Rapper Fenix Flexin gây tranh cãi khi ca khúc 'Rubberz' bị nghi ngờ do AI tạo ra

Theo tin từ IT ngày 2 tháng 8, Fenix Flexin được biết đến nhiều nhất với tư cách là thành viên của nhóm nhạc rap Shoreline Mafia tại Los Angeles. Tuy nhiên, gần đây anh đã đạt được bước đột phá trong sự nghiệp âm nhạc cá nhân với đĩa đơn "Rubberz", ca khúc đã leo lên vị trí thứ 58 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100.

Thế nhưng, ngay sau khi bài hát trở nên nổi tiếng, những nghi vấn về nguồn gốc sáng tác của nó đã xuất hiện. Nhiều người suy đoán rằng bài hát này phần lớn, hoặc thậm chí hoàn toàn, được tạo ra bởi AI. Fenix đã phủ nhận những cáo buộc này, nhưng phản hồi của anh dường như không thể xóa tan những nghi ngờ từ dư luận.

IT lưu ý rằng, một phần sự nghi ngờ bắt nguồn từ sự thay đổi phong cách đột ngột của bài hát. Trước đây, Fenix chủ yếu sáng tác nhạc rap Bờ Tây chịu ảnh hưởng của Trap, trong khi "Rubberz" lại chịu ảnh hưởng rõ rệt từ nhạc Synth-pop Anh quốc thập niên 1980. Giai điệu giọng hát trong bài mang đậm phong cách của Morrissey, thậm chí Fenix còn sử dụng một chất giọng giả Anh.

Tuy nhiên, các nghệ sĩ tất nhiên có quyền thử nghiệm những hướng đi và phong cách mới, chỉ riêng việc thay đổi phong cách không thể chứng minh bất kỳ vấn đề gì.

Nhưng điều đáng chú ý hơn chính là chất lượng của bản thu âm. Lắng nghe kỹ có thể thấy nhiều điểm bất thường và khiếm khuyết thường thấy trong âm nhạc do AI tạo ra. Ví dụ, âm sắc của Hi-hat có cảm giác giòn vỡ, giọng hát ở đoạn điệp khúc nghe như tệp MP3 có bitrate thấp, và phần đuôi vang (reverb) thường xuyên bị cắt đột ngột.

Charlie Harding, đồng dẫn chương trình podcast "Switched on Pop" kiêm nhạc sĩ, đã chỉ ra những điểm nghi vấn này trong một cuộc phỏng vấn với The Verge. Anh cho biết: "Những giọng bè ma quái xuất hiện hoặc biến mất một cách bất thường. Phần vang của tiếng trống đầy rẫy những biến dạng kỹ thuật số thiếu tự nhiên, gợi nhớ đến các tệp MP3 64kbps tải từ Napster. Vì hầu hết các công ty AI tạo sinh đều sử dụng MP3 chất lượng thấp và tư liệu có bản quyền chưa được cấp phép để huấn luyện mô hình, nên chúng ta có thể nghe thấy âm thanh nhạc cụ bị giảm chất lượng rõ rệt."

Việc đưa bài hát này vào các công cụ phát hiện nhạc AI không mang lại bằng chứng mang tính quyết định. Các biên tập viên của The Verge đã sử dụng năm công cụ khác nhau để kiểm tra, kết quả cho thấy xác suất bài hát này do AI tạo ra hoặc ít nhất là có sự hỗ trợ của AI chỉ nằm trong khoảng từ 20% đến 30%.

Tuy nhiên, các loại công cụ phát hiện này không nhất thiết phải đáng tin cậy, và tốc độ phát triển của chúng đang tụt hậu xa so với các mô hình tạo nhạc AI.

Nhưng một số tư liệu liên quan lại thu hút sự chú ý của các công cụ phát hiện AI. Ví dụ, ảnh bìa của đĩa đơn này và các bài đăng trên mạng xã hội ăn mừng thành công của bài hát đều bị nhiều công cụ phát hiện hình ảnh AI đánh giá là do AI tạo ra với độ tin cậy trên 97%.

Tương tự, tác giả đã nhập lời bài hát vào nhiều công cụ phát hiện văn bản AI cũng như Gemini, kết quả đều cho rằng những lời bài hát này mang đặc điểm sáng tác của AI. Nhà sản xuất kiêm YouTuber Curtiss King cũng đã nhập lời bài hát vào Claude, và công cụ này cũng phát hiện ra nhiều dấu hiệu nghi vấn do AI tạo ra.

Những lời bài hát này thể hiện một đặc điểm phổ biến của AI là "logic gần như vô nghĩa". Cách gieo vần đơn giản và trực diện, đối với một rapper đã có thực lực nhất định thì cách viết này không phổ biến.

