ sử dụng công nghệ của công ty này. Tuy nhiên, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ quyết định này vào cuối tháng trước.

Những căng thẳng này không ngăn cản OpenAI nhanh chóng hoàn tất phiên bản thỏa thuận quân sự của riêng mình. Ngày 27 tháng 2, OpenAI đã ký phiên bản mới nhất của thỏa thuận với Lầu Năm Góc, cho phép triển khai dịch vụ của họ vào các mạng lưới mật của quân đội Hoa Kỳ.

Phiên bản cập nhật của hợp đồng triển khai mạng lưới mật này vẫn giữ tiêu đề "Thử nghiệm, đánh giá và tối ưu hóa mô hình nhiệm vụ OpenAI", nhưng khác với các phiên bản trước, nội dung cụ thể của phần này đã bị bôi đen hoàn toàn.

OpenAI cho biết công ty đã thiết lập thành công hai "lằn ranh đỏ" trong thỏa thuận, đó là cấm sử dụng công nghệ của họ để thực hiện các hành vi tiêu diệt tự hành và cấm hoạt động gián điệp nhắm vào người Mỹ.

Tuy nhiên, xét theo cách diễn đạt thực tế của thỏa thuận này, hợp đồng cuối cùng dường như vẫn cho phép chính phủ thực hiện bất kỳ mục đích nào mà họ cho là hợp pháp.