Ai thực sự nắm quyền kiểm soát tại Grab?

Một người đàn ông đang nắm giữ 60% quyền biểu quyết tại Grab, quyền lực hơn rất nhiều so với các cổ đông tổ chức lớn.

Năm 2018, Uber đã tạo ra một trong những thương vụ đáng chú ý nhất trên thị trường gọi xe Đông Nam Á khi bán toàn bộ hoạt động tại khu vực này cho đối thủ Grab. Theo đó, Uber rút ứng dụng khỏi Việt Nam và hàng loạt quốc gia Đông Nam Á khác. Grab tiếp quản mảng gọi xe và giao đồ ăn của đối thủ. Tuy nhiên, Uber không hoàn toàn rời khỏi Grab.

Đổi lại cho thương vụ này, Uber nhận 27,5% cổ phần Grab, còn CEO Dara Khosrowshahi gia nhập Hội đồng quản trị của công ty.

Hơn 8 năm sau, Uber vẫn là một trong những cái tên lớn nhất trong danh sách cổ đông của Grab.

Theo báo cáo thường niên 2025 mà Grab Holdings nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào ngày 6/3/2026, Uber Technologies sở hữu 535.902.982 cổ phiếu Class A, tương đương 13,1% tổng số cổ phiếu phổ thông của Grab theo cách tính trong bảng cổ đông lớn.

Con số này đưa Uber trở thành cổ đông có tỷ lệ sở hữu cao nhất trong nhóm cổ đông lớn được Grab công bố trong báo cáo.

Tuy nhiên, nhìn vào số lượng cổ phiếu mới chỉ trả lời được một nửa câu hỏi: Ai sở hữu Grab? Nếu câu hỏi là ai có quyền quyết định tại Grab, câu trả lời sẽ hoàn toàn khác.

Uber vẫn nắm giữ hơn 535 triệu cổ phiếu Grab.

Hồ sơ mới hơn do chính Uber nộp lên SEC ngày 8/7/2026 cho thấy số lượng cổ phiếu mà công ty này nắm giữ vẫn là 535.902.982 cổ phiếu Class A.

Theo Schedule 13D/A của Uber, số cổ phiếu trên tương đương khoảng 13,5% lượng cổ phiếu Class A đang lưu hành, tính trên 3,973 tỷ cổ phiếu Class A của Grab tại ngày 31/1/2026.

Con số 13,5% này không mâu thuẫn với tỷ lệ 13,1% trong báo cáo thường niên của Grab: hai tỷ lệ này sử dụng mẫu số khác nhau. Mức 13,5% tính riêng trên cổ phiếu Class A, còn 13,1% trong bảng cổ đông lớn của Grab tính trên tổng số cổ phiếu phổ thông bao gồm cả Class A và Class B.

Việc Uber vẫn sở hữu lượng cổ phiếu lớn là dấu vết còn lại của thương vụ năm 2018.

Ngày 26/3/2018, Grab công bố mua lại toàn bộ hoạt động của Uber tại Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Theo thỏa thuận, Uber nhận 27,5% cổ phần Grab.

Từ mức 27,5% khi thương vụ diễn ra, tỷ lệ sở hữu của Uber sau đó đã giảm xuống do Grab trải qua nhiều vòng huy động vốn, phát hành cổ phiếu và cuối cùng là niêm yết trên Nasdaq.

Nhưng xét trên số liệu công khai gần nhất, Uber vẫn nắm giữ hơn nửa tỷ cổ phiếu Grab.

Mối liên hệ về quản trị giữa hai bên vừa thay đổi trong năm nay. Ngày 6/7/2026, CEO Uber Dara Khosrowshahi rời Hội đồng quản trị Grab sau khoảng 8 năm. Grab cho biết ông đã tham gia HĐQT từ sau thương vụ bán hoạt động tại Đông Nam Á của Uber vào năm 2018.

Grab đồng thời nhấn mạnh Khosrowshahi là thành viên không điều hành và không tham gia quản lý các hoạt động hàng ngày của công ty.

