Tôi không còn thấy hứng thú với Internet nữa

Tôi lớn lên cùng Internet. Tôi đã dành một phần đáng kể thời thơ ấu và cả cuộc đời trưởng thành sau này trên các diễn đàn, blog, mạng xã hội, phòng chat và các cộng đồng trực tuyến khác. Nhờ có Internet, tôi đã kết bạn, tìm được việc làm và tiếp cận với vô vàn khái niệm mới mẻ. Nhiều niềm tin cốt lõi của tôi đã được tôi luyện nhờ những ý tưởng và cuộc thảo luận mà tôi theo dõi trên mạng. Internet đã trở thành một phần vô cùng quan trọng trong cuộc đời tôi.

Nhưng ngày nay, niềm vui đó phần lớn đã không còn nữa. Đây không phải là một sự thay đổi đột ngột: trải nghiệm của tôi với Internet đã ngày càng tệ đi qua nhiều năm. Khi Internet bị thương mại hóa ngày càng mạnh mẽ, việc chia sẻ kiến thức sâu sắc và những ý tưởng mới bắt đầu bị thay thế bởi khối lượng nội dung kém chất lượng, câu view ngày càng tăng. Và hiện nay, phần lớn là nhờ vào các LLM, tỷ lệ này đã bị lệch đến mức tôi cảm thấy không còn xứng đáng để bỏ thời gian nữa.

Tôi chợt nhớ đến trò chơi điện tử Disco Elysium (cảnh báo tiết lộ nội dung). Trong game, thế giới được tạo thành từ những vùng riêng biệt gọi là isola, ngăn cách bởi một khoảng hư vô gọi là pale. Pale là một vùng đang dần mở rộng, có khả năng làm suy giảm thông tin. Nếu mạo hiểm tiến quá sâu vào đó, tâm trí bạn sẽ bị tổn thương. Pale bao phủ hầu hết thế giới, và một số người tin rằng nó sẽ tiếp tục lan rộng cho đến khi nuốt chửng mọi thứ. Điều này nghe rất giống với nội dung do AI tạo ra! Trên Internet, chúng ta vẫn còn một vài isola ở đây đó, nhưng pale đang lan rộng nhanh hơn mức chúng ta có thể kiểm soát.

Thỉnh thoảng tôi vẫn tìm thấy những isola của những người thú vị trên các mạng xã hội như Bluesky, nhưng tôi ngày càng hoài nghi về nội dung dạng ngắn. Tìm hiểu về thế giới thông qua những đoạn trích 500 ký tự hay video 30 giây không phải là cách nghiêm túc để tiếp nhận kiến thức. Nó kích động những bản năng tồi tệ nhất của chúng ta về chủ nghĩa bè phái và tư duy tập thể, đồng thời khiến chúng ta trở nên lười biếng về mặt trí tuệ. Điều này đúng với nội dung dạng ngắn bất kể bạn đang xem trên Instagram, TikTok, X, Mastodon hay bất kỳ nền tảng nào khác.

Nội dung dạng dài như blog cũng chẳng an toàn hơn. Tôi đã ngừng đọc Hacker News vì quá nhiều bài viết trên trang chủ rõ ràng là do LLM viết. Văn phong thì tệ, và dù có thể chứa đựng một ý tưởng thú vị nào đó, nhưng khả năng cao đó cũng chỉ là nội dung rỗng tuếch. Trước đây, nỗ lực viết một bài báo cho thấy tác giả cảm thấy họ có điều gì đó đáng để nói. Giờ thì không còn như vậy nữa. Nếu tác giả còn chẳng buồn viết, thì tại sao tôi phải bận tâm đọc?

"Nhát dao cuối cùng" chính là công việc. Thật vô cùng khó để hiểu rõ những người bạn đang làm việc cùng khi ai cũng ném cho nhau những kết quả đầu ra từ LLM. Và đây không phải là bài viết bài xích AI — tôi hoàn toàn ủng hộ kỹ thuật phần mềm dựa trên tác nhân (agentic software engineering)! Vấn đề của tôi nằm ở giao tiếp nói chung. Khi bạn không biết đồng nghiệp của mình tin vào điều gì hay họ suy nghĩ ra sao, mọi niềm vui và sự kết nối trong quá trình cộng tác đều biến mất. Tôi hy vọng rằng chúng ta sẽ cùng nhau đi đến quyết định rằng việc mạo nhận văn bản do LLM viết là của mình là hành vi khiếm nhã, nhưng tôi sẽ không đặt cược vào điều đó.

Các động lực trên Internet đã bị lệch lạc từ lâu, nhưng vẫn luôn tồn tại những isola của những con người đáng mến và tư duy chất lượng cao. Những isola này giờ đây khó tìm hơn nhiều trong "biển" nội dung rác (slop), và tôi không thấy đường quay trở lại.