Triệu Đức Lực và giấc mơ bay của Huitian: Cất cánh trước khi thế giới tin tưởng

Từ rất lâu trước khi có ngôn ngữ viết, con người đã bắt đầu ngước nhìn lên bầu trời.

Họ quan sát những cánh chim lướt qua, những đám mây cuồn cuộn trôi, mặt trời, mặt trăng và các vì sao mọc rồi lặn theo những lộ trình cổ xưa. Và từ cái nhìn lên ấy, trí tưởng tượng đã ra đời.

Trang Tử từng viết về loài chim bằng khổng lồ "có đôi cánh như những đám mây treo lơ lửng giữa trời". Những nàng tiên bay (phi thiên) ở Đôn Hoàng bay lượn trên các bức bích họa. Leonardo da Vinci đã phác thảo hết cánh này đến cánh khác. Trước khi thực sự rời khỏi mặt đất, con người đã bay hàng thiên niên kỷ — trong thần thoại, trong thơ ca, trong những giấc mơ.

Năm 1903, anh em nhà Wright đã bay trong mười hai giây trên những cồn cát ở Bắc Carolina.

Mười hai giây — chẳng là gì trong dòng chảy dài của tiến hóa — nhưng lần đầu tiên, cánh cửa dẫn tới bầu trời đã mở ra. Kể từ khoảnh khắc đó, bay lượn không còn chỉ thuộc về loài chim và các vị thần. Con người bắt đầu tin rằng: bầu trời không chỉ để ngắm nhìn, mà còn để chinh phục.

Hơn bảy mươi năm sau, tại một vùng nông thôn ở Hồ Nam, Trung Quốc, bên cạnh hồ Động Đình, một đứa trẻ con nhà nông ngồi xổm trên bờ ruộng ngắm nhìn những chú chuồn chuồn.

Đứa trẻ đó là Triệu Đức Lực (Deli Zhao).

Cậu không biết anh em nhà Wright là ai. Cậu cũng không hề hay biết rằng nhiều năm sau, mình sẽ ngồi trên chiếc mô tô bay đầu tiên trên thế giới, thử nghiệm những khả năng của việc bay hết lần này đến lần khác. Cậu chỉ thấy rằng chuồn chuồn có thể bay đứng, bay lùi, quay đầu đột ngột — đi đến bất cứ đâu.

Cậu vô cùng ngưỡng mộ chúng.

Nhiều ý tưởng thay đổi thế giới bắt đầu một cách bình dị. Chúng có thể chẳng là gì hơn ngoài niềm khao khát đơn thuần của một đứa trẻ: chim có cánh, chuồn chuồn có thể bay đứng, bầu trời không có đường đi nhưng lại dẫn tới mọi hướng.

Khao khát khiến bạn ngước nhìn. Nhưng niềm tin mới là thứ khiến bạn thực hiện bước đi đầu tiên.

👆 Video đầy đủ

Lần đầu gặp gỡ Deli Zhao, 2021

Vào tháng 5 năm 2026, Yan Han đến Quảng Châu.

Anh ghé thăm showroom mới hoàn thiện của XPENG AEROHT. Đứng ở lối vào, anh dừng lại và chậm rãi bước dọc theo bức tường trưng bày sản phẩm.

Showroom còn rất mới. Ở một bên, ánh sáng nhẹ nhàng chiếu rọi qua các thế hệ phương tiện bay: từ những mô hình thử nghiệm ban đầu đến "Land Aircraft Carrier" (tàu sân bay mặt đất) của ngày hôm nay, và hướng tới chiếc xe bay tốc độ cao, tầm xa dành cho tương lai. Chúng được mở ra theo trình tự thời gian, như một dòng sông chảy từ trí tưởng tượng hướng tới hiện thực.

Yan Han từng có lần ngồi trên chiếc Voyager X2.

