90% lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ khẳng định AI chưa tác động đến việc làm và năng suất

Theo tin từ IT ngày 26 tháng 8, hiện nay AI luôn được quảng bá như một công cụ đắc lực giúp nâng cao năng suất, về lý thuyết có thể giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí và tăng hiệu quả. Tuy nhiên, theo báo cáo từ trang tin Futurism vào ngày 25 vừa qua, thực tế lại khác xa so với kỳ vọng. Ngày càng có nhiều phân tích cho thấy mức độ cải thiện năng suất của AI là rất hạn chế.

Một cuộc khảo sát gần đây của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Hoa Kỳ (NBER) đối với các giám đốc điều hành doanh nghiệp cho thấy, hơn 90% người được hỏi thừa nhận rằng trong ba năm qua, AI “không ảnh hưởng đến tình hình việc làm tại công ty của họ”; khoảng 89% người được hỏi cũng cho biết AI “hoàn toàn không ảnh hưởng đến năng suất”.

Thế nhưng, các doanh nghiệp vẫn tiếp tục cắt giảm nhân sự. Giáo sư Mark Ma từ Trường Kinh doanh thuộc Đại học Pittsburgh, người không tham gia nghiên cứu này, đã viết trên tờ The Conversation rằng: việc các doanh nghiệp vừa tiếp tục tăng cường đầu tư vào AI, vừa liên tục cắt giảm vị trí công việc đã trở thành một hiện tượng điển hình trong giới doanh nghiệp hiện nay.

Việc lấy AI làm lý do để sa thải nhân viên thậm chí có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn. Mark Ma viết: “Việc sa thải nhân viên do AI thúc đẩy và sự bất an về việc làm kéo theo sau đó đang phá hủy những điều kiện cần thiết để AI có thể nâng cao hiệu suất của nhân viên. Trên thực tế, việc sa thải sẽ làm xấu đi thái độ của nhân viên đối với AI, trong khi thái độ của nhân viên sau khi doanh nghiệp áp dụng AI lại chính là một trong những yếu tố quan trọng nhất để dự đoán năng suất của công ty.”

Báo cáo cũng đề cập rằng các nhà đầu tư chưa chắc đã đồng tình với cách làm “lấy việc quảng bá AI làm cái cớ để sa thải”, vì vậy doanh nghiệp cuối cùng có thể sẽ “được không bù mất”. Mark Ma chỉ ra thêm: “Các nhà quản lý cho rằng đầu tư vào AI và sa thải nhân viên đều có thể nâng cao giá trị công ty. Nhưng khi phân tích phản ứng của thị trường chứng khoán đối với các thông báo sa thải này, chúng tôi nhận thấy lợi nhuận trung bình gần như bằng không.”

Tinh thần của nhân viên cũng đang liên tục sụt giảm, bởi các nhà quản lý liên tục nhấn mạnh rằng AI sẽ sớm khiến một số vị trí công việc trở nên không cần thiết. Meta là một ví dụ điển hình: sau khi trải qua các đợt sa thải quy mô lớn và thực hiện một cách hỗn loạn, công ty vẫn luôn gặp khó khăn trong việc vực dậy tinh thần của nhân viên.

Các giám đốc điều hành doanh nghiệp vẫn còn một chặng đường dài phía trước nếu muốn giành lại niềm tin từ những nhân viên đang chịu áp lực này. IT được biết từ báo cáo rằng, Mark Ma và các đồng nghiệp gần đây đã phân tích các đánh giá trên Glassdoor và phát hiện ra mối liên hệ chặt chẽ giữa thái độ của nhân viên đối với AI và năng suất lao động được đo lường dựa trên thông tin tài chính của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy tâm lý bài trừ AI của nhân viên thực tế sẽ làm giảm năng suất và triệt tiêu những lợi ích về hiệu quả mà AI có thể mang lại.

Mark Ma chỉ ra rằng, để thực sự giải phóng giá trị của AI, thái độ của nhân viên quan trọng hơn nhiều so với những kỳ vọng lạc quan của các nhà quản lý. Ông khuyên các nhà quản lý nên ngừng dùng AI để biện minh cho việc sa thải, vì cách làm này là một “sai lầm chiến lược đi ngược lại với những lợi ích tiềm năng của AI”.