BlackBerry lội ngược dòng sau 15 năm: Từ đế chế điện thoại đến 'ông trùm' phần mềm ô tô và bảo mật

Theo tờ Financial Times đưa tin vào ngày 17 tháng 8 theo giờ Bắc Kinh, chiếc điện thoại BlackBerry từng một thời làm mưa làm gió đã lùi vào dĩ vãng, nhưng BlackBerry đang có màn trở lại đầy ấn tượng. Việc chuyển hướng sang lĩnh vực hệ thống ô tô và phần mềm bảo mật đã giúp hãng một lần nữa trở thành cái tên dẫn đầu.

Ở thời kỳ đỉnh cao, BlackBerry từng rất thịnh hành, đến mức ngay cả Tổng thống Obama sau khi nhậm chức cũng từ chối từ bỏ chiếc điện thoại BlackBerry của mình.

Tuy nhiên, kỷ nguyên thống trị của BlackBerry cuối cùng cũng kết thúc. Công ty này từng thay đổi cách thức liên lạc di động vào giữa những năm 2000 và đầu những năm 2010, nhưng những chiếc điện thoại mang tính cách mạng với bàn phím QWERTY đầy đủ của hãng đã dần mất đi khả năng cạnh tranh và bị đào thải trước sự trỗi dậy của Apple iPhone cũng như các dòng điện thoại thông minh trang bị màn hình cảm ứng và ứng dụng.

Ngày nay, sự trở lại được ấp ủ suốt 15 năm qua đang bắt đầu gặt hái thành quả. Trong quý đầu tiên của năm nay, BlackBerry đã đạt được dòng tiền dương, một chỉ số then chốt để đo lường sự ổn định tài chính của doanh nghiệp. Đây cũng là lần đầu tiên kể từ năm 2017, BlackBerry đạt được trạng thái này ngay khi bắt đầu một năm tài chính.

Hệ thống ô tô

Sự phục hồi này được thúc đẩy bởi hai "cỗ xe" chủ lực: một là hệ điều hành ô tô có tên QNX, và hai là phần mềm mã hóa Secusmart, vốn được nhiều chính phủ và các ngân hàng lớn trên thế giới tin dùng. Mặc dù các nền tảng này không gây chú ý như những chiếc điện thoại từng định hình nên BlackBerry, nhưng chúng gần như đã trở nên phổ biến ở khắp mọi nơi.

"QNX đang trong trạng thái phát triển tốc độ cao," John Giamatteo, người giữ chức CEO BlackBerry từ tháng 12 năm 2023, phát biểu tại trụ sở công ty ở Waterloo, Canada – nơi cách Toronto khoảng 115 km về phía tây và cũng là nơi BlackBerry sản xuất chiếc điện thoại đầu tiên. "Chúng tôi đã bước từ giai đoạn chuyển đổi sang giai đoạn tăng trưởng."

BlackBerry ngày nay đã khác xa với thời kỳ "CrackBerry" năm nào. Khi đó, điện thoại BlackBerry từng là phụ kiện không thể thiếu của giới trẻ và các ngôi sao như cặp đôi quyền lực nhất Hollywood lúc bấy giờ là Brad Pitt và Angelina Jolie, đến mức được cho là gây nghiện. Năm 2016, BlackBerry ngừng bán điện thoại để tập trung vào mảng kinh doanh phần mềm và dịch vụ cho khách hàng doanh nghiệp.

Quyết định mua lại QNX với giá khoảng 200 triệu USD vào năm 2010 của công ty Canada lúc bấy giờ có tên là Research In Motion, nay đang gặt hái thành quả, tương tự như thương vụ mua lại nhà cung cấp dịch vụ mã hóa Secusmart của Đức bốn năm sau đó.

Sự trở lại đầy ngoạn mục

Công nghệ của QNX còn được ứng dụng trong lĩnh vực robot, thiết bị y tế, quốc phòng và hàng không vũ trụ, hiện chiếm khoảng một nửa doanh thu của BlackBerry, cho thấy các thương vụ mua lại năm xưa đã mở ra một con đường tươi sáng hơn cho công ty.

