Startup AI thể thao Pongbot gọi vốn 4 triệu USD cho robot huấn luyện viên đa năng

Tác giả | Hoàng Nam

Biên tập | Viên Tư Lỗi

Sau khi mẫu máy bắn bóng tennis đầu tiên cháy hàng, Pongbot đã cho ra mắt một robot huấn luyện viên AI đa năng.

Công ty này là một cái tên rất được chú ý trên thị trường sơ cấp, trong nửa đầu năm 2025 đã hoàn thành ba vòng gọi vốn với tổng số tiền lên tới hàng trăm triệu nhân dân tệ; các sản phẩm của hãng cũng đã có hơn 300.000 người dùng trên toàn cầu, với tổng số bóng được bắn ra từ thiết bị vượt mốc 2 tỷ quả.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, đường đua phần cứng không còn chỗ cho những công ty nhỏ nhưng tinh gọn phát triển chậm rãi. Lĩnh vực tennis đang thu hút ngày càng nhiều đối thủ, các đội ngũ khởi nghiệp phần cứng trong nước nhanh chóng gia nhập cuộc chơi, trong khi các nhà sản xuất thiết bị chuyên dụng lâu đời ở nước ngoài cũng đang tăng tốc chiếm lĩnh thị trường chuyên nghiệp toàn cầu.

Pongbot đã sớm có ý định mở rộng đường đua. Cho đến tháng 5 năm nay, robot huấn luyện viên thể thao AI đa năng đầu tiên của hãng là Aura đã được ra mắt, hoàn thiện quá trình chuyển đổi từ công cụ huấn luyện cho bộ môn tennis sang robot huấn luyện viên AI đa môn thể thao. Ngay trong ngày đầu tiên lên sàn Kickstarter, sản phẩm này đã huy động được hơn 1 triệu USD chỉ sau 5 giờ, với tổng số tiền huy động đạt gần 4 triệu USD.

Tư duy cốt lõi của sản phẩm rất trực diện: Thay vì bắt người dùng phải trả tiền cho từng môn thể thao riêng biệt, chi bằng hãy dùng một thiết bị bao phủ càng nhiều bối cảnh càng tốt, bao gồm cả các môn đang thịnh hành như Padel, Pickleball, v.v. Dựa trên hệ thống huấn luyện viên thông minh AI Coach được tích hợp, sản phẩm giúp mở rộng phạm vi ứng dụng và đối tượng người dùng.

Từ một công cụ huấn luyện chuyên biệt đơn lẻ đến một huấn luyện viên riêng AI tương thích với nhiều môn thể thao qua lưới, Aura của Pongbot đại diện cho sự mở rộng sâu rộng của phần cứng thông minh từ đường đua thi đấu chuyên nghiệp sang bối cảnh thể thao đại chúng. Khi thiết bị không còn chỉ phục vụ cho các chỉ số hiệu năng của một nhóm nhỏ, người dùng mới thực sự giành lại được quyền lựa chọn để bắt đầu một môn thể thao mới một cách tự do.

Khi AI Coach mọc ra "tay, mắt và não"

Trong hệ sinh thái sản phẩm của Pongbot, định vị của Aura có phần đặc biệt.

Trước đó, dòng PACE của hãng hướng tới những người đam mê chuyên sâu, với tốc độ bóng lên tới 130km/h, theo đuổi hiệu suất bắn bóng đỉnh cao về tốc độ, độ xoáy và độ chính xác điểm rơi. Trong khi đó, Aura chỉ nặng 7kg, có thể bỏ vào ba lô mang theo bên mình. Hệ thống huấn luyện viên thông minh AI Coach tiên phong được tích hợp trên Aura nhắm mục tiêu vào nhóm người chơi thể thao đại chúng rộng lớn hơn.

Một buổi dạy hàng ngày của huấn luyện viên diễn ra như thế nào? Dùng tay ném bóng cho học viên, dùng mắt quan sát động tác của học viên, và chỉnh sửa động tác ngay lập tức. Mỗi lần ném bóng đều đi kèm với một phản hồi và điều chỉnh tức thì.

Khác với các giải pháp phân tích thị giác truyền thống – nơi thiết bị chỉ có thể tạo báo cáo sau khi buổi tập kết thúc và người dùng không thể chủ động điều chỉnh trong quá trình tập – Aura thực hiện việc tái hiện trọn vẹn quá trình giảng dạy trực tiếp của huấn luyện viên. AI Coach của Aura sẽ chỉ ra vấn đề theo thời gian thực, thông qua tương tác động với người dùng để liên tục quan sát, phán đoán và điều chỉnh cách bắn bóng, hoàn thiện vòng lặp hướng dẫn trong từng cú đánh thay vì chỉ dừng lại ở việc phân tích động tác sau đó.

