Meat proxy: Khi con người trở thành 'bù nhìn' cho AI

Meat proxy - thuật ngữ mới chỉ người dùng AI cẩu thả

Khi AI ngày càng phổ biến, giới công nghệ đặt ra thuật ngữ meat proxy (proxy bằng xương bằng thịt), ám chỉ những người chỉ đóng vai trò là "trạm trung chuyển" cho đầu ra của AI.

Theo Business Insider, thuật ngữ này gây xôn xao khi xuất hiện trong bài đăng trên blog của kỹ sư phần mềm người Đức Niklas Gruhn vào đầu tháng 8, dùng để chỉ những người trực tiếp sao chép, gửi đi các kết quả từ AI mà không kiểm tra, chỉnh sửa, thậm chí là không hiểu gì về nội dung đó.

Gruhn cho biết, bạn bè ông thường trích dẫn nguyên văn phản hồi từ Claude, chatbot do startup Anthropic của Mỹ phát triển, rồi chia sẻ vào các nhóm trò chuyện. "Việc này chẳng tạo thêm giá trị gì cả. Tôi có thể tự nói chuyện với Claude, như vậy nhanh hơn và kiểm soát được bối cảnh. Tôi không cần một meat proxy làm trung gian", Gruhn viết.

Logo ứng dụng AI Claude của Anthropic trên điện thoại. Ảnh: Lưu Quý

Bài đăng của Gruhn trên diễn đàn công nghệ Hacker News đã thu hút hơn 700 bình luận. Một số tên tuổi trong lĩnh vực công nghệ cũng nhanh chóng hưởng ứng.

Nhà phát triển phần mềm Simon Willison (Anh) đánh giá meat proxy là một "thuật ngữ mới tuyệt vời". Mehul Agarwal, nhà sáng lập kiêm CEO của Koyal AI, cũng đã bổ sung thuật ngữ này vào website từ điển công nghệ do ông phát triển, SF-isms.

"Một yêu cầu hợp nhất mã (pull request) được gửi lên, trông có vẻ hợp lý và quy mô, nhưng người 'viết' nó lại không thể giải thích nổi dòng mã thứ 40", Steve Mayne, Giám đốc công nghệ của nền tảng thuế Yonda, mô tả tình huống về "người đại diện bằng xương bằng thịt của AI" trên LinkedIn.

Ông cho biết, các quy trình đánh giá tại nơi làm việc vốn được thiết kế cho thời kỳ mà "viết mã thì đắt đỏ còn đọc mã thì rẻ", nhưng AI đã đảo ngược điều này khi khối lượng công việc lớn giờ đây có thể hoàn thành chỉ trong vài giây.

Trên mạng xã hội X, cụm từ meat proxy nhận được nhiều ý kiến đồng tình. "Hỏi họ cũng giống hệt như hỏi Claude vậy. Họ không tạo thêm giá trị gì nhưng vẫn tồn tại vì đôi khi Claude hoạt động hoàn toàn ổn", kỹ sư Ratul Dawar của công ty Blinkit nhận định.

"Đây là rủi ro nghề nghiệp lớn nhất năm 2026. Tôi đang tận mắt chứng kiến vấn đề này", nhà phát triển phần mềm Cory House chia sẻ.

"Ranh giới giữa việc dùng AI để tăng năng suất và trở thành 'người đại diện bằng xương bằng thịt' rất mong manh. Đừng trở nên như vậy", nhà sáng lập công nghệ Nicholas Charriere viết.

Khách tham quan đi qua khu vực trưng bày các giải pháp phần cứng AI tại Triển lãm Computex 2024 ở Đài Loan. Ảnh: Khương Nha

Dù vậy, theo Mashable, không phải mọi câu trả lời mở đầu bằng "ChatGPT bảo..." đều đáng lên án. Một số người cho rằng việc thông báo câu trả lời do AI tạo ra là hữu ích, giúp người nghe biết rõ nguồn gốc thông tin. Thêm vào đó, nếu người dùng đã đọc kỹ phản hồi, kiểm chứng và quyết định rằng nội dung đó đáng chia sẻ, việc trích dẫn chatbot không nhất thiết gây rắc rối.

Trong khi đó, Gruhn cho rằng thay vì sao chép nội dung một cách thiếu suy nghĩ, người dùng nên đọc, hiểu, kiểm chứng, sau đó viết lại bằng văn phong của chính mình. "Nỗ lực đó chính là giá trị tăng thêm mà bạn có thể tạo ra", ông lập luận.

Meat proxy chỉ là một trong số nhiều thuật ngữ nói về mặt trái của trí tuệ nhân tạo. Trước đó, "rác AI" (AI slop) - những nội dung được AI tạo ra nhanh, rẻ với số lượng lớn nhưng thiếu chiều sâu, dễ gây phản cảm và đôi khi sai lệch thông tin - cũng nhận nhiều chỉ trích. Một thuật ngữ khác là "đầu hàng nhận thức" (cognitive surrender), xuất hiện trong nghiên cứu gần đây của Đại học Pennsylvania, ám chỉ tình trạng người dùng tin tưởng mù quáng vào lời khuyên từ AI ngay cả khi nó không chính xác, làm suy giảm năng lực tư duy phản biện.

"Con người có xu hướng tiết kiệm năng lượng rất mạnh. Trong cuộc sống, chúng ta thường dùng những chiến lược giúp đi đến trọng tâm nhanh hơn mà không cần dành thời gian nghiên cứu kỹ thông tin, vì như vậy sẽ tốn nhiều năng lượng nhận thức", Johann Chevalere, chuyên gia tâm lý nhận thức và xã hội tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), nói với AFP.

Chevalere nhận định, lạm dụng AI có thể thúc đẩy xu hướng này, làm giảm năng lực suy nghĩ của con người. "Nếu có những hoạt động bạn không bao giờ thực hiện, bộ não - vốn vận hành theo nguyên tắc tiết kiệm năng lượng - sẽ không tốn công duy trì những kết nối thần kinh không được sử dụng đó", ông giải thích.

Thu Thảo tổng hợp