Big Data thay đổi diện mạo quản lý giao thông tại Hà Nội như thế nào?

Từ hàng nghìn camera AI, hệ thống đèn tín hiệu đến các màn hình LED trên đường phố, Hà Nội đang hình thành một mạng lưới thu thập và xử lý dữ liệu giao thông theo thời gian thực. Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, cách quản trị giao thông của Thủ đô cũng đang thay đổi.

Từ những dòng dữ liệu thời gian thực

Trước đây, hình ảnh quen thuộc trong giờ cao điểm ở Hà Nội là các tổ cảnh sát giao thông đứng điều tiết thì nay, phía sau hoạt động ấy là một "bộ não" số đang từng bước hình thành.

Từ ngày 15/7, 36 màn hình LED cỡ lớn tại nhiều nút giao thông trọng điểm của Hà Nội sẽ bắt đầu hoạt động. Việc đưa màn hình LED ra đường phố không chỉ giúp người dân tiếp cận thông tin giao thông nhanh hơn mà còn bổ sung thêm một mắt xích vào hệ thống điều hành giao thông theo thời gian thực mà Hà Nội đang xây dựng.

Trước đó, đầu tháng 7, Hà Nội đưa vào vận hành giai đoạn 2 của hệ thống camera AI, bổ sung 2.460 camera, nâng tổng số camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên địa bàn lên hơn 4.000. Đi kèm là hệ thống máy chủ, màn hình VMS, tủ điều khiển đèn tín hiệu cùng mạng cáp quang, cáp điện được triển khai tại 238 nút giao trọng điểm và các tuyến cửa ngõ.

Khối lượng dữ liệu thu nhận từ hệ thống này không chỉ phục vụ phát hiện vi phạm mà còn tạo nền tảng cho công tác chỉ huy, điều hành giao thông. Tại Trung tâm Chỉ huy giao thông của Công an TP Hà Nội, bản đồ số hiển thị trạng thái hoạt động của toàn bộ hệ thống đèn tín hiệu trên địa bàn. Mỗi màu sắc phản ánh tình trạng giao thông tại từng nút giao, giúp cán bộ trực ban nhanh chóng nhận diện những khu vực đang xảy ra ùn ứ để phối hợp xử lý.

Trung tá Bùi Thị Thơm, cán bộ Trung tâm Chỉ huy giao thông (Công an TP Hà Nội), cho biết hệ thống camera AI đang hỗ trợ lực lượng chức năng trên 3 phương diện: Tự động nhận diện lưu lượng phương tiện và điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực; phát hiện, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông; đồng thời phục vụ giám sát tình hình giao thông và an ninh, trật tự trên địa bàn.

Hiệu quả của dữ liệu thời gian thực được thể hiện ngay trong công tác điều hành. Tại nút giao Đại Cồ Việt - Nguyễn Đình Chiểu, khi bản đồ số hiển thị màu tím báo hiệu ùn tắc, hệ thống đồng thời thống kê hơn 344.000 lượt phương tiện lưu thông trong ngày. Từ dữ liệu này, Trung tâm Chỉ huy kịp thời thông báo cho lực lượng làm nhiệm vụ và tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu nhằm tối ưu năng lực thông hành.

Đến quản trị giao thông thông minh

Điểm đáng chú ý là Hà Nội không chỉ đầu tư thêm thiết bị mà đang hướng tới xây dựng một hệ thống dữ liệu giao thông thống nhất. Theo TS Khương Kim Tạo, giao thông thông minh không đơn thuần là lắp đặt camera AI. "Giao thông thông minh là một hệ thống quản trị tổng thể trên quy mô toàn đô thị, cho phép giám sát, điều hành và tối ưu hóa toàn bộ hoạt động giao thông dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Các thiết bị như camera AI hay các ứng dụng AI chỉ là những cấu phần của hệ thống này", ông Tạo nhấn mạnh đồng thời cho rằng, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan, đơn vị khai thác và sử dụng. Nếu tồn tại dưới dạng riêng lẻ, dữ liệu sẽ không mang lại hiệu quả trong công tác quản lý.

Theo vị chuyên gia giao thông này, Hà Nội cần ưu tiên xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu giao thông và Trung tâm điều hành giao thông thông minh để phục vụ điều tiết giao thông, quy hoạch và các hoạt động quản trị khác.

Quan điểm này cũng được Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông (Công an TP Hà Nội), chia sẻ khi nói về định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Trung tá Đào Việt Long cho biết, Công an TP Hà Nội đang triển khai lộ trình đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hướng tới hình thành mô hình giao thông thông minh và thành phố thông minh.

Bên cạnh việc mở rộng hệ thống camera, lực lượng công an đang tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các sở, ngành. Việc liên thông dữ liệu giữa bến xe, tuyến xe buýt, hạ tầng giao thông và các hệ thống quản lý khác sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực điều hành.

Dữ liệu cũng đang góp phần thay đổi phương thức tổ chức lực lượng. Nhờ hệ thống camera giám sát, đặc biệt là camera AI, lực lượng Cảnh sát giao thông có thể phân tích, dự báo lưu lượng phương tiện theo thời gian thực để xác định sớm những tuyến đường có nguy cơ ùn tắc, từ đó chủ động bố trí lực lượng phân luồng. Trên nhiều tuyến đường, thay vì duy trì lực lượng điều tiết thường xuyên, việc điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu đã góp phần bảo đảm giao thông thông suốt. Theo đánh giá của Phòng Cảnh sát giao thông, số nút giao cần bố trí lực lượng điều tiết thường xuyên đã giảm từ hơn 300 xuống còn khoảng 266 nút.

Dù vậy, giới chuyên gia đều cho rằng công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ thống quản trị đồng bộ. Muốn dữ liệu trở thành nền tảng của giao thông thông minh, Hà Nội vẫn cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chuẩn hóa hệ thống biển báo, vạch kẻ đường, đầu tư đồng bộ các thiết bị thu thập dữ liệu, đồng thời xây dựng đội ngũ đủ năng lực vận hành hệ thống và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các ngành.