AI: Mối đe dọa an ninh mạng lớn nhất hiện nay?

Các trường hợp trí tuệ nhân tạo (AI) thoát khỏi phòng thí nghiệm, xâm nhập vào các công ty khác và cố gắng lừa đảo đã gây xôn xao dư luận trong những tuần gần đây. Thậm chí, trong một trường hợp, các mô hình AI còn hợp tác với nhau để thoát khỏi môi trường thử nghiệm. Liệu điều này có nghĩa là máy móc đang chiếm lĩnh thế giới?

Giáo sư Oren Etzioni từ Đại học Washington, cựu Giám đốc Điều hành của Viện Trí tuệ Nhân tạo Allen, khẳng định chính con người mới là đối tượng cần phải cảnh giác. AI chỉ là một công cụ.

Phóng viên TTXVN tại Ottawa dẫn báo cáo từ tập đoàn công nghệ IBM cho biết, từ tháng 2/2025 đến tháng 3/2026, cứ 4 vụ vi phạm dữ liệu thì có 1 vụ do AI gây ra. Trong khi đó, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho biết người Mỹ đã mất hơn 893 triệu USD vì các vụ lừa đảo liên quan đến AI vào năm ngoái.

Tuy nhiên, con người vẫn là nhân tố đứng sau tất cả. Các tác nhân AI chỉ làm trầm trọng thêm những phương thức tấn công hiện có, như lừa đảo qua email (phishing) và phần mềm độc hại, chứ không tạo ra những phương thức hoàn toàn mới.

Tháng 7 vừa qua, trong quá trình đánh giá nội bộ, các mô hình thử nghiệm của OpenAI đã vượt khỏi giới hạn và xâm nhập vào hệ thống của các công ty khác. Vài ngày sau, Anthropic cũng thông báo phát hiện các mô hình AI của mình xâm nhập vào 3 công ty trong quá trình thử nghiệm.

Ngày 7/8, gã khổng lồ truyền thông xã hội Meta cho biết một trong những mô hình AI của hãng cũng đã đột nhập vào một công ty bên ngoài. Các vụ xâm phạm này cho thấy AI có thể khó lường như thế nào khi diễn giải các chỉ dẫn của con người.

OpenAI đã tắt các hạn chế lẽ ra phải ngăn cản mô hình của họ “thực hiện các hoạt động mạng có rủi ro cao”. Anthropic đã chạy các bài kiểm tra mà không áp dụng các biện pháp bảo vệ an toàn tiêu chuẩn thường thấy trong các mô hình cung cấp cho công chúng.

Viện An ninh AI cũng đã tắt một số công cụ có thể “giảm phạm vi” khả năng của các mô hình. Các nhà nghiên cứu thường thực hiện điều này để đánh giá đầy đủ năng lực của một mô hình.

Các chuyên gia cho biết AI "không tự động nghĩ ra" các cuộc tấn công mới, mà chỉ đang trở thành công cụ để tội phạm mạng triển khai các kỹ thuật hiện có nhanh hơn và hiệu quả hơn nhiều.

Đơn cử như việc sử dụng AI để phân tích trang web của một công ty nhằm tìm kiếm mục tiêu, hoặc triển khai một tác nhân AI để xử lý các cuộc đàm phán ban đầu với nạn nhân tống tiền. Các tác nhân AI có thể bắt chước các cuộc trò chuyện của con người thông qua cả văn bản và giọng nói. Tin tặc với ít chuyên môn giờ đây cũng có thể tận dụng AI để thực hiện các kế hoạch tinh vi.

Jud Dressler, người đứng đầu Trung tâm Điều hành rủi ro tại Công ty Bảo hiểm mạng Resilience, cho biết tin tặc đang sử dụng AI để tăng cường các phương pháp tấn công mạng ở mọi giai đoạn, nhưng về cơ bản vẫn do con người điều khiển. Tin tặc cũng đang sử dụng AI cho các công việc hậu trường như tạo cơ sở hạ tầng để thiết lập các trang web độc hại.

Ông Rob Lefferts, Phó Chủ tịch tập đoàn về bảo vệ mối đe dọa tại Microsoft, cho biết AI có thể tự động hóa quá trình xây dựng đó với chi phí rất thấp, qua đó làm thay đổi cuộc chơi.

