Chính sách nhập cư Mỹ đang đẩy lùi các nhà lãnh đạo AI tương lai

Chính quyền Trump đã đề xuất một loại phí mới cho thị thực H-1B, đồng thời cân nhắc mức phí 100.000 USD đối với chương trình Optional Practical Training (OPT) – chương trình cho phép sinh viên quốc tế làm việc tại Mỹ từ một đến ba năm sau khi tốt nghiệp. Khoảng 419.000 người đã làm việc theo diện OPT vào năm 2024. Đối với nhiều người trong số họ, đây có lẽ là yếu tố chính khiến họ chọn một trường đại học Mỹ thay vì các trường ở Canada, Anh hoặc Úc.

Thật trớ trêu khi chỉ vài tuần trước, các tiêu đề báo chí đã than phiền về việc một trong những sinh viên quốc tế tài năng nhất mà chúng ta từng thấy trong những năm gần đây đã chọn quay trở về Trung Quốc, đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Mỹ. Yang Zhilin sau đó đã thành lập Moonshot AI, công ty có mô hình mở Kimi K3 được so sánh với các mô hình từ OpenAI và Anthropic. Tại sao anh ấy không xây dựng công ty của mình tại Mỹ? Suy cho cùng, Yang đã lấy bằng Tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon. Anh ấy từng thực tập tại Google và Meta, và nhận được lời mời làm việc từ Apple. Nhưng Yang muốn tự xây dựng công ty riêng, và hệ thống thị thực của chúng ta không có cách nào để giữ anh ấy ở lại theo cách mà anh ấy mong muốn.

Một số chuyên gia đã đề xuất "gắn" thẻ xanh vào mỗi tấm bằng Tiến sĩ AI — và họ không sai, nhưng ý tưởng này cũng như chương trình OPT đều mặc định rằng những bộ óc sáng giá nhất muốn làm việc cho các công ty công nghệ lớn của chúng ta trước, rồi mới xây dựng sự nghiệp sau khi đã học hỏi từ những "gã khổng lồ" trong vài năm. Điều đó không còn đúng nữa.

Kinh nghiệm làm việc không còn quá quan trọng khi AI đã san phẳng và tăng tốc mọi thứ. Các nhà sáng lập đang bắt đầu khởi nghiệp ở độ tuổi giữa 20 — ngay sau khi tốt nghiệp hoặc thậm chí trước khi hoàn thành bằng Tiến sĩ. Nhóm nhân lực có khả năng khởi nghiệp một công ty AI tiên phong là rất nhỏ, và hơn hai phần ba trong số đó là người nước ngoài. Nhóm này khó có khả năng muốn dành năm năm hoặc hơn tại công ty của người khác để chờ đợi thẻ xanh, trong khi nhìn ý tưởng của mình dần trở nên lỗi thời.

40% là tỷ lệ các giải Nobel về hóa học, y học và vật lý mà người Mỹ giành được kể từ năm 2000 thuộc về những người nhập cư tại quốc gia này.

Và Mỹ đang làm gì? Họ thắt chặt và làm chậm hệ thống nhập cư của mình. Ngoài mức phí 100.000 USD cho diện OPT, thời hạn để sinh viên ở lại Mỹ sau khi tốt nghiệp đã bị cắt giảm từ 60 ngày xuống còn 30 ngày để chống lại tình trạng "lạm dụng thị thực tràn lan". Điều này có nghĩa là sinh viên sẽ phải dành năm cuối của chương trình Tiến sĩ để lo lắng về việc tìm việc làm nhanh chóng, thay vì suy nghĩ về cách thương mại hóa các ý tưởng của mình.

Chính quyền Trump cũng đang cố gắng chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, vốn là một điểm thu hút khác đối với người nhập cư. Các quan chức thậm chí đã đưa ra ý tưởng cấm nhân viên nước ngoài tại các phòng thí nghiệm của Mỹ tiếp cận các mô hình AI tiên phong trước khi bị ngành công nghiệp phản đối.

