Việt Nam hội tụ đủ tiềm lực để sẵn sàng cho kỷ nguyên 6G

'Việt Nam đủ điều kiện chuẩn bị cho 6G'

TS. Durga Malladi cho rằng đội ngũ kỹ sư trẻ, hệ sinh thái khởi nghiệp, cùng sự ưu tiên cho AI và bán dẫn đang giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển 6G.

6G đang bước vào giai đoạn tiêu chuẩn hóa, hướng tới việc kết hợp kết nối, điện toán và AI ngay từ nền tảng, dự kiến hoàn tất trong nửa đầu năm 2029. Trao đổi với VnExpress, TS. Durga Malladi, Phó chủ tịch điều hành kiêm Tổng giám đốc phụ trách Hoạch định công nghệ, Giải pháp biên và Trung tâm dữ liệu tại Qualcomm Technologies, đã chia sẻ về quá trình chuyển đổi từ 5G lên 6G cũng như những bước chuẩn bị cần thiết để Việt Nam triển khai công nghệ này.

TS. Durga Malladi, Phó chủ tịch điều hành kiêm Tổng giám đốc phụ trách Hoạch định công nghệ, Giải pháp biên và Trung tâm dữ liệu, Qualcomm Technologies. Ảnh: Tùng Đinh

- Hồi tháng 3 năm nay, các chuyên gia viễn thông của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) đã công bố bộ yêu cầu kỹ thuật về hiệu năng cho 6G, thiết lập nền tảng cho mạng không dây thế hệ mới. Ông đánh giá thế nào về cột mốc này?

- Mỗi thế hệ công nghệ không dây đều bắt đầu từ việc thống nhất tầm nhìn trên toàn ngành, sau đó mới xây dựng tiêu chuẩn và đưa sản phẩm vào thương mại hóa. Cột mốc gần đây cho thấy 6G đang chuyển mình từ khái niệm sang việc làm rõ những năng lực cần thiết trong kỷ nguyên AI. Quá trình tiêu chuẩn hóa dự kiến sẽ hoàn tất trong nửa đầu năm 2029.

Qualcomm đã đóng góp vào quá trình phát triển công nghệ không dây từ 3G đến 5G, và hiện đang tiếp tục tham gia nghiên cứu 6G thông qua các hoạt động hợp tác trong ngành. Trọng tâm của chúng tôi là xây dựng nền tảng 6G hỗ trợ các trải nghiệm và ứng dụng vận hành bằng AI, dựa trên ba trụ cột chính.

Thứ nhất là kết nối, tiếp tục cải thiện dung lượng mạng, vùng phủ sóng và trải nghiệm người dùng.

Thứ hai là điện toán hiệu suất cao trên toàn mạng lưới, cho phép xử lý AI từ thiết bị, mạng lưới cho đến trung tâm dữ liệu.

Thứ ba là khả năng cảm nhận. Mạng lưới có thể tạo ra mô hình số của môi trường xung quanh, nhận biết người đi bộ, ôtô, tòa nhà hay thiết bị bay để hỗ trợ vận hành hiệu quả hơn.

- Ông mô tả 6G là công nghệ AI ngay từ nền tảng (AI-native). Một thiết bị 6G AI-native vào năm 2030 sẽ khác biệt như thế nào so với thiết bị hiện nay?

- Với 5G, phần lớn việc xử lý AI vẫn diễn ra tại trung tâm dữ liệu. Dù một phần trí tuệ nhân tạo đã được đưa vào thiết bị, người dùng vẫn cần phải mở từng ứng dụng và đưa ra hướng dẫn từng bước cho AI.

6G hướng tới trải nghiệm lấy AI làm trung tâm. Điện thoại, kính thông minh và các thiết bị khác sẽ có khả năng hiểu bối cảnh, chủ động phối hợp tác vụ và trao đổi với nhau như những trợ lý thông minh.

Để làm được điều này, AI phải được tích hợp và xử lý liên tục trên thiết bị, kết hợp với mạng lưới và trung tâm dữ liệu. Đó là lý do chúng tôi gọi 6G là công nghệ được thiết kế từ nền tảng để hỗ trợ AI. Người dùng sẽ cảm nhận rõ nhất sự khác biệt thông qua khả năng phản hồi nhanh, trực quan và chủ động hơn.

TS. Durga Malladi phân tích về mạng 6G. Ảnh: Tùng Đinh

- Theo ông, thiết bị nào sẽ thể hiện rõ nhất sự khác biệt của 6G?

- Lựa chọn cá nhân của tôi là mắt kính thông minh kết nối trực tiếp với mạng, có camera, micro và khả năng xử lý nhiều tác vụ AI. Tuy nhiên, tương lai sẽ không được định hình bởi một thiết bị duy nhất.

Điện thoại, máy tính, ôtô, robot và hệ thống công nghiệp đều có thể được trang bị các tác nhân AI (AI agents). Điểm khác biệt lớn nhất là các thiết bị này có thể giao tiếp, phối hợp và đưa ra quyết định như một hệ sinh thái thông minh.