Sau Uber là SoftBank và Toyota.

Một cái tên lớn khác trong cơ cấu cổ đông của Grab là SB Investment Advisers (UK) Limited, công ty thuộc hệ sinh thái đầu tư của SoftBank.

Theo báo cáo thường niên 2025 của Grab, SB Investment Advisers nắm giữ 401.796.672 cổ phiếu Class A, tương đương khoảng 9,8% tổng cổ phần phổ thông.

Với cơ cấu quyền biểu quyết tại thời điểm báo cáo được lập, lượng cổ phần này tương ứng khoảng 4,1% quyền biểu quyết.

Đứng sau SoftBank là Toyota Motor Corporation.

Hãng xe Nhật Bản sở hữu 222.906.079 cổ phiếu Grab, tương đương khoảng 5,4% tổng cổ phần phổ thông và 2,3% quyền biểu quyết theo cơ cấu được trình bày trong Annual Report 2025.

Đáng nói, mối quan hệ giữa Toyota và Grab không chỉ dừng lại ở đầu tư tài chính.

Grab cho biết hai bên có Framework Collaboration Agreement (Thỏa thuận hợp tác khung), ban đầu được ký vào tháng 6/2018 và đã được sửa đổi, gia hạn nhiều lần. Thỏa thuận quy định việc hai doanh nghiệp hợp tác trong một số hoạt động nghiên cứu và phát triển, với Toyota là đối tác sản xuất ô tô ưu tiên trong các dự án liên quan.

Như vậy, chỉ riêng Uber, SoftBank và Toyota đã sở hữu khoảng 28,3% tổng cổ phần Grab theo bảng cổ đông lớn trong báo cáo thường niên.

Nhưng khi cộng cả ba lại, quyền biểu quyết của họ trong cấu trúc được Grab công bố cuối năm 2025 cũng chỉ đạt khoảng 11,9%.

Con số đó thấp hơn rất nhiều so với một người.

Anthony Tan chỉ sở hữu 3,2% nhưng nắm giữ gần 60% quyền biểu quyết.

Người đó là Anthony Tan Ping Yeow, đồng sáng lập, Chủ tịch kiêm CEO của Grab.

Báo cáo thường niên cho thấy Anthony Tan có quyền sở hữu hưởng lợi đối với 131.835.048 cổ phiếu Class B, tương đương chỉ 3,2% tổng cổ phần phổ thông của Grab.

Nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ sở hữu, Anthony Tan đứng xa phía sau Uber, SoftBank và Toyota.

Nhưng 131,8 triệu cổ phiếu của Anthony Tan không giống với số cổ phiếu mà Uber hay SoftBank đang nắm giữ: Uber, SoftBank và Toyota chủ yếu nắm giữ cổ phiếu Class A. Anthony Tan nắm giữ cổ phiếu Class B, đây chính là chìa khóa của cấu trúc quyền lực tại Grab.

Theo cơ cấu được công bố trong Annual Report 2025, Anthony Tan với 3,2% cổ phần lại kiểm soát tới 59,9% quyền biểu quyết của công ty.

Trong khi đó, Uber sở hữu 13,1% cổ phần nhưng chỉ có 5,5% quyền biểu quyết; SoftBank nắm 9,8% cổ phần nhưng có 4,1%; Toyota sở hữu 5,4% nhưng có 2,3%.

Nói cách khác, Uber sở hữu lượng cổ phiếu lớn gấp khoảng 4 lần Anthony Tan, nhưng quyền biểu quyết lại thấp hơn rất nhiều.

Đây là kết quả của mô hình cổ phiếu hai lớp (dual-class share structure) được Grab thiết kế khi niêm yết.

Đáng chú ý, quyền kiểm soát của Anthony Tan còn được tăng thêm trong năm 2026. Ngày 24/3/2026, Grab đã tổ chức Đại hội đồng cổ đông bất thường để biểu quyết việc sửa đổi điều lệ công ty.