Các quốc gia khác đã chú ý đến những hành động này và đang tận dụng chúng để tạo lợi thế cho riêng mình. Canada đã mở một chương trình dành cho những người đang giữ thị thực H-1B tại Mỹ và phải đóng cửa chỉ trong vòng một ngày vì số lượng đăng ký quá tải. Úc, Pháp và các quốc gia khác đang công khai thực hiện các chiến dịch tuyển dụng nhắm vào các nhà nghiên cứu đang làm việc tại Mỹ.

Trung Quốc đã nhìn thấy cơ hội từ sớm hơn: Họ khởi động "Kế hoạch Ngàn nhân tài" (Thousand Talents Plan) vào năm 2008 và thu hút hơn 7.000 người trong vòng một thập kỷ. Trung Quốc gần đây đã tăng ngân sách cho nghiên cứu trong khi Mỹ lại cắt giảm, và điều đó đang chứng tỏ là một động lực lớn đối với một số người. Omar Yaghi, người sinh ra trong một gia đình tị nạn ở Jordan và đến Mỹ từ khi còn là thiếu niên để học tập, đã chia sẻ giải Nobel Hóa học năm ngoái. Gần đây, ông đã rời bỏ vị trí giảng viên tại Đại học California, Berkeley để nhận một vị trí tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, nơi ông sẽ lãnh đạo một viện nghiên cứu sử dụng AI để đẩy nhanh quá trình khám phá các vật liệu mới.

Yang Zhilin đã chọn quay về Trung Quốc để thành lập Moonshot AI. Anh ấy sẽ không phải là người cuối cùng làm như vậy.

Yaghi chỉ là một trong nhiều người nhập cư đoạt giải Nobel tại Mỹ. Theo một báo cáo gần đây của National Foundation for American Policy (NFAP), một tổ chức nghiên cứu, những người nhập cư đã giành được 40% số giải Nobel về hóa học, y học và vật lý mà người Mỹ đạt được kể từ năm 2000.

Số lượng lớn những người nhập cư đoạt giải Nobel phản ánh "sự cởi mở hơn đối với nhập cư, điều đã giúp Mỹ trở thành điểm đến toàn cầu hàng đầu cho nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khoa học và công nghệ khác nhau, bao gồm khoa học máy tính và thông tin, nghiên cứu ung thư và các lĩnh vực khác", NFAP cho biết.

Nếu chúng ta cứ khăng khăng gây khó khăn cho sinh viên quốc tế trong việc đến và ở lại Mỹ, điều này có thể không còn đúng nữa. Ngày nay, Văn phòng Vốn Chiến lược (Office of Strategic Capital) của Lầu Năm Góc, được thành lập năm 2022, sẽ cho một công ty vay từ 10 triệu đến 150 triệu USD để xây dựng các công nghệ được coi là quan trọng đối với an ninh quốc gia. Điều chúng ta cũng cần là một Văn phòng Nhân lực Chiến lược (Office of Strategic Human Capital) có thể xác định những sinh viên AI quốc tế xuất sắc trong các lĩnh vực quan trọng và nói rằng: đây là thị thực Mỹ dài hạn của bạn, đây là 10 triệu USD, hãy đi xây dựng đi.

Vào tháng 9, Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ tổ chức các cuộc đàm phán về AI. Kiểm soát xuất khẩu chip chắc chắn sẽ là một chủ đề thảo luận nóng hổi. Điều mà họ sẽ không thừa nhận là bạn không thể kiểm soát xuất khẩu nơi một người quyết định thành lập công ty. Trong nhiều thập kỷ, Mỹ là lựa chọn hàng đầu, nhưng điều đó không còn đúng nữa.

Cải cách nhập cư sẽ mất nhiều năm, và những thiệt hại đang gây ra hiện nay sẽ rất khó để khắc phục. Trong nhiều thập kỷ, đối với những người như tôi và gia đình, việc nhập cư vào Mỹ là một cánh cửa một chiều: Bạn đến, bạn ở lại, bạn xây dựng sự nghiệp tại đây. Giờ đây, cánh cửa đó đã xoay hai chiều. Yang Zhilin và Omar Yaghi chỉ là những ví dụ rõ ràng nhất về điều này. Họ sẽ không phải là những người cuối cùng, và nếu Mỹ không hành động, Trung Quốc sẽ vượt lên trong cuộc đua giành nhân tài AI.