Cơn sốt AI đẩy giá đồ điện tử leo thang: Người dùng chịu thiệt khi iPhone và thiết bị công nghệ đồng loạt tăng giá

Điện thoại, iPhone, máy chơi game đắt đỏ hơn cả triệu đồng: Đây chính là cái giá phải trả cho cơn sốt AI!

Theo trang tin Financial Times, người tiêu dùng nên chuẩn bị cho một thực tế mới, đó là các thiết bị điện tử phổ biến có thể sẽ ngày càng đắt đỏ hơn trong tương lai gần.

Sau nhiều thập kỷ chứng kiến máy tính, điện thoại, máy chơi game và các thiết bị công nghệ ngày càng mạnh mẽ nhưng giá bán lại giảm dần, làn sóng đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm đảo ngược xu hướng này.

Harvir Dhillon, chuyên gia kinh tế trưởng tại Hiệp hội Bán lẻ Anh (British Retail Consortium), nhận định cơn lốc đầu tư vào AI đã đẩy chi phí sản xuất chip nhớ và nhiều linh kiện khác tăng vọt, qua đó phá vỡ xu hướng hiện nay.

Theo đó, Apple cùng các nhà sản xuất lớn khác đã âm thầm tăng giá sản phẩm, bất chấp nguy cơ tác động tiêu cực tới doanh số.

Theo MS Hwang, giám đốc nghiên cứu tại công ty nghiên cứu thị trường Counterpoint, theo đúng nghĩa đen, mọi thứ trong danh mục điện tử tiêu dùng đều đang chịu ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu hụt.

Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là DRAM, loại chip nhớ truy cập ngẫu nhiên động đóng vai trò cốt lõi trong điện thoại thông minh, máy tính cá nhân và máy chơi game.

Nhu cầu khổng lồ từ các nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng quy mô lớn (hyperscaler) đang cạnh tranh trực tiếp với ngành điện tử tiêu dùng, gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng và đẩy chi phí lên mức cao đối với cả nhà sản xuất lẫn nhà bán lẻ.

Theo công ty Counterpoint, giá DRAM đã tăng gấp năm lần trong năm qua, trong khi giá hợp đồng tiếp tục tăng từ 10% đến 20% theo quý. Với mức tăng đủ lớn để gây lo ngại trên thị trường, cộng đồng người dùng PC và game trên nền tảng Reddit thậm chí đã đặt tên cho cuộc khủng hoảng là “RAMageddon” (Thảm họa RAM) và “RAMpocalypse” (Ngày tận thế RAM).

Các nhà đầu tư cũng nhanh chóng nhận ra cơ hội. Hàng tỷ USD đã được rót vào các nhà thiết kế và sản xuất chip như SanDisk và SK Hynix, với giá cổ phiếu của các công ty này tăng vọt từ 1.000% trở lên trong một năm tính đến tháng 7.

Nguồn ảnh: Financial Times

Tuy nhiên, làn sóng lạc quan này gần đây đã đảo chiều khi nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu vì lo ngại cơn sốt AI có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nếu các công ty công nghệ giảm tốc độ mua sắm.

Dù vậy, những hoài nghi trên thị trường tài chính chưa thể giúp người tiêu dùng thoát khỏi áp lực giá. Theo International Data Corporation (IDC), các nhà sản xuất và nhà bán lẻ đang nâng giá bán thiết bị điện tử lên tới 20%.

Sự thay đổi này đánh dấu bước ngoặt đáng chú ý của ngành công nghệ. Kể từ thập niên 1970, tiến bộ trong công nghệ bán dẫn đã giúp thiết bị điện tử ngày càng rẻ hơn nhưng mạnh mẽ hơn.

Giờ đây, logic đó đang bị đảo ngược. Các nhà sản xuất chip đã dừng hoặc làm chậm sản xuất những dòng chip phân khúc thấp vốn phổ biến trong đồ điện tử tiêu dùng, thay vào đó tập trung năng lực cho các loại chip nhớ băng thông cao phục vụ AI. Tình trạng căng thẳng cũng không chỉ giới hạn ở DRAM. Những chất bán dẫn khác, trong đó có bộ xử lý đồ họa (GPU) và bộ xử lý trung tâm (CPU), cũng đang chịu áp lực nguồn cung.

Từ iPhone đến máy chơi game: chi phí đang được chuyển sang người dùng

Những tác động của cuộc khủng hoảng đã bắt đầu xuất hiện rõ ràng trên các sản phẩm quen thuộc.

Tháng 6 vừa qua, Apple tăng giá một số mẫu máy tính xách tay và máy tính bảng lên tới 300 USD (tương đương với hơn 7 triệu đồng) đối với các phiên bản cao cấp. Công ty đồng thời dự báo tăng trưởng doanh số yếu hơn do những nút thắt trong nguồn cung chip nhớ và các linh kiện khác.

Ngành trò chơi điện tử là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Microsoft, Sony và Nintendo vốn phải đối mặt với một bài toán đặc thù: máy chơi game thường được bán với mức lợi nhuận thấp hoặc thậm chí thua lỗ, trong khi lợi nhuận chủ yếu đến từ phần mềm trò chơi và các gói dịch vụ đăng ký. Khi chi phí phần cứng tăng mạnh, mô hình này trở nên khó duy trì.