Tại Việt Nam, chúng tôi đã đầu tư vào AI, kết nối tiên tiến, điện toán biên, ôtô, IoT công nghiệp, robot và công nghệ trung tâm dữ liệu.

- Việt Nam và nhiều quốc gia vẫn đang hoàn thiện việc triển khai mạng 5G. Tại sao Việt Nam cần chuẩn bị cho 6G ngay từ lúc này?

- Triển khai 5G và chuẩn bị cho 6G không phải là hai ưu tiên cạnh tranh. Mỗi thế hệ mạng đều được xây dựng trên nền tảng của thế hệ trước; chuẩn bị cho 6G không có nghĩa là phải thay thế mạng hiện có. Năng lực điện toán hiệu năng cao và các ứng dụng AI trong mạng có thể phát triển trên nền tảng công nghệ 5G. Các doanh nghiệp cũng đã có thể xây dựng thiết bị, mô hình thử nghiệm để sẵn sàng thương mại hóa, dự kiến từ năm 2029.

Tại Việt Nam, chúng tôi có quan hệ hợp tác với các doanh nghiệp như Viettel, VNG và FPT, cho thấy quốc gia này đã bắt đầu góp phần định hình tương lai công nghệ 6G.

- Việt Nam nên ưu tiên điều gì trong vài năm tới để đón đầu 6G?

- Qua quan sát tại nhiều thị trường, chúng tôi nhận thấy vị thế dẫn đầu về AI và kết nối thế hệ mới không đến từ một đột phá đơn lẻ, mà đòi hỏi sự đầu tư bền bỉ vào nhân lực, R&D và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những quốc gia thu được nhiều giá trị nhất là những nước có thể vượt khỏi vai trò ứng dụng công nghệ để tự phát triển, thương mại hóa và mở rộng quy mô đổi mới sáng tạo.

Việt Nam nên tiếp tục phát triển AI cho cả trung tâm dữ liệu và thiết bị biên, đồng thời đầu tư phù hợp vào các ứng dụng AI vật lý như robot, xe tự hành và hệ thống tự động. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào nhân lực, nuôi dưỡng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác giữa khu vực công, doanh nghiệp và giới học thuật cũng rất quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển các công nghệ tương lai, đặc biệt là 6G.

Qualcomm khánh thành Trung tâm R&D Hà Nội vào tháng 5, nhằm hỗ trợ phát triển lực lượng công nghệ sẵn sàng cho tương lai và củng cố năng lực đổi mới sáng tạo trong nước. Ảnh: Qualcomm

- Ông đánh giá thế nào về nguồn nhân lực công nghệ Việt Nam hiện nay?

- Từ góc nhìn toàn cầu, Việt Nam đang trở thành một trong những thị trường thu hút sự chú ý nhờ sự kết hợp giữa lực lượng kỹ sư trẻ, nền tảng giáo dục kỹ thuật và hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động. Đây là những lợi thế quan trọng trong các lĩnh vực thay đổi nhanh như 6G, AI và công nghệ truyền thông thế hệ mới.

Qua nhiều năm hợp tác với các trường đại học, doanh nghiệp và startup Việt Nam, cùng các sáng kiến như chương trình AI Residency, Thử thách Đổi mới sáng tạo Qualcomm Việt Nam hay Trung tâm R&D Hà Nội, chúng tôi nhận thấy năng lực kỹ thuật và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang tiếp tục trưởng thành.

Từ đây, Qualcomm cho rằng Việt Nam có tiềm năng để đóng góp vào quá trình phát triển 6G, thay vì chỉ triển khai công nghệ từ nơi khác. Chúng tôi tiếp tục cam kết hỗ trợ các mục tiêu công nghệ dài hạn của Việt Nam thông qua đầu tư, hợp tác và đổi mới sáng tạo.

- Các kỹ sư trẻ Việt Nam cần chuẩn bị gì để tham gia phát triển 6G?

- 6G không chỉ cần chuyên gia viễn thông, mà còn cần nhân lực về AI, điện toán, bán dẫn, phần mềm và xử lý tín hiệu.

Các bạn nên xây dựng nền tảng kỹ thuật vững chắc, duy trì sự tò mò và khả năng học hỏi. Kiến thức AI kết hợp với hiểu biết về công nghệ không dây là một lợi thế, nhưng quan trọng hơn cả là khả năng thích ứng và giải quyết vấn đề.

Kỹ sư trẻ cũng nên tìm kiếm cơ hội giải quyết các bài toán thực tế thông qua nghiên cứu hoặc hợp tác với doanh nghiệp. Kinh nghiệm thực hành, tư duy độc lập và khả năng đề xuất ý tưởng mới là những yếu tố chúng tôi đánh giá rất cao.

- Hợp tác 6G giữa Qualcomm và Viettel kế thừa nền tảng 5G như thế nào?

- Hợp tác 6G được xây dựng trên nền tảng nhiều năm hai bên làm việc về 5G, thiết bị vô tuyến, xử lý băng gốc và Open RAN. Đây là bước tiếp theo trong quá trình phát triển hạ tầng không dây tiên tiến tại Việt Nam.