Giáo sư Etzioni nhấn mạnh các sự cố gần đây là "lời cảnh báo sớm" cho AI và an ninh mạng. Nhà khoa học máy tính đoạt giải Nobel Geoffrey Hinton, người được biết đến rộng rãi với biệt danh "cha đẻ AI", gần đây cũng cảnh báo rằng nhiều cuộc tấn công AI bất hảo có thể sẽ xảy ra.

Các báo cáo về AI bất hảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện các biện pháp an ninh mạng mạnh mẽ, như vá các lỗ hổng, giám sát các tác nhân AI tại nơi làm việc và cảnh giác với các chiêu trò lừa đảo kỹ thuật xã hội (social engineering) và lừa đảo trực tuyến.

Tuy nhiên, dù AI có tiên tiến đến đâu, đây vẫn chỉ là một chương trình do con người điều khiển và chính con người mới là mối lo ngại lớn hơn. Con người là bên đưa ra quyết định, như tiến hành hoạt động gián điệp hoặc lừa đảo người dùng để chiếm đoạt những khoản tiền khổng lồ.

Hiện tại, các "gã khổng lồ" công nghệ đang chạy đua để làm cho AI thông minh như con người, một cột mốc lý thuyết được gọi là "AI tổng quát" (AGI). Tuy nhiên, các sự cố gần đây đã làm dấy lên lời kêu gọi làm chậm lại quá trình này.

Hơn 1.200 nhân viên tại các công ty AI hàng đầu, bao gồm cả CEO của Anthropic là ông Dario Amodei, gần đây đã ký một thư ngỏ kêu gọi chính phủ giúp đẩy nhanh tốc độ phát triển AI. Nhà Trắng đã gặp gỡ các công ty AI lớn vào tuần trước để thảo luận về khuôn khổ cho phép chính phủ xem xét một số mô hình AI nhất định trước khi chúng được phát hành./.

AI đang tái định hình bài toán an ninh mạng toàn cầu

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu, các tổ chức cần phải thích ứng chiến lược bảo mật để hỗ trợ khả năng phục hồi và tăng trưởng số bền vững.

(TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

Khoa học, công nghệ - trụ cột mới trong quan hệ Việt Nam-Canada

Việt Nam và Canada đang đứng trước cơ hội đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột hợp tác mới, với trọng tâm là những dự án cụ thể, có khả năng tạo giá trị thực tế.

Cơ hội và bài toán chính sách cho Việt Nam từ chiến lược bán dẫn của Mỹ

Việt Nam xác định được những lợi thế, “điểm tựa” quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn như chip chuyên dụng gắn với thị trường nội địa, nguồn nhân lực kỹ thuật, tài nguyên đất hiếm.

Ngoại giao khoa học công nghệ: Khi ngoại giao được trao sứ mệnh mới

Từ mở rộng quan hệ hợp tác, ngoại giao Việt Nam đang chuyển mạnh sang kiến tạo năng lực phát triển, trong đó khoa học, công nghệ trở thành lĩnh vực ưu tiên để kết nối nguồn lực và tri thức toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo tạo virus mới tiêu diệt vi khuẩn kháng thuốc

Các nhà khoa học Stanford dùng 2 mô hình ngôn ngữ chuyên biệt về sinh học để phân tích ADN của loại virus ăn vi khuẩn tự nhiên phiX174, từ đó thiết kế bộ gene virus chưa từng tồn tại trong tự nhiên.

Trung Quốc vượt Mỹ trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về chi tiêu cho R&D

Chi tiêu cho R&D của Trung Quốc tăng 13,1% trong năm 2024 lên khoảng 615 tỷ USD, vượt Mỹ và đưa nước này trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về đầu tư nghiên cứu và phát triển.

Nghị quyết số 57: Hành động đột phá, lan tỏa kết quả

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đang được chuyển mạnh từ nghiên cứu, quán triệt sang hành động cụ thể, tạo ra sản phẩm rõ ràng, có sức lan tỏa.

Galaxy Z Fold 8 vượt bản Ultra, trở thành 'át chủ bài' doanh số tại Việt Nam?