DeepSeek và Moonshot AI bị Trung Quốc điều tra vì nghi vấn rò rỉ dữ liệu sang Claude

Sự nghiêm trọng của vụ việc không chỉ nằm ở việc sao chép kiến thức từ Claude AI, mà còn ở việc làm lộ nhiều dữ liệu nhạy cảm tại Trung Quốc sang một công ty Mỹ.

Hàng chục triệu yêu cầu của người dùng được cho là đã bị DeepSeek và Moonshot AI chuyển hướng sang Claude của Anthropic, trong đó có những dữ liệu được cho là liên quan đến cơ quan công an, quân đội và doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Hiện tại, chính cơ quan quản lý Internet Trung Quốc đang vào cuộc điều tra hai công ty này.

Theo thông tin từ [The Information](#Ln), Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) đang điều tra DeepSeek và Moonshot AI sau khi Anthropic cáo buộc hai công ty này chuyển hướng các yêu cầu của người dùng sang Claude. Trước đó, CAC được cho là đã triệu tập đại diện của 7 công ty AI Trung Quốc có tên trong báo cáo của Anthropic, trước khi tập trung vào DeepSeek và Moonshot.

Vụ việc bắt nguồn từ báo cáo dài 154 trang do Anthropic công bố hồi đầu tháng. Công ty AI của Mỹ cáo buộc DeepSeek và Moonshot không chỉ sử dụng Claude để phát triển mô hình mà còn chuyển trực tiếp yêu cầu của người dùng sang hệ thống của Anthropic.

Theo Anthropic, Moonshot đã chuyển hơn 23 triệu lượt trao đổi tới Claude trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7. DeepSeek bị cáo buộc chuyển hơn 12,1 triệu lượt chỉ trong 14 ngày của tháng 7. Các phản hồi nhận được từ Claude sau đó được cho là có thể được sử dụng làm dữ liệu huấn luyện để cải thiện các mô hình của hai công ty Trung Quốc, một kỹ thuật thường được gọi là distillation.

Tuy nhiên, điều khiến vụ việc trở nên nhạy cảm đối với cơ quan quản lý Trung Quốc không chỉ nằm ở câu chuyện cạnh tranh giữa các mô hình AI. Việc chuyển yêu cầu của người dùng sang một mô hình do công ty Mỹ vận hành đồng nghĩa với việc dữ liệu trong những yêu cầu đó có thể đã bị gửi tới một bên thứ ba.

Anthropic cho biết các yêu cầu mà họ phát hiện có thể chứa thông tin nhạy cảm từ người dùng cá nhân, các tập đoàn đa quốc gia và những tổ chức có liên quan đến nhà nước. Một số dữ liệu được cho là bao gồm tên, địa chỉ email, thông tin doanh nghiệp và các dữ liệu nhạy cảm khác của hàng trăm người dùng bằng ít nhất 12 ngôn ngữ.

Đáng chú ý hơn, Anthropic đưa ra một số trường hợp liên quan trực tiếp đến dữ liệu tại Trung Quốc. Công ty cho biết DeepSeek đã chuyển các yêu cầu của các kỹ sư đang làm việc với một hệ thống quản lý hồ sơ cho một cơ quan công an cấp thành phố sang Claude. Những yêu cầu này được cho là có chứa dữ liệu dùng để đối chiếu hành trình của một cá nhân với hồ sơ cảnh sát và số căn cước công dân.

Trong một trường hợp khác, Moonshot bị cáo buộc chuyển các yêu cầu liên quan đến hình ảnh từ hàng trăm camera giám sát tại Thành Đô. Anthropic cho biết một số camera nằm gần các cơ sở liên quan đến các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc.

Chính những cáo buộc này khiến cuộc điều tra của CAC mang một ý nghĩa khác. Nếu vấn đề chỉ dừng ở việc các công ty Trung Quốc sử dụng Claude để cải thiện mô hình của mình, trọng tâm có thể nằm ở tranh chấp về distillation. Nhưng khi dữ liệu của người dùng được cho là đã đi qua một mô hình AI của bên thứ ba, câu chuyện chuyển sang vấn đề quản lý dữ liệu và an ninh thông tin.

Anthropic cho rằng hoạt động chuyển tiếp này có khả năng không phù hợp với các quy định về quyền riêng tư cũng như điều khoản sử dụng của chính các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc. CAC hiện được cho là đang xem xét liệu dữ liệu liên quan đến cảnh sát, quân đội và các doanh nghiệp có liên hệ với nhà nước Trung Quốc có thực sự được chuyển tới các mô hình AI của Mỹ hay không.

Thời điểm cuộc điều tra diễn ra cũng rất đáng chú ý. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau tại Washington, trong bối cảnh hai bên đang thảo luận về một cơ chế đối thoại AI, bao gồm khả năng thông báo cho nhau về những sự cố AI nghiêm trọng có liên quan đến an ninh quốc gia.

Vụ việc vì thế không chỉ đặt DeepSeek và Moonshot dưới sự giám sát của cơ quan quản lý Trung Quốc mà còn diễn ra giữa lúc Washington và Bắc Kinh đang tìm cách thiết lập những nguyên tắc mới cho cuộc cạnh tranh AI. Những cáo buộc của Anthropic đã biến một cuộc tranh luận vốn xoay quanh việc “học” từ mô hình đối thủ thành một câu hỏi lớn hơn: dữ liệu của người dùng Trung Quốc thực sự đã đi đâu khi họ sử dụng các dịch vụ AI này.