Các ông lớn robot Nhật Bản bắt tay với AI để giành lại vị thế dẫn đầu toàn cầu

Các doanh nghiệp robot công nghiệp Nhật Bản đang đặt cược vào trí tuệ nhân tạo (AI) và hợp tác mở như một chìa khóa cốt lõi để giành lại vị thế dẫn đầu trên thị trường toàn cầu. Nhà máy mới của Yaskawa Electric tại Kitakyushu đã đi vào hoạt động từ tháng 6, với khoảng 1/3 trong số hàng trăm robot tại đây được vận hành bằng AI. Theo đại diện Yaskawa, việc ứng dụng AI giúp hiệu suất sản xuất tăng gấp đôi, cho phép một dây chuyền xử lý linh hoạt tới 12 loại sản phẩm thay vì chỉ 2-3 loại như trước.

Sản phẩm Motoman Next, kết quả hợp tác giữa Yaskawa và Nvidia, là robot công nghiệp đầu tiên tích hợp bộ xử lý đồ họa (GPU). Thiết bị này có khả năng tự cảm nhận môi trường và điều chỉnh hành động. Ví dụ, trong thao tác vặn vít, nếu phát hiện lỗi lắp ráp, robot sẽ tự điều chỉnh thông số để thử lại thay vì dừng máy, giúp tỷ lệ thành công đạt gần 100%. Công ty đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tự động hóa từ 40% lên 90% thông qua việc mở rộng ứng dụng AI vào các công đoạn phức tạp như đi dây.

Dữ liệu từ Liên đoàn Robot Quốc tế cho thấy thị phần robot của Nhật Bản đã giảm từ 80% vào những năm 1990 xuống còn khoảng 40% hiện nay do sự trỗi dậy của các đối thủ từ Trung Quốc và châu Âu. Trước đó, nỗ lực của Fanuc với hệ thống FIELD nhằm phân tích dữ liệu toàn diện đã không đạt được kỳ vọng do chi phí cao và sự phổ biến của dịch vụ đám mây.

Tuy nhiên, AI đang tạo ra bước ngoặt mới. Tại sự kiện tháng 5, Fanuc đã giới thiệu robot có khả năng hiểu ngôn ngữ tự nhiên thông qua mô hình Gemini của Google. Người dùng chỉ cần viết yêu cầu trên giấy, robot sẽ tự động lấy linh kiện tương ứng mà không cần huấn luyện chuyên biệt. Điều này giúp ngay cả nhân viên bán thời gian cũng có thể vận hành thiết bị dễ dàng.

Sự phát triển của "trí tuệ hiện thân" (Embodied AI) mở ra cơ hội hợp tác rộng lớn cho các hãng Nhật Bản với các tập đoàn công nghệ như Nvidia. Để tạo lợi thế cạnh tranh, các doanh nghiệp Nhật Bản đang đẩy mạnh hợp tác đa phương: Fanuc hợp tác với Google, trong khi Yaskawa đầu tư vào liên minh Noetra do SoftBank dẫn đầu.

Ông Masaaki Matsumoto, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Mitsubishi, nhận định rằng dù Mỹ và Trung Quốc đang dẫn đầu về mô hình ngôn ngữ lớn, nhưng thị trường AI cho robot gắn liền với thiết bị công nghiệp và chuỗi cung ứng, nơi các doanh nghiệp Nhật Bản vẫn nắm giữ không gian phát triển đáng kể.