Lời bài hát hầu như không có vần gần hoặc vần nội bộ, mà luôn sử dụng cấu trúc vần AA, BB cơ bản, tập trung rõ rệt vào việc sắp xếp vần điệu hơn là ý nghĩa thực tế hoặc sự phát triển của câu chuyện.

Ví dụ:

“Swipin’ cards and stackin’ chips, I saw you sinkin’ ships”

“Left me standin’ in the pourin’ rain, now I bought a heavy diamond chain”

(Quẹt thẻ và chất đống chip, tôi thấy bạn đang làm đắm tàu.)

(Bạn bỏ mặc tôi đứng dưới mưa tầm tã, giờ tôi đã mua một sợi dây chuyền kim cương nặng trĩu.)

"Ai đang làm đắm tàu? Chúng ta là những con tàu đó sao?" Khái niệm này hoàn toàn không xuất hiện trở lại sau đó, lời bài hát không hề có bất kỳ sự triển khai nào.

Tương tự, các câu đơn trong đoạn điệp khúc trông có vẻ có ý nghĩa, nhưng khi kết hợp lại thì thiếu logic:

“Bankrolls on the table”

“Watchin’ local cable”

“Hatin’ that I'm able”

“Hatin’ that I'm able”

(Tiền mặt trên bàn)

(Xem truyền hình địa phương)

(Ghét việc tôi có thể làm được)

(Ghét việc tôi có thể làm được)

Ngoài câu "local cable" nghe rất gượng ép, lời bài hát còn để lại nhiều câu hỏi hơn: Rốt cuộc Fenix có thể làm được gì? Tại sao anh ta lại ghét điều đó? Lời bài hát đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.

Cách thể hiện bài hát cũng gây cảm giác kỳ lạ.

Đoạn lời thứ ba dường như kết thúc đột ngột ở câu "Not the jewelry". Harding cho rằng bài hát này "hoàn toàn thiếu sự trôi chảy".

Anh nói: "Bất kỳ rapper nào có trình độ khá đều sẽ không hát câu tiêu đề 'I just let the rubber band snap' theo cách gượng gạo như vậy. Nhịp phách của nó rất bất thường, trọng âm đều rơi vào sai vị trí."

Anh giải thích thêm: "Vì nhồi nhét quá nhiều âm tiết, bài hát buộc phải đặt trọng âm vào từ 'the' thay vì 'rubber', dẫn đến tất cả các âm tiết sau đó đều bị nhấn mạnh theo một nhịp điệu thiếu tự nhiên."

Màn "biểu diễn" trực tiếp của "Rubberz" dường như cũng không giúp Fenix thoát khỏi những nghi ngờ. Trong vài lần biểu diễn tại phòng thu đầu tiên, nam rapper này bị phát hiện đang hát nhép một cách gượng gạo. Đôi khi, nhịp điệu và lời bài hát kỳ lạ trong bài dường như khiến chính anh cũng khó lòng theo kịp, giống như thể anh không nhớ nổi bài hát của mình.

Thực tế, anh thậm chí không thể hiện đủ nỗ lực để chứng minh rằng mình thực sự đang hát bài hát đó.

Và khi Fenix thực sự cất tiếng hát, vấn đề càng trở nên rõ ràng hơn. Nhiều video trực tiếp cho thấy anh không thể tái hiện được âm vực và chất giọng trong bản thu âm, đồng thời dường như cũng không nhớ nổi lời bài hát. Trong nhiều đoạn clip trực tiếp, ngay cả khi anh đang hát, thứ phát ra thực tế vẫn là bản thu âm gốc. Giọng hát thật của anh bị chỉnh rất nhỏ, DJ còn cố tình giảm âm lượng nhạc nền trong chốc lát để cố gắng chứng minh tính chân thực của bài hát, nhưng hiệu quả cuối cùng không mấy khả quan.

Fenix đã tự bào chữa cho mình. Anh cho biết sự khác biệt giữa bản thu âm và màn trình diễn trực tiếp chủ yếu đến từ các công nghệ xử lý giọng hát như AutoTune.

Tuy nhiên, nhiều người bao gồm Harding, Curtiss King và nhà phê bình âm nhạc Anthony Fantano đều bác bỏ lập luận này.

King ví AutoTune như một "công cụ kiểm tra chính tả". Mặc dù AutoTune thực sự có thể bị lạm dụng để tạo ra hiệu ứng âm thanh robot độc đáo, nhưng vai trò chính của nó là sửa lỗi cao độ chứ không phải mở rộng âm vực của ca sĩ hay tạo ra chất giọng mới.

Fantano chỉ ra rằng, AutoTune không thể giúp một ca sĩ sở hữu khả năng thanh nhạc mà vốn dĩ họ không thể đạt tới.