Cảnh báo: Sai số GPS 10 mét do bão mặt trời có thể gây tai nạn cho xe tự lái

Theo tin từ IT ngày 2/9, trang Futurism đưa tin vào ngày 1/9 (giờ địa phương) rằng, các nhà khoa học từng cảnh báo vào tháng 11 năm ngoái về một cơn bão mặt trời "nghiêm trọng" mạnh nhất trong hơn 20 năm qua sắp tấn công Trái đất.

Khi hoạt động của mặt trời đột ngột gia tăng, nó sẽ giải phóng một lượng lớn các hạt mang điện, tạo thành bão mặt trời. Khi các hạt này chạm tới từ quyển của Trái đất, chúng có thể tạo ra những dải cực quang ngoạn mục, nhưng cũng có thể gây nhiễu nghiêm trọng cho các vệ tinh liên lạc và tín hiệu vô tuyến.

Cơn bão mặt trời vào tháng 11 năm ngoái không chỉ mạnh đến mức buộc NASA phải hoãn việc phóng một tàu thăm dò sao Hỏa, mà còn khiến hệ thống GPS trên mặt đất gặp sự cố nghiêm trọng trong nhiều giờ liên tục.

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí *Geophysical Research Letters* phát hiện ra rằng, Hệ thống vệ tinh dẫn đường toàn cầu (GNSS) đã xuất hiện "sai số định vị đáng kể" lên tới hơn 33 feet (10 mét) trong cơn bão mặt trời siêu mạnh này, mức độ đủ để gây ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp chính xác và vận tải tự lái tại lục địa Hoa Kỳ.

Những rủi ro rõ rệt như vậy khiến việc nghiên cứu xem các cơn bão mặt trời này ảnh hưởng thế nào đến hoạt động của con người trở nên vô cùng cần thiết. Các nhà nghiên cứu chỉ ra trong bài báo: "Kết quả nghiên cứu làm nổi bật tầm quan trọng của việc hiểu biết chính xác về các hiện tượng thời tiết không gian khác nhau. Thông qua việc phối hợp quan sát và mô hình hóa dựa trên các nguyên lý vật lý, chúng ta có thể cải thiện khả năng dự báo, từ đó giảm thiểu sự can thiệp của các sự kiện thời tiết không gian đối với các ứng dụng tần số vô tuyến."

Để nghiên cứu tác động của cơn bão mặt trời tháng 11 năm ngoái, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu quan sát được ghi lại bởi nhiều thiết bị khoa học trên khắp Hoa Kỳ. Cực quang thường tập trung xuất hiện ở khu vực hình vòng cung bao quanh cực từ bắc của Trái đất, hay còn gọi là vùng bầu dục cực quang (auroral oval).

Trong thời gian xảy ra bão mặt trời, khu vực này mở rộng về phía nam, tiến gần hơn đến xích đạo và hình thành một "dải gradient mật độ mạnh kéo dài theo phương ngang" trong tầng khí quyển trên cao, khiến thời gian tín hiệu truyền qua khí quyển liên tục biến động. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng, chính điều này đã gây ra sai số định vị đáng kể ở các khu vực vĩ độ trung bình.

Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, cực quang càng sáng thì những thay đổi bất thường trong khí quyển càng rõ rệt, và độ chính xác định vị GPS cũng theo đó mà giảm xuống.

May mắn thay, cơn bão mặt trời tháng 11 năm ngoái xảy ra sau khi mùa vụ nông nghiệp đã kết thúc. Các thiết bị nông nghiệp như máy kéo được trang bị GPS dù rất có khả năng bị ảnh hưởng, nhưng đã không phải đối mặt với cơn bão này trong thời điểm cao điểm canh tác.

Cơn bão mặt trời siêu mạnh vào tháng 5 năm 2024 đã không "né" được mùa vụ nông nghiệp. Các nhà khoa học ước tính rằng cơn bão đó đã gây thiệt hại khoảng 500 triệu USD cho nông dân.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh trong bài báo: "Nếu cơn bão mặt trời siêu mạnh hồi tháng 11 năm ngoái xảy ra trong mùa vụ nông nghiệp tại Hoa Kỳ, ngoài việc ảnh hưởng đến ngành vận tải tự lái, nó còn có thể gây ra những tổn thất kinh tế đáng kể cho ngành nông nghiệp nước này."