Hơn 77% bài báo y sinh tiếng Anh đã sử dụng AI hỗ trợ viết, giới nghiên cứu cảnh báo cần siết chặt quy định

Theo tin từ IT ngày 25 tháng 8, trang tin phys đưa tin rằng một nhóm nghiên cứu do Lena Holzwarth dẫn đầu gần đây đã phân tích hơn 1,19 triệu bài báo y sinh bằng tiếng Anh từ nền tảng PubMed Central và phát hiện ra rằng AI tạo sinh (generative AI) đang nhanh chóng thâm nhập vào việc viết bài báo học thuật.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích các "từ ngữ tần suất cao của AI" trong các bài báo (ví dụ như "delves", "exacerbating" và "invaluable", v.v.) và xây dựng mô hình toán học để ước tính tỷ lệ sử dụng AI. Kết quả cho thấy vào năm 2025, khoảng 77% các bài báo y sinh bằng tiếng Anh xuất hiện các đặc điểm rõ rệt của việc viết hoặc biên tập có sự hỗ trợ của AI, tăng mạnh so với mức 19% của năm 2023 và 52% của năm 2024.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức độ sử dụng AI hỗ trợ viết lách ở các phần khác nhau của bài báo là không giống nhau. Năm 2025, khoảng 68% phần tóm tắt (abstract), 63% phần giới thiệu (introduction), 58% phần kết quả (results) và 54% phần phương pháp (methods) có dấu hiệu sử dụng AI, trong khi phần thảo luận (discussion) có tỷ lệ cao nhất, đạt khoảng 78%.

Xét về khía cạnh khu vực, các nhà nghiên cứu tại những khu vực không sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ mẹ đẻ như Hàn Quốc, Trung Quốc có tỷ lệ sử dụng AI hỗ trợ viết lách vào năm 2025 vượt quá 80%, cao hơn đáng kể so với các quốc gia nói tiếng Anh như Anh và Mỹ. Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này liên quan đến việc các công cụ AI có thể giúp các tác giả không phải người bản ngữ cải thiện ngữ pháp, cách dùng từ và diễn đạt trong bài báo.

Tuy nhiên, việc AI thâm nhập quy mô lớn vào viết lách học thuật cũng mang đến những rủi ro mới. Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể tạo ra các thông tin sai lệch và tài liệu tham khảo không tồn tại, hơn nữa thường trình bày thông tin sai với giọng điệu rất khẳng định, từ đó ảnh hưởng đến độ chính xác của các kết quả nghiên cứu khoa học. Đồng thời, việc một số tác giả không công khai việc sử dụng AI theo các quy định hiện hành cũng có thể làm suy yếu thêm niềm tin của công chúng đối với nghiên cứu khoa học.

Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng, thay vì cố gắng cấm hoàn toàn AI, tốt hơn hết là nên thiết lập các quy chuẩn sử dụng và cơ chế giám sát hoàn thiện hơn. Trong khi cho phép AI hỗ trợ viết lách khoa học, cần đưa ra các yêu cầu rõ ràng đối với các khâu như kiểm chứng thực tế, tính xác thực của tài liệu tham khảo và công khai việc sử dụng AI. Kết quả nghiên cứu cho thấy, AI hỗ trợ đã trở thành một hiện tượng phổ biến trong viết lách học thuật, và việc làm thế nào để thiết lập ranh giới sử dụng hợp lý có lẽ quan trọng hơn việc chỉ đơn thuần cấm đoán AI.