Anthropic ngăn chặn hành vi lợi dụng AI để phát triển vũ khí sinh học

Báo cáo của Anthropic đã thống kê các hành vi lạm dụng mô hình Claude, bao gồm việc phát triển vũ khí sinh học, bom và máy bay không người lái (Ảnh minh hoạ: The Guardian).

Báo cáo của Anthropic thống kê các hành vi lạm dụng Claude, trong đó có nghiên cứu sinh học mang tính lưỡng dụng và sử dụng AI để hỗ trợ phát triển các loại vũ khí thông thường như súng, tên lửa, thiết bị bay không người lái và bom.

Đại diện công ty cho biết quyết định dừng các hoạt động này dựa trên nguyên tắc phòng ngừa rủi ro nghiêm ngặt.

"Ranh giới giữa các nghiên cứu y tế thông thường như phát triển vaccine và việc tạo ra các mầm bệnh nguy hiểm vốn có tính chất lưỡng dụng rất mong manh, khiến việc xác định ý định thực sự của người dùng trở nên đặc biệt phức tạp", đại diện Anthropic cho biết.

Jacob Klein, người đứng đầu bộ phận tình báo mối đe dọa tại Anthropic, cho rằng các trường hợp thực tế thường phức tạp hơn nhiều so với việc một người dùng công khai tuyên bố muốn chế tạo vũ khí sinh học.

Hàng loạt vụ việc bị phát hiện

Báo cáo ghi nhận các hoạt động lạm dụng Claude từ tháng 12/2025 đến tháng 8/2026. Trong nhóm rủi ro sinh học, Anthropic xác định 5 trường hợp sử dụng Claude để hỗ trợ các nghiên cứu có tính chất lưỡng dụng và tiềm ẩn nguy cơ phục vụ phát triển vũ khí sinh học.

Công ty không công bố danh tính tổ chức, quốc gia hay tác nhân sinh học liên quan. Anthropic cho biết những người này tìm cách vượt qua các biện pháp kiểm soát, che giấu mục đích thực sự và sử dụng nhiều tài khoản. Các tài khoản liên quan đã bị cấm.

Một vụ việc được phát hiện vào tháng 5 liên quan đến một nhà nghiên cứu sử dụng Claude để hỗ trợ soạn hồ sơ xin tài trợ cho đề tài về virus chikungunya, loại virus lây truyền qua muỗi và có thể gây đau khớp kéo dài.

Nghiên cứu thuộc dạng tăng cường chức năng (gain-of-function), nhằm tạo ra các đột biến làm thay đổi khả năng lây truyền và né tránh miễn dịch của virus, sau đó lựa chọn các biến thể có độc lực cao hơn thông qua thử nghiệm trên động vật sống. Dự án dự kiến được triển khai tại một viện nghiên cứu quân sự.

"Chúng tôi không thể khẳng định chắc chắn công trình đó có hướng tới mục đích vũ khí hóa hay không. Nhưng việc một đơn vị quân sự thực hiện nghiên cứu tăng cường chức năng cho virus là điều buộc phải cảnh giác", ông Klein nói.

Anthropic lưu ý những trường hợp trên chưa phải là bằng chứng cho thấy AI đã trực tiếp giúp tạo ra vũ khí sinh học. Tuy nhiên, công ty coi đây là dấu hiệu cho thấy các nghiên cứu sinh học lưỡng dụng đang ngày càng có nguy cơ bị lợi dụng.

Yêu cầu siết chặt kiểm soát

Anthropic cho biết các mô hình AI đời cũ chưa đủ năng lực hỗ trợ những thao tác sinh học phức tạp. Sự phát triển nhanh chóng của các mô hình hiện tại khiến công ty phải tăng cường biện pháp an toàn, đặc biệt với các yêu cầu nghiên cứu sinh học lưỡng dụng.

Bà Susan Monarez, nhà vi sinh vật học và cựu Giám đốc CDC Mỹ, đánh giá báo cáo cho thấy các đối tượng có ý đồ xấu đang tìm cách khai thác AI để nâng cao khả năng tạo ra những mầm bệnh nguy hiểm.

Andrew Weber, chuyên gia cao cấp tại Council on Strategic Risks và cựu Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách các chương trình phòng thủ hạt nhân, hóa học và sinh học, nhận định những vụ việc này cho thấy nguy cơ các chương trình vũ khí sinh học có thể khai thác năng lực ngày càng cao của AI.

Các chuyên gia cho rằng cần kiểm soát chặt quyền tiếp cận những hệ thống AI có khả năng hỗ trợ nghiên cứu sinh học chuyên sâu, trong đó các tính năng nhạy cảm chỉ nên được cung cấp cho những nhà nghiên cứu đã được xác minh.