Robot huấn luyện viên thể thao AI đa năng Aura (Nguồn ảnh: Doanh nghiệp)

Tuy nhiên, độ khó của việc thích ứng giữa các môn thể thao không chỉ nằm ở cấp độ thuật toán, mà còn đòi hỏi năng lực phần cứng ở cấp độ nền tảng.

Các thông số vật lý của các loại bóng khác nhau rất lớn. Chỉ riêng môn tennis đã bao gồm nhiều quy cách như bóng thi đấu có áp suất, bóng tập không áp suất, bóng mềm áp suất 75% cho thanh thiếu niên và bóng nhẹ áp suất 50% cho trẻ nhỏ. Pickleball cũng có hai cấu trúc là 16 lỗ và 24 lỗ; số lỗ khác nhau dẫn đến trọng lượng bóng, hệ số cản gió và quỹ đạo bay hoàn toàn khác biệt.

Cấu trúc kẹp và đẩy của các máy bắn bóng đơn lẻ thông thường chỉ tương thích với một loại bóng tiêu chuẩn. Một khi thay đổi loại bóng, máy dễ gặp các lỗi như bóng bị biến dạng do ép, kẹt bóng hoặc lệch hướng. Để một mô-đun đưa bóng, rơi bóng và đánh bóng có thể tương thích với tất cả những khác biệt vật lý này, bắt buộc phải tái cấu trúc hệ thống phần cứng của robot bắn bóng.

Trước khi bóng được bắn ra, hệ thống bánh xe sẽ điều chỉnh khoảng cách kẹp và phương thức tăng tốc dựa trên sự khác biệt của từng loại bóng. Ví dụ, với tennis, cần lực kẹp lớn hơn và tốc độ bánh xe cao hơn để tạo ra tốc độ và độ xoáy đủ lớn; trong khi Pickleball nhẹ hơn và chịu cản gió lớn hơn, máy sẽ tự động điều chỉnh theo các thông số đã hiệu chuẩn tương ứng.

"Ngưỡng kỹ thuật của thiết bị đa năng không chỉ nằm ở việc 'có bắn được bóng ra hay không', mà khó khăn cốt lõi quyết định giá trị sử dụng thực sự của sản phẩm chính là khả năng kiểm soát quỹ đạo và lực xoáy của robot đối với các loại bóng khác nhau," nhà sáng lập kiêm CEO của Pongbot, Trương Hải Ba, chia sẻ với Hard.

Do đặc tính khí động học của các loại bóng hoàn toàn độc lập, một cấu trúc cơ khí chung không thể dùng chung một bộ thông số vận động. Vì vậy, đội ngũ phải xây dựng các mô hình điều khiển độc lập cho từng loại bóng để đảm bảo người dùng vẫn có cảm giác tập luyện ổn định và có thể kiểm soát sau khi chuyển đổi môn thể thao.

Nếu hệ thống bắn và cung cấp bóng đa năng là "đôi tay" của Aura, chịu trách nhiệm hoàn thành việc bắn bóng đa chủng loại một cách chính xác và có kiểm soát, thì năng lực của AI Coach lại được xây dựng trên hai tầng: nhận thức thị giác và ra quyết định bằng thuật toán. "Đôi mắt" chịu trách nhiệm bắt trọn quỹ đạo của mỗi cú vung vợt và quả bóng, còn "bộ não" chịu trách nhiệm phân tích dữ liệu và đưa ra lời khuyên tập luyện.

Aura được trang bị mô-đun thị giác kép 120fps có thể tháo rời mang tên Spotter, sở hữu sức mạnh tính toán 10Tops tại biên, kết hợp với các mô hình ngôn ngữ và giọng nói lớn. Thông qua sự tích hợp sâu giữa nhận thức thị giác của Spotter và bộ não thể thao của Pongbot, Aura có thể "biết nhìn, biết suy nghĩ và biết hướng dẫn".

Khác với các giải pháp lấy phân tích thị giác làm cốt lõi – vốn chỉ dùng camera để bắt lại động tác vung vợt của người dùng rồi tạo báo cáo và gợi ý cải thiện – ưu điểm của giải pháp đó là triển khai linh hoạt, không phụ thuộc vào phần cứng cụ thể, nhưng biên giới năng lực cũng rất rõ ràng: không thể chủ động can thiệp vào quá trình tập luyện. Sự khác biệt của robot huấn luyện viên Aura nằm ở chỗ: giải pháp trước bắt đầu từ "phân tích động tác", còn Aura bắt đầu từ "khởi xướng bài tập".