"Tôi rất vui cho họ," Jim Balsillie, cựu đồng CEO của BlackBerry, chia sẻ với Financial Times. Ông từ chức vào năm 2012 và từng là một trong những cổ đông lớn nhất của BlackBerry. "Thương vụ mua lại QNX của chúng tôi đã thành công."

Tuy nhiên, BlackBerry hiện vẫn còn cách rất xa so với gã khổng lồ công nghệ từng có giá trị vốn hóa lên tới 83 tỷ USD năm nào. Khi đó, BlackBerry từng chiếm khoảng 20% thị phần điện thoại di động toàn cầu, trước khi bị Apple, Samsung và Google thay thế.

Nhưng trong năm qua, giá cổ phiếu BlackBerry đã tăng 150%, với giá trị vốn hóa thị trường hiện tại khoảng 5,2 tỷ USD. Vào ngày công bố báo cáo tài chính tháng 6, giá cổ phiếu của hãng đã tăng khoảng 20%.

Quyết định mua lại phần mềm chống nghe lén Secusmart vào năm 2014 của BlackBerry giờ đây càng cho thấy sự sáng suốt. Những bất ổn toàn cầu thúc đẩy các quốc gia tăng cường chi tiêu quốc phòng, và công ty hiện đang cung cấp dịch vụ mã hóa giọng nói, tin nhắn và liên lạc cấp độ NATO cho chính phủ của 20 quốc gia.

Giamatteo cho biết công nghệ của BlackBerry đã hiện diện ở khắp mọi nơi, mọi người rất có thể đang sử dụng sản phẩm của BlackBerry hàng ngày mà chính họ cũng không hề hay biết.

"Hầu như tất cả các nhà sản xuất ô tô trên thế giới đều đang sử dụng BlackBerry," ông nói, "và trong các thiết kế ô tô tương lai tại Trung Quốc, châu Âu và Bắc Mỹ, phạm vi ứng dụng của BlackBerry vẫn đang tiếp tục mở rộng."

Doanh nhân người Canada Kevin Michaluk, người từng khởi xướng chiến dịch đưa những chiếc điện thoại BlackBerry cũ trở lại và bán phiên bản bàn phím BlackBerry của riêng mình, cho biết tầm quan trọng chiến lược của BlackBerry hiện nay thậm chí còn vượt xa thời kỳ hãng còn bán điện thoại.

"Nó không còn quá nổi bật, nhưng có thể nói là đã hòa nhập sâu sắc hơn vào nền kinh tế hiện đại," Michaluk, người được mệnh danh là "CrackBerry Kevin", nhận định. Ông cũng nói thêm rằng câu chuyện chuyển đổi như vậy là rất hiếm thấy trong giới công nghệ.

"Trong nhiều năm, thị trường luôn định giá BlackBerry dựa trên hình ảnh quá khứ của nó. Nhưng gần đây, các nhà đầu tư dường như ngày càng sẵn lòng đánh giá giá trị của công ty dựa trên diện mạo thực tế của nó ngày hôm nay," Michaluk cho biết.

Chuyển đổi cùng với Nokia

Sự chuyển đổi của BlackBerry cũng tương tự như Nokia, một gã khổng lồ điện thoại khác đã sụp đổ trong cùng thời kỳ.

Ngày nay, Nokia đã tìm thấy cơ hội phát triển mới khi trở thành nhà cung cấp phần cứng cần thiết cho dịch vụ đám mây và trung tâm dữ liệu. Hãng cũng nhận được sự hỗ trợ từ Nvidia. Tháng 10 năm ngoái, Nvidia đã công bố kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD vào công ty Phần Lan này.

Năm nay, BlackBerry đã mở rộng hợp tác với Nvidia trong lĩnh vực AI vật lý, ứng dụng phần mềm QNX của mình vào các lĩnh vực như lái xe tự động, robot hình người, robot phẫu thuật, hình ảnh y tế và tự động hóa công nghiệp.

Scott Morrison, người sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư của công ty Wealhouse Capital tại Toronto, cho biết những quyết định mà BlackBerry đưa ra từ hàng chục năm trước đã giúp hãng tránh khỏi nguy cơ phá sản và giải thể.

"Tôi sẽ không gọi sự trở lại của họ là 'may mắn', may mắn là do chính mình tạo ra," ông nói.