Dù vậy, các hãng vẫn buộc phải tăng giá máy chơi game tới 150 USD (tương đương với hơn 3 triệu đồng).

Điện thoại di động cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Ông Hwang cho biết giá DRAM sử dụng trong smartphone đã tăng thêm 250 USD (tương đương với khoảng 6,5 triệu đồng) trong năm qua và dự đoán khoản chi phí này sẽ được chuyển vào giá bán thiết bị di động trong mùa thu này.

Không chỉ tăng giá, các nhà sản xuất còn đang tìm cách giảm lượng linh kiện sử dụng trong sản phẩm. Ông Justin Hotard, giám đốc điều hành Nokia, nói với Financial Times rằng công ty đang thiết kế lại một số thiết bị nhằm cắt giảm thành phần bộ nhớ. Tình trạng thiếu chip, theo ông, đang tác động trực tiếp đến các thiết bị di động, băng thông rộng và thiết bị định tuyến internet của Nokia.

Ông Hotard mô tả cơn khát chip là “trạng thái bình thường mới trong tương lai cho đến một thời điểm có thể dự đoán trước”.

Trong ngành game, áp lực này cũng có thể thúc đẩy một sự thay đổi về mô hình kinh doanh. Ông Piers Harding-Rolls, trưởng bộ phận nghiên cứu trò chơi tại Ampere Analysis, nhận định các nhà sản xuất máy chơi game sẽ bị “buộc phải đổi mới” để đưa sản phẩm ra thị trường với mức giá thấp hơn.

Các nhà phân tích đồng thời kỳ vọng nhà sản xuất điện tử tiêu dùng sẽ nâng cấp thông số kỹ thuật để tương xứng với mức giá cao hơn. Nhưng chiến lược cao cấp hóa này không phải lựa chọn dễ dàng đối với các nhà bán lẻ điện tử bình dân.

Ông Hwang cho biết những công ty Trung Quốc chuyên bán sản phẩm giá rẻ như Xiaomi, Oppo và Vivo đang “thực sự khốn đốn”, bởi khách hàng của họ không dễ chấp nhận việc tăng giá. Đây là điểm yếu đặc biệt đáng chú ý: khi giá linh kiện tăng, các thương hiệu cao cấp có thể nâng giá và bổ sung tính năng để biện minh cho mức giá mới, trong khi phân khúc bình dân lại có ít cơ hội hơn.

Nguồn ảnh: Financial Times

Cuộc đua xây nhà máy và lời cảnh báo cho người tiêu dùng

Ở phía cung, ngành bán dẫn đang chạy đua xây dựng các nhà máy mới, hay còn gọi là fab, nhằm đáp ứng nhu cầu đang tăng mạnh.

Ông John Neuffer, giám đốc điều hành kiêm chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn của Mỹ (Semiconductor Industry Association), cho biết: “Các công ty của chúng tôi đang nỗ lực không ngừng nghỉ để giải quyết vấn đề này”. Tuy nhiên, ông cảnh báo các nhà máy mới phải mất nhiều năm mới có thể hoàn thành.

Ông nói: “Việc này không giống như bật một công tắc là chip tự động lăn bánh ra khỏi dây chuyền sản xuất”.

Điều đó đồng nghĩa với việc tình trạng thiếu hụt khó có thể được giải quyết trong thời gian ngắn. Khi năng lực sản xuất mới chưa thể lập tức đáp ứng nhu cầu của AI, các nhà sản xuất chip tiếp tục phải cân đối giữa những đơn hàng có giá trị cao phục vụ hạ tầng AI và thị trường điện tử tiêu dùng truyền thống.

Với người mua, lời khuyên hiện tại khá rõ ràng. Ông Hwang cho rằng những ai thực sự cần một thiết bị điện tử mới nên mua càng sớm càng tốt. Với những người chưa có nhu cầu cấp thiết, lựa chọn tốt hơn là chờ đợi, bởi các công ty sẽ cập nhật thông số kỹ thuật sản phẩm để phù hợp với mức giá cao hơn.

Tuy nhiên, chiến lược mua sớm không thể kéo dài vô hạn. Khi giá thiết bị tăng liên tục, các nhà phân tích dự báo người tiêu dùng sẽ mua ít sản phẩm mới hơn và kéo dài thời gian sử dụng những thiết bị hiện có.

Đó có thể là hệ quả sâu rộng nhất của cuộc khủng hoảng hiện tại. Trong nhiều thập kỷ, ngành công nghệ đã vận hành dựa trên kỳ vọng rằng thế hệ sản phẩm tiếp theo sẽ mạnh hơn, tốt hơn và rẻ hơn.

Siêu chu kỳ AI đang tạo ra một môi trường hoàn toàn khác, trong đó chính nhu cầu phục vụ những hệ thống AI quy mô lớn lại cạnh tranh với các thiết bị mà người tiêu dùng sử dụng hàng ngày.

Và chừng nào siêu chu kỳ AI còn tiếp diễn, áp lực tăng giá nhiều khả năng vẫn chưa dừng lại và có lẽ vẫn còn rất nhiều điều sẽ xảy ra trong tương lai.

* Nguồn: Financial Times.