Robot huấn luyện viên thể thao AI đa năng Aura (Nguồn ảnh: Doanh nghiệp)

Dựa trên "mô hình lớn thể thao" ở phía sau, Aura là sự hiện thực hóa hoàn chỉnh kiến trúc công nghệ tích hợp "tay-mắt-não". Hệ thống không chỉ ghi lại "bóng đã bay đi đâu", mà còn phân tích "tại sao lại bay đến đó", ví dụ như: vung vợt chậm nửa nhịp? Điểm tiếp xúc bóng bị lệch ra ngoài? Hay trọng tâm chưa chuyển kịp?

Những phán đoán này được truyền tải dưới dạng tương tác nhắc nhở bằng giọng nói, có thể phản hồi cho người dùng ngay sau cú đánh và đưa ra phản hồi điều chỉnh, đồng thời thúc đẩy robot bắn bóng điều chỉnh chiến lược cho loạt bóng tiếp theo. Theo ông Trương Hải Ba, việc giảng dạy thực sự phải bắt đầu từ "việc mớm bóng", quan sát, phán đoán và điều chỉnh trong tương tác động, thay vì chỉ dừng lại ở mức độ phân tích động tác sau khi tập.

Đồng thời, sự tiến hóa của huấn luyện viên AI cũng phụ thuộc vào dữ liệu chất lượng cao. Vòng lặp huấn luyện hoàn chỉnh này sẽ tiếp tục tạo nên một rào cản dữ liệu độc đáo. Pongbot dự kiến sau khi Aura ra mắt, mỗi năm hãng có thể thu thập hơn 5 triệu giờ dữ liệu tương tác thể thao chất lượng cao để tạo đà phát triển (flywheel).

Từ chuyên môn hóa đến đa năng

Là robot huấn luyện viên AI đầu tiên trên thế giới đề xuất khái niệm đa môn thể thao, Aura đã gặp phải không ít tranh cãi ngay trong giai đoạn định nghĩa sản phẩm khi hướng tới đối tượng người chơi thể thao đại chúng. Ông Trương Hải Ba nhớ lại với Hard rằng, khi đó nội bộ đội ngũ có sự bất đồng rất rõ ràng: "Đa năng sẽ khiến người dùng cảm thấy bạn làm cái gì cũng được, nhưng không cái gì chuyên nghiệp cả." Các đối tác bên ngoài và các tổ chức đầu tư cũng bày tỏ sự lo ngại tương tự.

Nhưng ông chưa bao giờ lung lay. Quyết định này xuất phát từ hai cân nhắc.

Logic của các sản phẩm thể thao truyền thống là "chọn môn trước, mua thiết bị sau", đây chính là nỗi đau cốt lõi của người mới bắt đầu thường bị bỏ qua. Khi họ còn chưa xác định được sở thích thể thao của mình, họ đã phải trả chi phí cho cả bộ thiết bị của một môn duy nhất.

Theo các khảo sát ngành từ PPA, Monitor Deloitte, v.v., Pickleball đang là một trong những môn thể thao tăng trưởng nhanh nhất tại Bắc Mỹ với tốc độ hơn 30%/năm; số lượng sân Padel tại châu Âu đã tăng gần gấp ba lần trong năm năm qua; trong khi tennis vẫn là môn thể thao dùng vợt có số lượng người tham gia đông đảo nhất thế giới.

Sự tương đồng về luật chơi và sân bãi của ba môn này quyết định việc nhóm người mới bắt đầu có sự trùng lặp rất lớn.

Giải pháp của Aura là bản thân thiết bị tương thích với ba loại bóng, người dùng mở khóa theo nhu cầu. "Bạn không cần phải đưa ra quyết định trước khi mua thiết bị. Hãy bắt đầu với tennis, ngày nào đó muốn thử Pickleball, chỉ cần trả phí đăng ký tương ứng trong ứng dụng là có thể mở khóa. Đối với người dùng, chỉ với chi phí tương đương một buổi học trải nghiệm thông thường, họ đã có thể thử sức với niềm đam mê mới," ông Trương Hải Ba nói.

Robot huấn luyện viên thể thao AI đa năng Aura (Nguồn ảnh: Doanh nghiệp)

Kết quả khi lên sàn đã chứng minh cho nhận định của ông. Ông Trương Hải Ba chia sẻ với Hard rằng, trong số những người đặt hàng, hầu hết đều chọn phiên bản có tính năng huấn luyện viên AI, và tỷ lệ người dùng chọn phiên bản đa năng cũng chiếm hơn một nửa.