Trung Quốc biến token AI thành 'đơn vị tiền tệ' mới: 500 nghìn tỷ token được giao dịch mỗi ngày

Token AI giờ không chỉ để dùng ChatGPT, Trung Quốc bắt đầu tặng, mua bán và dùng chúng để đánh giá khả năng vay vốn.

Tại Trung Quốc, token AI – khái niệm trước đây chủ yếu xuất hiện trong giới công nghệ – đang dần trở thành một phần của đời sống tiêu dùng. Ngân hàng dùng token làm phần thưởng thẻ tín dụng, nhà mạng bán token như gói dữ liệu di động, nhà hàng tặng token sau bữa ăn, trong khi các ngân hàng bắt đầu thử nghiệm dùng mức tiêu thụ token để đánh giá khả năng vay vốn của các startup AI.

Theo Rest of World, lượng token được sử dụng tại Trung Quốc đã tăng từ khoảng 100 tỷ token mỗi ngày vào đầu năm 2024 lên 500 nghìn tỷ token mỗi ngày vào giữa năm 2026. Mức tăng này tương đương khoảng 5.000 lần chỉ trong hơn hai năm.

Token là đơn vị nhỏ mà các mô hình AI sử dụng để xử lý dữ liệu đầu vào và tạo ra câu trả lời. Khi chi phí sử dụng AI giảm mạnh, token đang dần được các doanh nghiệp đóng gói thành một loại quyền lợi có thể mua, tặng hoặc trao đổi.

Một trong những ví dụ rõ nhất đến từ ngành ngân hàng. Tháng 6, China Merchants Bank phát hành thẻ tín dụng dành cho các nhà phát triển AI, tặng khách hàng mới tối đa 1,8 tỷ token để sử dụng các mô hình của startup MiniMax.

Đến tháng 7, Moonshot AI hợp tác với Agricultural Bank of China và American Express phát hành thẻ tín dụng mang thương hiệu Kimi. Người dùng có thể nhận token Kimi cùng hạn mức sử dụng các tính năng AI agent và coding dựa trên mức chi tiêu, tương tự cách thẻ tín dụng truyền thống tích điểm hoặc tặng dặm bay.

Shanghai Pudong Development Bank cũng triển khai chương trình dành cho nhà phát triển AI, với mức hỗ trợ lên tới 3 tỷ token cho các mô hình Qwen của Alibaba.

Token AI cũng đang được bán theo cách khá giống dung lượng Internet. China Telecom đưa ra gói dành cho người dùng cá nhân từ 9,9 nhân dân tệ (khoảng 1,4 USD) mỗi tháng để đổi lấy 10 triệu token. Nền tảng TokenHub của nhà mạng này cung cấp quyền sử dụng 142 mô hình AI lớn.

China Mobile từng bán 400.000 token với giá 1 nhân dân tệ (tương đương khoảng 14 cent), trong khi China Unicom có các gói dành cho doanh nghiệp từ 15 nhân dân tệ cho 6 triệu token đến 45 nhân dân tệ cho 18 triệu token mỗi tháng.

Nguồn ảnh: Rest of World

Cuộc đua giảm giá token đang tạo điều kiện cho mô hình này phát triển. Theo Rest of World, các mô hình AI nguồn mở hoặc có trọng số mở của Trung Quốc hiện có chi phí thấp hơn khoảng 60% đến 90% so với những mô hình tương đương của OpenAI và Anthropic.

Không chỉ ngân hàng hay nhà mạng, token AI đang xuất hiện trong các hoạt động tiêu dùng rất đời thường. Tại AGI Bar ở Bắc Kinh, khách mua đồ uống và kết nối Wi-Fi có thể sử dụng DeepSeek V4 Flash không giới hạn. Quán phục vụ chủ yếu lập trình viên và những người làm startup AI, đồng thời chạy mô hình tại chỗ bằng máy trạm Nvidia DGX Spark.

Một nhà hàng bán bánh bao tại Bắc Kinh còn tặng khách 10 nhân dân tệ (khoảng 1,4 USD) giá trị điện toán AI sau mỗi bữa ăn. Hai cơ sở của nhà hàng này phát hơn 100 voucher mỗi ngày.

Token cũng bắt đầu xuất hiện trên Xianyu, nền tảng thương mại điện tử đồ cũ thuộc Alibaba. Người bán cung cấp các gói quyền sử dụng AI tính bằng hàng triệu token với giá chỉ vài USD, theo ngày hoặc theo tháng. Một số người mua quyền sử dụng rồi chia nhỏ để bán lại cho sinh viên, lập trình viên độc lập và doanh nghiệp nhỏ.

Đáng chú ý hơn, token đang bắt đầu bước vào lĩnh vực tài chính. Tại quận Haizhu, thành phố Quảng Châu, chính quyền địa phương triển khai sản phẩm được gọi là “token loan” từ tháng 8. Các ngân hàng như Bank of China, China CITIC Bank và Bank of Guangzhou có thể xem xét lượng token mà một startup AI tạo ra và tiêu thụ để xác định khả năng vay vốn.

Động thái này xuất phát từ một vấn đề mới của ngành ngân hàng. Nhiều startup AI có ít tài sản vật chất, khiến các phương pháp đánh giá tín dụng truyền thống khó phản ánh quy mô hoạt động. Lượng token được tạo ra và sử dụng vì thế được thử nghiệm như một chỉ dấu về nhu cầu điện toán và hoạt động kinh doanh.

Theo nhà phân tích Poe Zhao, một phần chương trình token dành cho người tiêu dùng tại Trung Quốc hiện vẫn là những thử nghiệm do phía cung dẫn dắt. Người dùng phổ thông vẫn thường tiếp cận AI thông qua ứng dụng hoặc tính năng mà không nhìn thấy số dư token.

Dù vậy, việc token xuất hiện từ thẻ tín dụng, gói cước viễn thông, quán cà phê, nhà hàng cho tới các khoản vay cho thấy AI đang bước sang một giai đoạn thương mại hóa mới. Nếu trước đây người dùng trả tiền để sở hữu thiết bị hoặc thuê phần mềm AI, mô hình mới đang hướng tới việc biến chính năng lực tính toán thành một loại hàng hóa có thể định giá, tích lũy, trao đổi và sử dụng như một quyền lợi tiêu dùng.

Với tốc độ tiêu thụ đã đạt 500 nghìn tỷ token mỗi ngày, Trung Quốc đang trở thành một trong những thị trường thử nghiệm lớn nhất cho mô hình này. Câu hỏi còn lại là liệu token AI có thực sự trở thành “đơn vị tiền tệ” mới của nền kinh tế AI hay chỉ là một cách tiếp thị khác để thúc đẩy người dùng tiếp cận các mô hình trí tuệ nhân tạo.

Vũ Hoàng