Thái Lan chi 1.300 tỷ đồng phổ cập AI miễn phí cho 5 triệu người dân

Chưa đầy nửa ngày mở cửa, nền tảng AI miễn phí của chính phủ Thái Lan đã thu hút hơn 300.000 lượt đăng ký, trong bối cảnh phe đối lập tại Quốc hội yêu cầu điều tra dự án này.

Nền tảng AiPASS của chính phủ Thái Lan chính thức đi vào hoạt động lúc 9h sáng ngày 31/8, cho phép công dân Thái từ 15 tuổi trở lên đăng ký sử dụng miễn phí hơn 30 mô hình AI trong vòng một năm. Chỉ trong vài giờ đầu, đã có hơn 300.000 người đăng ký, tiếp nối đà tăng trưởng từ hơn 1,3 triệu lượt đăng ký trong giai đoạn mở đơn từ ngày 19/8.

Giao diện đăng ký chương trình TH-AI Passport trên nền tảng AiPASS.

Chương trình mang tên TH-AI Passport, do Ủy ban Kinh tế số và Xã hội Quốc gia Thái Lan (ONDE) thuộc Bộ Kinh tế số và Xã hội (DES) vận hành, phối hợp cùng Microsoft, Google và NVIDIA. Người dùng xác thực danh tính qua ứng dụng ThaID hoặc Thang Rath, sau đó đăng nhập nền tảng bằng tài khoản Google, Microsoft hoặc Apple. AiPASS tích hợp hơn 33 mô hình từ 14 nhà cung cấp, bao gồm những cái tên quen thuộc như ChatGPT, Claude, Gemini, Grok, cùng các công cụ tạo ảnh, video, nghiên cứu chuyên sâu, lập trình và dựng website. Mỗi người dùng mới được cấp hạn mức cơ bản; nếu muốn nâng lên hạn mức Innovator cao hơn, họ phải hoàn thành các khóa học trong bộ hơn 96 khóa đào tạo kỹ năng AI, được xây dựng theo khung năng lực của UNESCO, ASEAN và Cơ quan Phát triển Giao dịch Điện tử Thái Lan (ETDA).

Danh sách các mô hình AI như ChatGPT, Claude, Gemini hay cả các model từ Trung Quốc đều có mặt trên nền tảng AiPASS.

Ngân sách cho toàn bộ chương trình vào khoảng 1,6 tỷ baht, tương đương gần 1.300 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại. Nhà nước chi trả theo mô hình tính phí dựa trên số người dùng thực tế, ở mức 24,7 baht (gần 20.000 đồng) cho mỗi người dùng hoạt động mỗi tháng. Nếu đạt mục tiêu 5 triệu người dùng, chi phí bình quân rơi vào khoảng 324 baht (khoảng 260.000 đồng) một người trong cả năm. Đổi lại, mọi hội thoại, tệp đính kèm cùng thông tin cá nhân như số căn cước, nghề nghiệp, thu nhập, vị trí của người dùng sẽ được gửi ra nước ngoài cho các nhà cung cấp AI xử lý và lưu trữ tối đa một năm.

Bộ trưởng Kinh tế số và Xã hội Chaichanok Chidchob cho biết con số đăng ký ban đầu là minh chứng cho nhu cầu học AI của người Thái: "Hơn một triệu lượt đăng ký chỉ trong vài ngày cho thấy người dân Thái đã sẵn sàng học hỏi và phát triển cùng công nghệ này".

Bộ trưởng Kinh tế số và Xã hội Thái Lan Chaichanok Chidchob phát biểu về chương trình TH-AI Passport.

Tuy nhiên, trong khi công chúng hào hứng đăng ký, dự án lại vấp phải phản ứng dữ dội tại Quốc hội. Đảng Nhân dân (People's Party), lực lượng đối lập lớn nhất, đã nộp đơn khiếu nại lên Ủy ban Chống tham nhũng Quốc gia (NACC), cáo buộc quy trình đấu thầu thiếu minh bạch và có dấu hiệu ưu ái một số doanh nghiệp. Nghị sĩ Karndee Leowpairoj dẫn kết quả kiểm thử cho thấy chất lượng dịch vụ thực tế thấp hơn cả các bản AI miễn phí thông thường trên thị trường, trái với mục tiêu đề ra trong hồ sơ mời thầu ban đầu. Một số nghị sĩ khác chỉ ra các điều khoản kỹ thuật thay đổi bất thường trong quá trình đấu thầu, trong đó có yêu cầu năng lực xử lý nhảy vọt từ 500.000 người dùng mỗi giờ lên 5 triệu người dùng mỗi giây, còn thời gian mở đăng ký bị rút ngắn từ 90 xuống còn 30 ngày.

Chủ tịch Đảng Nhân dân Nattapong Ruengpanyawut đề nghị đình chỉ dự án và đề xuất chuyển ngân sách sang xây dựng ngành công nghiệp AI trong nước thay vì mua dịch vụ từ nước ngoài. Chaichanok Chidchob bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định quy trình đấu thầu của DES "không sai ở đâu cả" và sẽ tiếp tục triển khai đúng kế hoạch. Thủ tướng Anutin Charnvirakul cũng lên tiếng ủng hộ: "Thái Lan phải phát triển cùng thế giới công nghệ AI. Nếu người dân hôm nay không tiếp cận được AI, không có nghĩa là họ không sống được, nhưng họ sẽ tụt hậu".

Đơn khiếu nại của Đảng Nhân dân lên NACC hiện vẫn đang được xem xét. Dự án nhiều khả năng sẽ là một trong những nội dung chính tại phiên chất vấn bất tín nhiệm sắp tới ở Hạ viện Thái Lan. Trong lúc chờ kết quả điều tra, chính phủ Thái Lan tiếp tục nhận đăng ký tại de.aipass.net cho đến khi đủ chỉ tiêu 5 triệu suất.