Hồi đó, "xe bay" vẫn nghe như một từ thuộc về tương lai xa xôi. Giờ đây, Land Aircraft Carrier đã chuyển từ ý tưởng sang kỹ thuật và công nghiệp hóa; xa hơn nữa, chiếc xe bay tích hợp đang hướng tới một kỷ nguyên chưa tới.

Thứ không xuất hiện trong showroom chính là chiếc mô tô bay đầu tiên của Zhao. Yan Han vẫn luôn ghi nhớ nó: cấu trúc khung mở, bộ khung ống thép, giống như một ý tưởng được hàn trực tiếp vào hiện thực.

Đó là cách anh biết đến Deli Zhao.

Năm 2021, Yan Han lần đầu nghe thấy cái tên này từ Hà Tiểu Bằng (He Xiaopeng).

Là một trong những nhà đầu tư sớm nhất của XPeng Motors, Yan Han đã gặp vô số nhà sáng lập: những người thông minh, những người quyết liệt, những người tính toán, và cả những người có sức hút phi thường.

Nhưng khi Hà Tiểu Bằng nói về Deli Zhao, giọng điệu của ông lại khác biệt.

Đánh giá của ông rất trực diện: Zhao có một sự nghiêm túc gần như bướng bỉnh đối với việc bay.

Sau đó, ông cho Yan Han xem một đoạn video.

Chất lượng không rõ nét — có vẻ được quay bằng điện thoại. Trong khung hình, một người đàn ông gầy gò ngồi trên một khung kim loại đơn giản, vài bộ cánh quạt đang quay với tốc độ cao. Không cabin, không lan can bảo vệ. Cơ thể con người gần như hoàn toàn phơi bày trước những cánh quạt và luồng không khí.

Cỗ máy từ từ cất cánh, bay đứng, di chuyển ngang, rồi hạ xuống.

Đoạn video ngắn ngủi, nhưng khó mà quên được.

Phán đoán của Yan Han bắt đầu từ các dữ kiện, nhưng không dừng lại ở đó. Nền tảng kỹ thuật và "DNA" từ McKinsey & Company khiến anh giỏi trong việc phân tích các vấn đề, xác định nguyên nhân và kết quả; với tư cách là một nhà đầu tư, anh quen với việc đẩy xa hơn các dữ kiện và logic này, để hình dung về một tương lai chưa xảy ra nhưng có thể được hiện thực hóa từng bước thông qua công nghệ.

Sản phẩm trước mắt anh rõ ràng vẫn còn ở giai đoạn đầu: phương pháp kỹ thuật, kịch bản ứng dụng, lộ trình thương mại hóa — tất cả đều có những câu hỏi lớn đang chờ lời giải.

Không lâu sau đó, Yan Han đến Quảng Châu và gặp Deli Zhao lần đầu tiên.

Họ gặp nhau tại một khu phức hợp nhà xưởng không mấy nổi bật. Zhao bước ra từ xưởng, rất gầy, gò má cao, vẫn còn vương mùi dầu máy.

Anh dẫn Yan Han đi xem chiếc mô tô bay đầu tiên đó.

Ở ngoài đời, nó mang lại cảm giác thử nghiệm hơn cả trong video. Những ống thép được hàn thành một bộ khung mở, các cạnh cánh quạt mang đầy dấu vết của những lần bay thử nghiệm lặp đi lặp lại. Nó chưa phải là một sản phẩm hoàn chỉnh, giống như một suy nghĩ vẫn đang được kiểm chứng, được hàn vào hiện thực theo cách trực diện nhất có thể.

"Anh đã bay nó bao nhiêu lần rồi?" Yan Han hỏi.

"Hai hoặc ba nghìn lần, có lẽ vậy."

"Có rơi không?"

"Có, thường xuyên."

Zhao nói một cách bình thản. Đối với anh, rơi không phải là một tình tiết kịch tính — đó là một phần tất yếu của quá trình R&D (nghiên cứu và phát triển).